ءماجىلىس توراعاسىنىڭ پىكىرىنشە, بۇل جولداۋ – ەلدىڭ دامۋ تاريحىن جاڭا كەزەڭگە باستايتىن قادام. سەبەبى قازاقستان كەلەشەگىنىڭ كەمەلدەنۋى ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىندا دامۋمەن تىكەلەي بايلانىستى بولماق. «پرەزيدەنت ايقىنداپ بەرگەن 10 باعىت زامانعا ساي بەيىمدەي وتىرىپ, جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن جاڭا تابىستارعا جول اشاتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان ەلباسى جۇكتەگەن ماقساتتاردى ساپالى زاڭدارمەن قامتاماسىز ەتۋ, ول – ءبىز ءۇشىن وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جانە ابىرويلى مىندەت بولىپ تابىلادى», – دەدى ن.نىعماتۋلين.
ءماجىلىس سپيكەرى جولداۋدا تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ جانە ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋ, ەكولوگيالىق كودەكس, دەنساۋلىق سالاسىنا قاتىستى زاڭنامالاردى جەتىلدىرۋ بويىنشا ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەلگەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق سەسسيا سوڭىنا دەيىن پرەزيدەنت جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى باسقا دا ماڭىزدى زاڭ جوبالارىن قابىلداۋ مىندەتى تۇرعانىن ايتتى.
ورايلى ساتتە توراعا ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ وسى جىلعى ايماقتارعا ساپارى جايلى اقپاراتتى دا نازاردان تىس قالدىرمادى. قاڭتار ايىنىڭ العاشقى جارتىسىندا اۋىل-ايماقتاردى ارالاعان حالىق قالاۋلىلارى 400-گە جۋىق ەلدى مەكەندەردە بولىپ, 1500-دەن استام كەزدەسۋ وتكىزگەن. مۇنداي باسقوسۋلار جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ بارلىق سالاداعى وزەكتى سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرىپ, زاڭ جوبالارىنىڭ تالقىلانۋى مەن قابىلدانۋىنا قاتىستى ماسەلەلەردى جان-جاقتى تالقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرگەن.
ءماجىلىس توراعاسىنىڭ جوعارىداعى مالىمدەمەلەرىنەن كەيىن وتىرىس دەپۋتاتتاردىڭ پالاتا قاراۋىنا ۇسىنىلعان بىرقاتار جاڭا زاڭ جوبالارىن تالقىلاۋمەن جالعاستى. ولاردىڭ قاتارىندا تابيعي مونوپوليالاردى قورعاۋ, قورعانىس ونەركاسىبى مەن اەروعارىش تۋرالى, ۆاليۋتالىق رەتتەۋ جانە باقىلاۋ, ءدىني قىزمەت ماسەلەلەرىن بىرىزدەندىرۋگە باعىتتالعان زاڭ جوبالارى بار. سول سياقتى كۇن تارتىبىنە ساي وسى كۇنى دەپۋتاتتار الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ مەن ءدارى-دارمەك جانە مەديتسينالىق ونىمدەر, «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى» زاڭ جوبالارىنا جاڭاشىلدىقتار ەنگىزۋ جايىن قاراستىراتىن بولدى. مەملەكەتتىك ستاتيستيكا مەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جانە كۆازيمەملەكەتتىك سۋبەكتىلەردى ساتىپ الۋ ماسەلەلەرىن زاڭ اياسىندا وڭتايلاندىرۋ تۇيتكىلدەرى دە سەسسيانىڭ الداعى وتىرىستارىندا قىزۋ تالقىلاناتىن تاقىرىپتار رەتىندە بەكىتىلدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت, بۇل ساناتتاعى قۇجاتتار قاتارىندا بىرقاتار مەملەكەتارالىق جانە حالىقارالىق ۇيىمدار قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان زاڭ جوبالارى دا بار.
