قازىر داۋ كوبەيدى. وعان بىردەن ءبىر سەبەپ – مەنشىك تۇرلەرىنىڭ مولايۋى, نارىقتىق قاتىناستاردىڭ ورناۋى جانە حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتى مەن تالابىنىڭ ارتۋى. ازاماتتار كەز كەلگەن ۇساق-تۇيەك داۋ-شارمەن سوتقا جۇگىنەتىن بولدى. وبلىس, اۋداندار بويىنشا سوتقا تۇسكەن ىستەردىڭ 35 پايىزىن ۇساق-تۇيەك داۋ-شارلار قۇراعان. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا وتكەن جىلى 5 ايدىڭ ىشىندە 170 ازاماتتىق ءىس قارالعان. شىعىندى وندىرۋگە قاتىستى داۋلار بويىنشا 18 ءىس, ورتاق م ۇلىكتەگى ۇلەستى انىقتاۋ بويىنشا 11 ءىس, نەكە بۇزۋ تۋرالى 53 ءىس, كەلىسىمشارت داۋلارىنان تۋىندايتىن داۋلار 20 ءىس, وتباسىنا قاتىستى باسقا دا داۋلار بويىنشا 21 ءىس سوت مەدياتسياسىمەن شەشىلگەن. حالىقارالىق ستاتيستيكاعا سايكەس, بارلىق داۋلاردىڭ 40 پايىزى مەديا-
تسيا راسىمىمەن شەشىلگەن. ولاردىڭ 85 پايىزىندا وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلگەن. رەسەيدە,ۋكراينادا داۋلاردى سوتتان تىس قاراۋ ءۇردىسى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن باق بەتتەرىنەن كورىپ وتىرمىز. ولاردا دا مەدياتسيا تۋرالى نەمەسە سوعان ۇقساس زاڭدار قابىلدانعان.
مەدياتسيانىڭ پايداسىنىڭ كوپ ەكەندىگىن بىلەمىز, بىراق وڭىردە وسى مەدياتسيا ۇعىمىن ونشا تۇسىنبەيتىندەر دە بارشىلىق. حالىق اراسىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالداما ناتيجەسى بويىنشا 20 ادامنىڭ تەك تورتەۋى عانا مەدياتسيا تۋرالى بىلەدى ەكەن. وڭىردە مەدياتسيا زاڭىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا بىرقاتار ءىس-شارالار اتقارىلىپ تا كەلەدى.
مەدياتسيا تەرمينى لاتىن تىلىندەگى گەومەتريالىق «مەديانا» – ورتا سىزىق دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى. قازاق ۇعىمىنا سايكەستەندىرسەك, مەدياتور – ەكى جاققا دا ورتاق, داۋ-دامايدا ايتىسۋشى جاقتاردى مامىلەگە كەلتىرىپ, تەڭ شەشەتىن ارااعايىن. «مەدياتسيا تۋرالى» زاڭنىڭ 1-بابىندا ونىڭ قولدانىلۋ اياسى بەلگىلەنگەن. جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالار قاتىساتىن ازاماتتىق, ەڭبەك, وتباسىلىق جانە وزگە دە قۇقىقتىق قاتىناستاردان تۋىندايتىن داۋلار, سونداي-اق ونشا اۋىر ەمەس جانە اۋىرلىعى ورتاشا قىلمىستىق ىستەر بويىنشا سوت ءىسىن جۇرگىزۋ بارىسىندا قارالاتىن داۋلار مەدياتسيانىڭ قولدانىلۋ سالاسى بولىپ تابىلادى. مەدياتسيا, ياعني, ارااعايىندىق نەگىزىنەن تۇرعىن ءۇي, ەڭبەك, وتباسىلىق جانە كورشىلەر اراسىنداعى داۋلار مەن كيكىلجىڭدەردى شەشۋدە قولدانىلادى. ال قىلمىستىق ىستەر, ەگەر ولار اسا اۋىر بولماسا, سوتتا قارالۋعا جاتپاسا, ولاردى دا مەدياتورلاردىڭ قاراۋىنا بەرۋگە بولادى.
سونىمەن مەدياتسيا – تاراپتاردىڭ ەرىكتى كەلىسىمى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلاتىن, ولاردىڭ ءوزارا قولايلى شەشىمگە قول جەتكىزۋى ماقساتىندا مەدياتوردىڭ جاردەمدەسۋىمەن اراداعى داۋدى رەتتەۋ ءراسىمى. ال مەدياتور – كاسىبي جانە كاسىبي ەمەس نەگىزىندە مەدياتسيا جۇرگىزۋ ءۇشىن تاراپتار تارتاتىن تاۋەلسىز تۇلعا. جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ 2017 جىلعى 26 قاڭتارداعى وكىمىمەن جەكەلەگەن ساناتتارى بويىنشا داۋلاردى مەدياتسيا تارتىبىمەن سوتقا دەيىنگى رەتتەۋدى ەنگىزۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبانى ىسكە اسىرۋ ەرەجەسى بەكىتىلگەن. اتالعان جوبانىڭ باستى ماقساتى مەن مىندەتتەرى – داۋلاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن مەدياتسيا تارتىبىمەن سوتقا دەيىنگى رەتتەۋدى ازاماتتىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋگە ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى.
قازىر قازاقستاندا 78 مەدياتور قىزمەت اتقارادى. بارلىعى ارنايى سەرتيفيكات العاندار جانە مەدياتورلاردىڭ تىزىمدىك رەەسترلەرىندە تۇرعاندار. ازاماتتىق نەمەسە قىلمىستىق ۇدەرىس شەگىنەن تىس جۇزەگە اسىرىلاتىن مەدياتسيا كەلىسىم جاساعاننان باستاپ وتىز كۇنتىزبەلىك كۇننەن كەشىكتىرىلمەي اياقتالۋى ءتيىس. قاجەت بولسا, تاراپتاردىڭ ءوزارا شەشىمى بويىنشا مەدياتسيانى وتكىزۋ مەرزىمى وتىز كۇنتىزبەلىك كۇنگە دەيىن ۇزارتىلۋى مۇمكىن. دەگەنمەن بۇل مەرزىم جيىنتىعى الپىس كۇنتىزبەلىك كۇننەن اسپاۋى ءتيىس. ەرەكشە جاعدايلاردا شەشىلەتىن داۋدىڭ قيىندىعىنا بايلانىستى قوسىمشا اقپارات پەن قۇجاتتار قاجەت بولعان جاعدايدا مەدياتسيانى وتكىزۋ مەرزىمى تاراپتاردىڭ جانە مەدياتوردىڭ كەلىسۋىمەن وتىز كۇنتىزبەلىك كۇننەن اسىرماي ۇزارتىلۋى مۇمكىن. مەدياتسيانى قولدانۋعا بايلانىستى ءبىر مىسال كەلتىرەتىن بولساق, نەكەنى جالعاستىرۋعا, اتا-انا قۇقىقتارىن جۇزەگە اسىرۋعا, بالالاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرىن بەلگىلەۋگە, اتا-انالارىنىڭ بالالاردى باعىپ-كۇتۋ جاعدايىنا قاتىستى ەرلى-زايىپتىلار اراسىنداعى كەلىسپەۋشىلىكتەر مەدياتسيا ارقىلى شەشىلۋى مۇمكىن.
اباي سابيراددينوۆ,
مۇنايلى اۋداندىق سوتىنىڭ باس مامانى
ماڭعىستاۋ وبلىسى
