استانادان 100 شاقىرىم قاشىقتا ورنالاسقان «KazSat» سەرياسىنداعى عارىش اپپاراتتارىن ۇزدىكسىز باسقارۋعا, باقىلاۋعا جانە بەلگىلەنگەن تەحنيكالىق جانە ۇشۋ كورسەتكىشتەرىن ۇستاپ وتىرۋعا ارنالعان بۇل ورتالىق 2005 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سەناتورلار الدىمەن بولىمدەردى ارالاپ كەشەننىڭ تەحنيكالىق جابدىقتالۋىن تاماشالادى. «رەسپۋبليكالىق عارىشتىق بايلانىس ورتالىعى» اكتسيونەرلىك قوعامى ماماندارىنىڭ كاسىبي دايارلىق دەڭگەيىمەن تانىستى. شارا اياسىندا ۇشۋدى باسقارۋ ورتالىعى مەن «KazSat-2», «KazSat-3» عارىش اپپاراتتارىمەن بايلانىسقا مونيتورينگ جۇرگىزۋ ورتالىعىنىڭ تەحنيكالىق جابدىقتالۋ جاعدايى تالقىلاندى.
سونداي-اق ورتالىقتىڭ ءماجىلىس زالىندا ۇيىمداستىرىلعان دوڭگەلەك ۇستەلدە قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە مەملەكەتتىڭ بەكىتىلگەن بايلانىس ارنالارىنا قاجەتتىلىگىن تولىقتاي قاناعاتتاندىرۋعا قابىلەتتى «KazSat» تولىققاندى عارىشتىق بايلانىس جۇيەسى قۇرىلىپ, ءتيىمدى پايدالانىلىپ جاتقانى ايتىلدى. جيىنعا توراعالىق ەتكەن داريعا نازارباەۆا ءوز سوزىندە كەشەن قىزمەتىن «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىمەن ءوزارا ۇيلەستىرە وتىرىپ, ماڭىزدى جوبالاردى قولعا الۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سونىمەن قاتار «رعبو» اق الدىنداعى تسيفرلاندىرۋ جانە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ماڭىزدى مىندەتتەردى دە ناقتىلادى.
وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردى كەشەننىڭ تىنىس-تىرشىلىگى مەن تيىمدىلىگى تۇرعىسىنان حاباردار ەتكەن قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ۆيتسە-ءمينيسترى مارات نۇرعوجين مەن اەروعارىش كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەركىن شايماعامبەتوۆ جانە «رەسپۋبليكالىق عارىشتىق بايلانىس ورتالىعى» اق پرەزيدەنتى ۆيكتور لەفتەر مەن ۆيتسە-پرەزيدەنت باۋىرجان قۇداباەۆ دەپۋتاتتاردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى.
جىلدىڭ العاشقى كۇنىندەگى جاعداي بويىنشا «KazSat» سەريالى ەكى عارىش اپپاراتتارىنىڭ سىيىمدىلىعىنىڭ ورتاشا جۇكتەۋى 70 پايىزدى قۇراعانىن ءسوز ەتكەن ۆ.لەفتەر بۇل الەمدىك تاجىريبەدە جاقسى كورسەتكىش بولىپ تابىلاتىندىعىن العا تارتتى. «ويتكەنى ءاربىر عارىش اپپاراتىن كوممەرتسيالىق جۇكتەۋ ادەتتە بارلىق رەسۋرستىڭ 75-80 پايىزىنان اسپايدى. «KazSat» عارىشتىق سپۋتنيكتىك بايلانىس (عسب) پايدالانعان ۋاقىتتان باستاپ قىزمەتتەر يمپورتىن الماستىرۋدى 34 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا قامتاماسىز ەتتى», دەدى ۆ.لەفتەر.
ونىڭ تۇسىندىرۋىنشە, بۇگىندە «رعبو» اق قولدانىستاعى سپۋتنيكتىك بايلانىس جەلىلەرىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس جاساۋى مەن ولاردى ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا «KazSat» بايلانىس جانە حابار تاراتۋ سپۋتنيكتەرىنىڭ قازاقستاندىق ۇلتتىق توپتاماسىن كوبەيتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە.
ايتا كەتەيىك, «رەسپۋبليكالىق عارىشتىق بايلانىس ورتالىعى» اق «KazSat» عارىشتىق بايلانىس جۇيەسىنىڭ ۇلتتىق وپەراتورى بولىپ تابىلادى جانە 14 جىلدان بەرى تەلەكوممۋنيكاتسيالىق وپەراتورلاردى, ۇلتتىق كومپانيالاردى جانە حولدينگتەردى, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەكە ۇيىمداردى تسيفرلى تەلەراديو حابار تاراتۋ, ينتەرنەت جەلىسىنە كەڭ جولاقتى قولجەتىمدىلىك, دەرەكتەردى بەرۋ جانە كورپوراتيۆتىك سپۋتنيكتىك بايلانىس جەلىلەرى قىزمەتتەرىن ۇسىنۋ ءۇشىن ءتيىستى ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى. ال «KazSat» عسب ەكى «KazSat-2» جانە «KazSat-3» بايلانىس جانە حابار تاراتۋ اپپاراتتارىنان تۇرادى. «KazSat-2» عارىش اپپاراتى 2011 جىلى 16 شىلدەدە گەوستاتسيونارلىق وربيتاعا ۇشىرىلسا, «KazSat-3» عارىش اپپاراتى 2014 جىلدىڭ 28 ساۋىرىندە ۇشىرىلدى. ەكى سپۋتنيك تە ءبىر-بىرىنەن ەشبىر كەم ەمەس, ەسەسىنە كەيبىر تەحنيكالىق پارامەترلەر بويىنشا شەتەلدىك عارىش اپپاراتتارىنان اسىپ تۇسەدى. بۇگىنگە دەيىن بۇل ەكى جوبا ءوزىن-ءوزى تولىق اقتادى جانە قازىرگى كۇنى تەك الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پايدا عانا ەمەس, سونداي-اق بىرقاتار مەملەكەتتىك مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا ىقپال ەتۋدە. مىسالى, ترانسپوندەرلىك سىيىمدىلىقتى جالداۋ بويىنشا قىزمەتتەر يمپورتىنىڭ كولەمىن ازايتۋ, ەلىمىزدىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, بەكىتىلگەن سپۋتنيكتىك بايلانىس ارنالارىنا قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرۋ, تسيفرلى تەڭسىزدىكتى جويۋ, سونداي-اق تەلەكوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى سەرپىندى دامىتۋ سىندى جۇمىستاردىڭ رەتتەلۋىنە جۇيەلى تۇردە قاتىستىرىلۋدا.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
