تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاعان جىلداردان باستالعان مەملەكەت تاريحىنداعى جاڭعىرۋ كەزەڭدەرى, الەۋمەتتىك-ساياسي, ەكونوميكالىق وقيعالار تۇتاس ءبىر ءداۋىردىڭ جەتىستىگىن كورسەتەدى. تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ جولىندا قوعام شەشكەن مىندەتتەردىڭ قاتارىندا الەمدىك قوعامداستىقتاعى ءوزىنىڭ ءرولىن ءتۇسىنۋ مىندەتى تۇردى. «تاۋەلسىزدىكتىڭ 26 جىلى – ادامزات وركەنيەتىندەگى عالامات جاھاندىق وزگەرىستەر داۋىرىندەگى ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ مىقتى مەملەكەت قۇرۋ جانە باقۋاتتى ومىرگە جەتۋ جولىنداعى كۇرەسىنىڭ شەجىرەسى. بۇل جىلدار تاڭعاجايىپ قۇبىلىس – تاريحي ۋاقىتتىڭ جىلدامداۋىن كورسەتتى» – دەپ اتاپ وتەدى اۆتور.
كىتاپتا تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرى, تاعدىرشەشتى شەشىمدەردىڭ قالاي جۇزەگە اسقانى جايلى باياندالعان. وقىرمان قاۋىم پرەزيدەنتتىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى جايلى جازعان وي-تولعامدارىمەن قاتار اتقارىلعان يگى ىستەر, كوپتەگەن قازاقستاندىقتارعا بەيمالىم الەۋمەتتىك جانە ساياسي قۇبىلىستار تۋرالى كەڭىنەن بىلە تۇسەدى. ەلباسى قيىن-قىستاۋ سول جىلداردا وزىمەن بىرگە ەل مۇددەسى ءۇشىن قىزمەت ەتكەن ەل اعالارى قيىن دا كوپ كەزەڭدىك جۇمىستاردى ابىرويمەن ەڭسەرگەنىن اتاپ ايتادى. بۇگىندە, ءبىز ەلباسى جولىنىڭ تيىمدىلىگىنە كوز جەتكىزدىك. الەمدىك جانە قازاقستاندىق ەكونوميكانى تەرەڭ تالداۋعا نەگىزدەلگەن پرەزيدەنتتىڭ كورەگەندىك قاسيەتى وعان جاھاندىق وزگەرىستەردى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىنە سەنىپ قانا قويماي, سونداي-اق قابىلدانعان ماقساتتاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قازاقستان حالقىن بىرىكتىرۋگە دە مۇمكىندىك بەردى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ نەگىزگى دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارىن قالىپتاستىرعان تاعدىرشەشتى جىلدار بولىپ تابىلادى. وسى كەزەڭدە ەلىمىز الەمدىك قوعامداستىق مويىندايتىن تابىستى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ستراتەگيالار قابىلداندى. «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىن مەرزىمىنەن بۇرىن جۇزەگە اسىرۋ مەملەكەتىمىزدىڭ الەمدەگى ەڭ دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزدى. بۇگىندە قازاقستان پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە تانىمال كوشباسشى ەلدەردىڭ قاتارىندا, قاۋىپسىزدىكتى, ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان كوپتەگەن ۇدەرىستەردىڭ باستاماشىسى بولىپ تابىلادى. قازاقستاننىڭ ەقىۇ-داعى توراعالىعى, استانا ءسامميتى, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, ازياداعى ءوزارا ىقپالداستىق جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, ەكسپو-2017 – ارىپتەستىك پەن سەنىم ساياساتىنىڭ ماڭىزدى ناتيجەسىنە اينالدى. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك قۇرىلىمدى تۇبەگەيلى وزگەرتۋسىز مۇمكىن بولماس ەدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ءۇش ميلليوننان استام قازاقستاندىقتىڭ تالقىلاۋىمەن اتا زاڭىمىز قابىلداندى, وركەنيەتكە بەت بۇرعان داعدارىس جىلدارى ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن دالەلدەگەن ەكونوميكا رەفورمالاندى, بانك جۇيەسى قۇرىلىپ, ۇلتتىق ۆاليۋتا ەنگىزىلدى, شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار تارتىلدى. ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ەنۋى تاۋەلسىزدىك نىشانىنا جانە تۇبەگەيلى نارىقتىق رەفورمالاردىڭ كەپىلىنە اينالدى, تەڭگەنى ەنگىزۋ ناقتى قاجەتتىلىك بولدى. الايدا سول 1993 جىلى وسى باتىل باستالعان ءىستىڭ تابىستىلىعىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بار اۋىرتپالىعى ءبىر ادامنىڭ موينىنا ءتۇستى, حالىقتى ءوز شەشىمىنىڭ دۇرىستىعىنا سەندىرىپ قانا قويماي, تەڭگەنى نىعايتىپ, ايىرباستالىمدى ەتۋگە ءتيىس بولدى. بۇگىندە مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندىق تەڭگە الەمدىك اقشا تاريحىندا وزىندىك ورنىن يەلەنگەنىن ماقتانىشپەن ايتا الادى.