جالپى العاندا, دەپۋتاتتار بۇل كۇنى 16 زاڭ جوباسىنا قاتىستى قورىتىندى شەشىم قابىلداپ, ەكى زاڭ جوباسىن ءبىراۋىزدان ماقۇلدادى. ونىڭ العاشقىسى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ تانىستىرعان «1996 جىلعى 16 قىركۇيەكتەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى تابىس پەن م ۇلىككە قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق تولەۋدەن جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بولدى. ەكى ەل اراسىنداعى اقپارات الماسۋ مەن كونۆەنتسيانىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرىن قايتا قاراۋ ارقىلى قوس مەملەكەتتىڭ سالىق قىزمەتتەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋدى ماقسات ەتكەن قۇجات اياسىندا «قازاقستان», «ازەربايجان», «ۋاعدالاسۋشى مەملەكەتتىڭ كاسىپورنى» تەرميندەرىنە وزگەرىس ەنگىزىلەدى. سونداي-اق قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس, كونۆەنتسيا قولدانىلاتىن قازاقستان جانە ازەربايجان سالىقتارىنىڭ اتاۋلارى دا ناقتىلاندى. بۇل ماسەلە بويىنشا قوسىمشا باياندامانى قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ مۇشەسى امانجان جامالوۆ جاسادى. ال زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار ازەربايجانعا ينۆەستيتسيا رەتىندە قۇيىلعان قارجىنىڭ قايتۋى سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتكەنىنە ءوز الاڭداۋشىلىقتارىن ءبىلدىردى. بۇل ماسەلەگە جاۋاپ قاتقان مينيستر ازەربايجان بانكى قازاقستانعا قارىزىن 15 جىل مەرزىم ىشىندە تولەيتىندىگىن ايتتى. «جالپى ايتقاندا ءبىز بۇل اقشانى جوعالتقان جوقپىز. ەگەر بانك, شىنىندا دا, بانكروتقا ۇشىراسا نەمەسە قارىزدىڭ قايتا وزگەرىسپەن تولەنۋىن نەسيە بەرۋشىلەردىڭ باسىم كوپشىلىگى قولداماعاندا اقشانى جوعالتۋ قاۋپى تۋىندايتىن ەدى. بۇگىنگى تاڭدا بانكتىڭ بۇل وبليگاتسيالارى ازەربايجاننىڭ دەربەس وبليگاتسيالارىنا اۋىستىرىلعان. ناتيجەسىندە 3,5 پايىزدىق مولشەرمەن 250 ملن اقش دوللارىنىڭ قايتارىمى 15 جىلعا ۇزارتىلدى. بۇل قاعازدار ءوتىمدى بولىپ تابىلادى», دەدى ب.سۇلتانوۆ.
سودان كەيىن سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى مۇحتار تىلەۋبەردىنىڭ تانىستىرۋىمەن ماجىلىستە ماقۇلدانعان ەكىنشى قۇجات «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اراسىنداعى سولتۇستىك جانە ورتالىق ازيا ءۇشىن سۋبوڭىرلىك بولىمشەگە ارنالعان اكىمشىلىك جانە قارجىلىق راسىمدەرگە قاتىستى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى تالقىلاندى. ال تاقىرىپقا قاتىستى قوسىمشا باياندامانى حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى قابيبوللا جاقىپوۆ جاسادى. بايانداماشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كەلىسىمگە سايكەس قازاقستان سولتۇستىك جانە ورتالىق ازيا ءۇشىن سۋبوڭىرلىك بولىمشەگە ەلىمىزدە ورنالاساتىن بولىمشەنىڭ بۇكىل كەزەڭىندە كورسەتىلەتىن كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە شىعىستاردى قوسپاعاندا, جالداۋ اقىسىنسىز, سالىقتارسىز جانە باسقا دا الىمدارسىز, اۋدانى كەمىندە 270 شارشى مەتر ءۇي-جايدى ورنالاسۋ جانە ونى پايدالانۋ ءۇشىن بەرەدى. ال بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى ءۇي-جايعا تۇراقتى تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ مەن ونىڭ ىشىندەگى اعىمداعى جوندەۋ ءۇشىن جاۋاپتى بولادى. سونىمەن قاتار بۇل قۇجات ەل ۇكىمەتىنىڭ 2016 جىلدان باستاپ ءار جىلدىڭ 20 ساۋىرىنەن كەشىكتىرمەي 100 مىڭ اقش دوللارى مولشەرىندەگى جىل سايىنعى جارنانى بەرۋىن قامتاماسىز ەتەدى جانە وسى قاراجات باعدارلامالىق ءىس-شارالارعا ارنالعان شىعىستاردى, سونداي-اق بولىمشەنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق جانە پايدالانۋ شىعىندارىن جابۋ ءۇشىن جاراتىلادى دەپ كوزدەلگەن.
جيىن سوڭىندا حالىق قالاۋلىلارى ءوز قۇزىرەتتەرى شەڭبەرىندە ەل ۇكىمەتى مەن ءتيىستى ۆەدومستۆولاردىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. ولاردىڭ قاتارىندا ي.سميرنوۆا, س.بىچكوۆا, م.ماگەرراموۆ, ك.ابساتيروۆ, ا.قوجاحمەتوۆ, ۆ.ولەينيك, ت.سىزدىقوۆ, ۆ.كوسارەۆ, ە.بارلىباەۆ, ز.امانجولوۆا, ا.قوڭىروۆ, ن.دۋلاتبەكوۆ, ب. حامەنوۆا بولدى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