بارشا قازاقستاندىقتار ماقتان ەتەتىن ەلوردامىز استاناعا ارنالعان ءبولىمدى ەرەكشە سەزىممەن وقيسىڭ. قازاقستان حالقى ءۇشىن استانا ەلدىڭ قالىپتاسۋى مەن وركەندەۋىنىڭ نىشانىنا اينالدى, حالىقارالىق قوعامداستىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم قالاسى رەتىندە مويىندادى. سول اۋمالى-توكپەلى توقسانىنشى جىلداردا ەلوردانى الماتىدان اقمولاعا كوشىرۋ تۋرالى شەشىمنىڭ دۇرىستىعىنا, بۇل قازاقستاننىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن جاسالىپ وتىرعان ءساتتى قادام ەكەنىنە حالىقتى سەندىرۋ اسا قيىن بولعانى كىتاپتا باياندالادى. ەلىمىزدىڭ تاريحىندا العاش رەت استانانى كوشىرۋ جانە ونى سالۋ تۋرالى ساياسي ماڭىزى زور ۇلى شەشىم ۇلتتىق مۇددەگە نەگىزدەلدى. ەلوردانىڭ اۋىسۋى قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىن قالپىنا كەلتىرۋگە ۇلكەن ىقپال ەتتى. ەلوردا حالقىنىڭ كوپۇلتتى سيپاتى كوپ ەتنوستىق مەملەكەت قۇرۋداعى باعىتىن, قازاقستانداعى حالىقتاردىڭ دوستىعىن نىعايتۋ ساياساتىن راستايدى. شەشىمىن تاپقان جانە بولاشاققا جوسپارلانعان مىندەتتەردىڭ اۋقىمدىلىعى تاڭ قالدىرادى. پرەزيدەنتتى ارحيتەكتۋرالىق جانە كوممۋنيكاتسيا ماسەلەلەرىمەن قاتار قازاقتارعا ءتان قوناقجايلىلىق پەن مەيىرىمدىلىكتى عانا ەمەس, سونداي-اق وندىرىستىك, ينتەللەكتۋالدىق جانە شىعارماشىلىق مادەنيەتتى قامتيتىن ەلوردانىڭ مەنتاليتەتىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى دە الاڭداتتى. استانادا وتكەن بارلىق الەمدىك فورۋمدار جاھاندىق ساياسي تۇراقتىلىقتى, ءدىني توزىمدىلىكتى جانە حالىقارالىق كەلىسىمدى ساقتاۋعا باعىتتالعان. بۇل ەلباسى ساياساتىنىڭ جارقىن ءبىر كورىنىسى.
زياتكەرلىك الەۋەت قازىرگى زامانعى الەمدىك ەكونوميكانىڭ ەڭ قۇندى رەسۋرستارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ول زياتكەرلىك ەڭبەك داعدىلارىن دامىتاتىن جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ارقىلى قالىپتاسادى. پرەزيدەنت ءبىلىمدى, وزىق ويلاي الاتىن ازاماتتار عانا قازاقستاندى جوعارى دامىعان مەملەكەتكە اينالدىرا الادى دەپ جازادى. ۋنيۆەرسيتەت قوعامداستىعى ەلباسىنىڭ بۇل ءسوزىن ستۋدەنت جاستارعا قاراتا ايتقان تىكەلەي ۇندەۋى رەتىندە قابىلدايدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ نەگىزگى قۇندىلىقتارىمەن تاربيەلەنگەن قازاقستاندىق جاس ۇرپاق ەلىنىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتۋگە دايىن. ەلباسىنىڭ «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» كىتابىن وقۋ ارقىلى جاس ۇرپاق وتانسۇيگىشتىك قاسيەتىن ودان ءارى دامىتا تۇسەتىنى ءسوزسىز. وقيعالاردىڭ باياندالۋى, وزەكتىلىگى, ناقتىلىعى, اۆتوردىڭ تەرەڭ ماعىنالى وزىندىك ۇستانىمدارىنىڭ ساقتالۋى ەلىمىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىن كەڭىنەن تۇسىنۋگە, اتقارىلعان ىستەرگە باعا بەرىپ, بولاشاققا سەنىممەن قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەركىن كوبەەۆ,
ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى
