بۇگىنگى ءسوز قازاقستاندا ەكونوميكالىق-ماتەماتيكالىق ادىستەر مەن مودەلدەردى دامىتۋدىڭ نەگىزىن قالاپ, وسى باعىتتاعى عىلىمي مەكتەپ پەن عىلىمي كادرلاردىڭ جاڭا لەگىن قالىپتاستىرۋشى, حالىقارالىق اقپاراتتاندىرۋ جانە حالىقارالىق مەنەدجمەنت اكادەميالارىنىڭ اكادەميگى, وكسفوردتىڭ حالىقارالىق اكادەميالىق وداعىنىڭ مۇشەسى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, بەلگىلى عالىم, پەداگوگ سايلاۋ بايزاق ۇلى توڭىرەگىندە بولماق.
سايلاۋ بايزاقوۆ ەكەۋمىزدىڭ عىلىمداعى باعىتىمىز جاقىن. ءارى ول ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى. ونىڭ ءبىر ەمەس ەكى فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. الدىمەن «ەسەپتەۋ ماتەماتيكاسى» ماماندىعى بويىنشا «مەحانيكا-ماتەماتيكا» فاكۋلتەتىندە وقىپ, ودان كەيىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ەكىنشى جوعارى ءبىلىم الۋ ماقساتىندا اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «ەكونوميكا» فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, ونىڭ نەگىزىندە قۇرىلعان الماتى حالىق شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنان «ونەركاسىپتى جوسپارلاۋ» مامانى بولىپ شىققان.
س.بايزاقوۆ ءوزىنىڭ ەڭبەك جولىن دا ءبىرىنشى ماماندىعى بويىنشا وسى ۋنيۆەرسيتەتتە اسسيستەنت, كىشى عىلىمي قىزمەتكەر (1961-1964) رەتىندە باستاپ, كەيىن قازاق كسر جوسپارلاۋ كوميتەتىنە قاراستى ەكونوميكا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا ەسەپتەۋ ورتالىعىنىڭ اعا ەكونوميسى, زەرتحانا مەڭگەرۋشىسى, ينستيتۋتتىڭ ءبولىم باستىعى, ديرەكتوردىڭ عىلىمي جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى (1964-1985), قازكسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ وندىرگىش كۇشتەردى زەرتتەۋ كەڭەسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى (1985-1986), جوسپارلاۋ جانە باسقارۋ پروتسەستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى (1986-1991), ودان سوڭ سول ەكونوميكا مينيسترلىگىنە قارايتىن عىلىمي-تەحنولوگيالىق جانە كونيۋكتۋرالىق-كوممەرتسيالىق اقپارات عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى (1991-1993) قىزمەتىن اتقاردى.
سايلاۋ بايزاق ۇلى بۇل قىزمەتتەرىن عىلىمي ىزدەنىستەرىمەن ۇشتاستىرا ءجۇرىپ 1968 جىلى كانديداتتىق, 1974 جىلى نەبارى 37 جاسىندا ماسكەۋدەگى كسرو عا-نىڭ ورتالىق ەكونوميكالىق-ماتەماتيكالىق ينستيتۋتىندا دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن ءساتتى قورعاپ, كەڭەس وداعى بويىنشا سول كەزدەگى ەڭ جاس ەكونوميكا عىلىمدارى دوكتورلارىنىڭ ءبىرى بولىپ شىقتى. بىراق بۇل قورعاۋ كەزىندە كەدەرگىسىز ءوتتى دەۋگە بولمايدى. ونىڭ ديسسەرتاتسياسى الماتىدا ەكى جىلدان ارتىق قوزعالىسسىز جاتىپتى. سوندىقتان ول ماسكەۋگە بارۋعا ءماجبۇر بولعان. وعان ءبىر جەرگىلىكتى وقىمىستىنىڭ ديسسەرتاتسيانى وقىپ تا شىقپاي, «قايدا اسىعاسىڭ, 50-گە دەيىن دوكتورلىق قورعايمىن دەپ شالابىڭدى شايقاما», دەگەن ءزىلدى ءسوزى قامشى بولىپتى.
س.بايزاقوۆتىڭ كەڭەستىك داۋىردەگى عىلىمي زەرتتەۋلەرى حالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ كەلەلى پروبلەمالارىن شەشۋگە, رەسپۋبليكانىڭ وندىرگىش كۇشتەرىن ورنالاستىرۋدى جەتىلدىرۋگە, جەكە ايماقتار مەن ءوندىرىس سالالارىنىڭ ءوسۋ دەڭگەيلەرىن سالىستىرا وتىرىپ, ولاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن وتىندىق-ەنەرگەتيكالىق, مۇناي-حيميالىق, مەتاللۋرگيالىق, قۇرىلىستىق, كولىكتىك-تاسىمالدىق جانە ماشينا جاساۋ كەشەندەرىن قالىپتاستىرۋعا ماتەماتيكالىق ادىستەردى پايدالانۋ ارقىلى ۇتىمدى تۇردە انىقتاۋعا ارنالعان. كەزىندە بۇل جۇمىستاردىڭ كوپشىلىگىن رەسپۋبليكانىڭ جوسپارلاۋ كوميەتەتى قابىلداپ, بەسجىلدىق جوسپارلارعا كىرگىزىپ, ىسكە اسىرىپ وتىردى. ولاردىڭ ىشىندە س.بايزاق ۇلى ورىنداپ شىققان بۇكىلوداقتىق «ينتەنسيفيكاتسيا-90» باعدارلاماسىنىڭ 13 تومدىق قازاقستان بويىنشا جاسالعان جوبا دا بولدى.
س.بايزاقوۆ وداق بويىنشا جۇرگىزىلگەن عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەسس جانە ونىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق اسەرىن انىقتاۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى باعدارلاماسىنىڭ قازاقستان بويىنشا دايىندالعان ءۇش تومدىعىن جاساۋعا دا قاتىناستى. ول سول كەڭەس ءداۋىرىنىڭ وزىندە-اق ەكونوميكانى باسقارۋدىڭ وزىندىك قۇرالدارى بولۋى كەرەكتىگىن, ولاردى ەكونوميكالىق زاڭنامالارعا سۇيەنە وتىرىپ تاڭداۋ قاجەتتىگىن كورسەتتى. بۇل باعىتتاعى زەرتتەۋلەرىن س.بايزاقوۆ وداق بويىنشا شىعاتىن «پروبلەمى سوۆەتسكوي ەكونوميكي» سەرياسى اياسىندا ەكى مونوگرافيا تۇرىندە جارىققا شىعاردى. ونىڭ ەكەۋى دە قولدانبالى ماتەماتيكانى ەكونوميكادا دۇرىس جانە ءتيىمدى پايدالانۋ پرينتسيپتەرى مەن زاڭدىلىقتارى جۇيەسىنىڭ بولۋى قاجەتتىگىن نەگىزدەۋگە ارنالعان بولاتىن.
وسى سەكىلدى ءۇزىلىسسىز جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر سايلاۋ بايزاق ۇلىنىڭ ورەسىن ءوسىرىپ, عىلىمي مۇمكىندىگىن مولايتا ءتۇستى. ول ءوزى تاڭداعان باعىتتا جۇمىس جۇرگىزەتىن بۇكىلوداقتىق جانە رەسپۋبليكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتتى. ولاردىڭ جەتەكشىلەرى مەن عالىمدارىن تانىپ-ءبىلىپ, عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالارعا بارۋ نەمەسە شاقىرۋ ماسەلەلەرىن شەشتى, اسپيرانتتار مەن ىزدەنۋشىلەردى ۇزاق مەرزىمگە عىلىمي ساپارعا جىبەرۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزدى.
اسىرەسە كسرو عىلىم اكادەمياسىنىڭ ماسكەۋدەگى ورتالىق ەكونوميكالىق-ماتەماتيكالىق ينستيتۋتىنىڭ جانە نوۆوسىبىردەگى عا-نىڭ ءسىبىر ءبولىمىنىڭ, بۇكىلوداقتىق مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ كوميتەتىنىڭ جانە وداقتاس رەسپۋبليكالاردىڭ سالالىق عىلىمي مەكەمەلەرىنىڭ بەلگىلى عالىمدارىمەن وي ءبولىسىپ, اقپار الماسىپ, دوس-جاراندىق دەڭگەيگە جەتتى. بىرازىمەن وتباسىلىق قاتىناستا بولىپ, ءدام-تۇزدارى دا ارالاستى. ولاردىڭ ىشىندە ەكونوميكا عىلىمدارى بويىنشا 1975 ج. نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاعىن العان ل.كونتوروۆيچتى, اكادەميكتەر ن.فەدورەنكونى, پ.حاچاتۋروۆتى, ا.اگانبەگياندى, ا.يششلينسكيدى, ن.نەكراسوۆتى, ە.بارانوۆتى, س.ءشاتاليندى, ن.پەتراكوۆتى, ا.گرانبەرگتى, پروفەسسورلار م.لەمەشەۆتى, م.البەگوۆتى, ك.باگرينوۆسكيدى, ۆ.پۋگاچەۆتى, تاعى باسقا كوپتەگەن عالىمداردى ايتۋعا بولادى.
وسى وقىمىستىلاردىڭ س.بايزاقوۆتى جاسسىنباي, عىلىمي ماسەلەلەردى تەڭ تالداپ, ءادىل شەشىم جاسايتىندارىن سول كەزدە ونىمەن ءجيى ارالاسقان ەكونوميست عالىمدار ءالى كۇنگە دەيىن ايتىپ وتىرادى. بۇل كەزدەسۋلەرگە اسپيرانت جاستار دا قاتىستىرىلىپ, زەرتتەۋشىلىك شىڭدالۋدان وتكىزىلىپ جاتاتىن.
مۇنداي عىلىمي تۇرعىداعى ەركىندىككە سايلاۋ بايزاق ۇلى وتكەن عاسىردىڭ 60-80 جىلدارىنداعى عىلىم مەن عالىمعا ارنالعان ۇكىمەت شەشىمدەرىنە, رەسپۋبليكانىڭ ەكونوميكا سالاسىنداعى جەتەكشى قىزمەتكەرلەرى مەن عالىمدارىنىڭ رياسىز جاردەمى مەن قولداۋىنا سۇيەنە وتىرىپ جەتتى. س.بايزاقوۆ ولاردىڭ قاتارىندا م.يساەۆانى, ن.كۇزەمباەۆتى, ە.تۇركەباەۆتى, س.جاندوسوۆتى, ك.كەتەباەۆتى, ك.ابدۋللاەۆتى, گ.ساعىمباەۆتى, گ.مۇحامەدراحيموۆتى, ج.ءابۋتالىپ ۇلىن, ك.تۇرىسوۆتى ەرەكشە ىزەتتىكپەن اتايدى.
ول ءوزىنىڭ بالا كەزىنەن ەسەيگەنىنە دەيىنگى اكەسى سوعىستان ورالماي, جەتىم وسكەن كەزىندە قامقورلىق جاساعان اۋىل اقساقالدارى قونقاس, سۇلتان, حايدار, احمەت, مەدەتباي, ءجۇسىپ, جۇنىس, ءامىرحان, سىزدىق, بايجان, بايسارى, ءامىرجاندى; اجەلەرى ءلاتاي, ءتاجى, اعايشا, بوداش, ءرايشا, جۇماگۇل, باتەن, ءشاريپا, بيعانشا, بيكەن, كۇلنازيانى; مەكتەپتە ساباق بەرگەن مۇعالىمدەرى ب.شالعىنبەكوۆ, س.نۇرحانوۆ, س.وماربەكوۆ, ع.ءامىرحانوۆ, ك.الماعامبەتوۆ, ا.كارىباەۆتى; قازمۋ-دەگى وقىتۋشىلارى ك.پەرسيدسكي, ا.زاكارين, ح.يبراشەۆ, ش.ەنيكەەۆ, و.جاۋتىكوۆ, ب.جاڭبىرباەۆتى; احشي-دەگى اتاقتى ەكونوميست عالىمدار س.بايىشەۆ, ت.اشىمباەۆ, ا.تىلەۋبەردين, ت.تولەباەۆ, م.ءبۋتيندى اسا قۇرمەتپەن ەسكە الادى.
س.بايزاقوۆ وزىنە ارتقان سەنىمدى اقتاپ, جۇكتەلگەن مىندەتتى ابىرويمەن ورىنداپ شىقتى, عىلىمنىڭ جاڭا باعىتىن ورنىقتىرىپ, ءوز مەكتەبىن اشتى. ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ س.بايزاقوۆ ءومىر بويى اينالىسقان بۇل باعىتى كۇندەلىكتى تاجىريبەدە «ەسەپتەۋ ماتەماتيكاسى», «كيبەرنەتيكا», «قولدانبالى ماتەماتيكا», «ەكونومەتريا», «ينفورماتيكا» دەپ تە اتالا بەرەدى. بىراق ءبارىنىڭ جالپى تۇسىنىگى ءبىر. بۇل عىلىمدا قولدانىلاتىن نەگىزگى قۇرالدار مەن اسپاپتار از ۋاقىتتا ەرەكشە عىلىمي-تەحنيكالىق وزگەرىستەردەن ءوتتى. ولار الپىسىنشى جىلداردا لوگاريفمدىك سىزعىش پەن قۇلاقتى اريفمومەتردەن تۇراتىن. كەيىنىرەك بىرنەشە قابات ۇيگە زورعا سىياتىن الىپ ەسەپتەگىش ماشينالارعا اينالدى. مەزگىلى جەتكەندە ستولدا ۇستايتىن, دوربا نەمەسە قالتاعا سالىپ جۇرەتىن شاعىن كومپيۋتەرلەرگە ۇلاستى. ال عىلىمنىڭ بۇل باعىتى بولاشاعىن بولجاۋى وڭايعا تۇسپەيتىن ەرەكشە سالا بولىپ شىقتى. ونى الدا عاجايىپ وزگەرىستەر مەن مۇمكىندىكتەر كۇتىپ تۇر. ولار كەزىندە قولدانبالى ماتەماتيكا ارقىلى تابىلاتىن وندىرىستەردىڭ وپتيمالدى شەشىمدەرىنەن اناعۇرلىم كۇردەلى – «ەلەكتروندى ۇكىمەت» باعدارلاماسىن جاساۋ, ودان ءارى «قازاقستاندى سانداندىرۋدى» ىسكە اسىرۋ, تاعى باسقالار.
س.بايزاقوۆ بۇل باعىتتارداعى زامان تالابىنا ساي عىلىمي ىزدەنىستەرمەن ءالى ناتيجەلى تۇردە اينالىسىپ كەلەدى. ونىڭ وسى سالاداعى ەلەۋى ەڭبەگىن اكادەميك ءو.سۇلتانعازين بۇدان 30 جىل بۇرىن بىلاي باعالاپتى: «س.بايزاقوۆ اۋماقتىق ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ جۇيەلى مودەلدەرىن قۇرۋ, قوعامدىق وندىرىستەر مەن شارۋاشىلىق تەتىكتەرىنىڭ تيىمدىلىگى تەورياسىن زەرتتەۋ باعىتتارىندا ويداعىداي جەتىستىكتەرگە جەتكەن بەلگىلى عالىم. ول حالىق شارۋاشىلىعىن جوسپارلاۋ مەن باسقارۋدى ەكونوميكالىق-ماتەماتيكالىق ادىستەر ارقىلى جەتىلدىرۋگە ۇلكەن ۇلەس قوستى, رەسپۋبليكادا بۇل عىلىم سالاسىن جوعارى دەڭگەيگە كوتەردى».
س.بايزاقوۆتىڭ شىعارماشىلىق شابىتىن ەلىمىزدىڭ نارىق ەكونوميكاسىنا كوشۋى مەن اشىق حالىقارالىق بايلانىستار ورناتۋى جانە ينتەرنەت جۇيەسىنىڭ يگەرىلۋى ەسەلەي ءتۇستى. سونىڭ ارقاسىندا ونىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى.
ول نارىقتىق قاتىناستاردىڭ العاشقى قيىندىقتارىنا تۇرمىستىق تۇرعىدان ءمان بەرىپ جاتپادى. ونى بۇل وزگەرىستەر وراسان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەما رەتىندە قىزىقتىردى. سوندىقتان س.بايزاقوۆ رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىن داعدارىستان شىعارۋ امالدارىن ىزدەستىردى, ونى نارىقتىق قاتىناستارعا كوشىرۋ جولدارىن زەرتتەدى, قۇندى قاعازدار نارىعىن دامىتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن جاساۋعا, ۇلتتىق ەكونوميكانى رەفورمالاۋعا باعىتتالعان «قازاقستان-2030» ستراتەگياسى سەكىلدى بىرنەشە باعدارلامالار مەن جوبالاردى دايىنداۋعا بەلسەندى ءارى جۇيەلى تۇردە قاتىناستى.
سونىمەن قاتار ول ءوزىنىڭ باي عىلىمي-ۇيىمداستىرۋشىلىق تاجىريبەسىن عىلىمي كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلار وتكىزۋگە, عىلىمي كادرلار دايارلاۋعا شەبەر پايدالاندى. ونىڭ عىلىمي جەتەكشىلىگى مەن كەڭەسشىلىگى, رەداكتسيالىق نەمەسە ماتەماتيكالىق مودەلدەر قۇرۋ بويىنشا جاساعان ناقتى جاردەمىنىڭ ارقاسىندا 100-گە تارتا جاس عىلىم كانديداتى, ال عىلىم كانديداتتارىنىڭ 30-عا جۋىعى عىلىم دوكتورى اتاعىن الدى.
س.بايزاقوۆ 200-دەن استام عىلىمي ماقالالار مەن بروشيۋرالار, عىلىمي جيناقتار مەن مونوگرافيالار شىعاردى. ول عىلىمي ىزدەنىستەرىن پەداگوگيكالىق جۇمىستارمەن دە ۇتىمدى ۇشتاستىردى. جوعارى وقۋ ورىندارىندا ساباق بەردى. بۇل جۇمىستى س.بايزاقوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ ەكونوميكالىق رەفورمالار كوميتەتىنىڭ باس ساراپشىسى (1994-1995) كەزىندە دە توقتاتقان جوق.
ول وقىتۋشىلىق تاجىريبەسىن ۇكىمەت جانىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى (1996-1999) كەزىندە كەڭىنەن ىسكە جاراتتى. ونىڭ وقۋ پروتسەسىنە قاجەتتى مەتوديكالىق ادىستەمەلەر مەن وقۋلىقتارىن دايىنداپ, ايماقتىق باسقارۋ جۇيەلەرىندە ىستەيتىن ءتورت جارىم مىڭنان استام مەملەكەتتىك قىزمەتكەردى قايتا دايارلاۋدان وتكىزدى. اتالعان ينستيتۋتتى جاڭا استاناعا كوشىرۋدى ۇيىمداستىردى, ونىڭ نەگىزىندە مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىن قۇرۋعا اتسالىستى, ءبىراز ۋاقىت ينستيتۋتتىڭ پرورەكتورى قىزمەتىن اتقاردى.
سايلاۋ بايزاق ۇلى نارىققا وتەر كەزدەگى ءۇزىلىپ قالعان بۇرىنعى مەملەكەتارالىق عىلىمي بايلانىستاردى قالپىنا كەلتىرۋگە اتسالىستى. رەسەيدىڭ, ۋكراينانىڭ, وزبەكستاننىڭ, بەلارۋستىڭ, ازەربايجاننىڭ, قىرعىزستان مەن تاجىكستاننىڭ ەكونوميكا سالاسىنداعى عالىمدارىمەن تمد جانە ەكونوميكالىق دامۋ جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ارقىلى ورتاق زەرتتەۋلەر جۇرگىزدى. ونىڭ رعا-سىننىڭ اكادەميكتەرى ا.گرابەرگ, س.گلازەۆ, ۆ.ماكاروۆ, گ.پوپوۆ, ن.كومكوۆ جانە ب.بولشاكوۆپەن, ۋكراينا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ۆ.گەەتسپەن, وزبەكستاننىڭ اتاقتى عالىم-ەكونوميستەرى, اكەلى-بالالى زيادۋللاەۆتارمەن, ازەربايجاننىڭ بەلگىلى ەكونوميستەرى ا.مامەدوۆ, ك.يمانوۆ, ۆ.ۆاليەۆ, يا.گاسانلىلارمەن, ولار باسقارىپ وتىرعان عىلىمي مەكەمەلەرمەن بايلانىستى ىزدەنىستەردى بىرىگىپ جۇرگىزۋگە, عىلىمي كادرلار دايارلاۋعا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزدى.
س.بايزاقوۆ حالىقارالىق دارەجەدە ناتيجەلى وتكىزىلىپ جۇرگەن استانا ەكونوميكالىق فورۋمدارىنىڭ باستى قولداۋشىلارى مەن دايىنداۋشىلارىنىڭ, تۇراقتى بايانداماشىلارىنىڭ ءبىرى. بۇل فورۋم جونىندە استاناداعى ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ بۇرىنعى ۆيتسە-پرەزيدەنتى, پروفەسسور توكسانوۆا: «استانا ەكونوميكالىق فورۋمىن دايىنداۋدىڭ العاشقى قيىندىقتارى, وسىناۋ حالىقارالىق ماڭىزى ۇلكەن شارانى ويداعىداي وتكىزۋ ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك س.بايزاقوۆتىڭ بەلسەندى تۇردە ارالاسۋىنا بايلانىستى كوپ جەڭىلدەدى... ءبىز وسى فورۋمنىڭ باستاۋىندا زامانىمىزدىڭ بەلگىلى عالىمى, قازاقستان عىلىمىنا, ونى الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرۋ جولىندا باعا جەتپەس ۇلەس قوسىپ جۇرگەن سايلاۋ بايزاق ۇلى تۇرعانىنا كۋا بولدىق... ونىڭ عىلىمداعى ابىروي-اتاعى الەمدىك دەڭگەيدەگى تالاي عالىمداردىڭ استاناعا كەلۋىنە سەپتىگىن تيگىزدى», دەيدى.
استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا قاتىناسقان تاعى ءبىر عالىم – رعا-نىڭ ورتالىق ەكونوميكالىق-ماتەماتيكالىق ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى رعا مۇشە-كوررەسپوندەنتى ا.باحتيزين س.بايزاقوۆتىڭ وسى فورۋمدا قارالعان عىلىمي ماتەريالى جونىندە بىلاي دەيدى: «بەسىنشى استانا حالىقارالىق فورۋمىندا (2012 ج.) G20 ەلدەرىنىڭ فورۋمىنا ماڭىزدى ۇسىنىستار ەنگىزۋ بويىنشا عىلىمي كونكۋرس جاريالانىپ, وعان نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى, كوپ مەملەكەتتەردىڭ بۇرىنعى جانە قازىرگى ۇكىمەت باسشىلارى, تالاي اتاقتى عالىمدار قاتىناستى. بىراق ونىڭ جەڭىمپازى اكادەميكتەر س.بايزاقوۆ پەن س.گلازەۆ باستاعان عالىمدار توبى بولىپ شىقتى. ولاردىڭ بۇل ۇسىنىسى سايلاۋ بايزاق ۇلىنىڭ الەمدىك ۆاليۋتالىق-قارجىلىق جۇيەنى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان رەفورمالاردى ارنايى مودەلدەر قۇرۋ ارقىلى تالداي وتىرىپ جۇرگىزۋ تۋرالى جۇمىسىنا نەگىزدەلگەن بولاتىن. بۇل زەرتتەۋ جاڭالىعى مول, ناعىز توسىن شەشىمدەرگە جول اشاتىن ۇسىنىس رەتىندە تانىلدى, ال مەن ونى س.بايزاقوۆتىڭ كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى بولارلىق قانشاما عىلىمي جەتىستىكتەرىنىڭ ءوزىم كۋا بولعان كىشكەنە عانا ءبىر بولىگى دەپ ءتۇسىندىم».
ونىڭ سوڭعى كەزدەردەگى الەمدىك دەڭگەيدە ءجيى قايتالانىپ جۇرگەن قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىستار مەن اعىمدار تۋرالى پايىمداۋلارى جانە ولاردى باسقارۋ تۇرعىلارىنا بەرگەن باعالارى وتە قۇندى. وسى باعىتتا جارىق كورگەن ءبىر توپ شەتەلدىك ادەبيەت كوزدەرىن جان-جاقتى تالداۋ ناتيجەلەرى, جاساعان قورىتىندىلارى مەن ۇسىنىستارى, ولاردى ەكونومەتريكالىق ادىستەر ارقىلى انىقتاۋ مەن بولجاۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرعان زەرتتەۋ جۇمىستارى قازىرگى ەكونوميكا عىلىمىنا قوسىلعان ۇلكەن ۇلەس. ولاردى س.بايزاقوۆتىڭ «الەمدىك باسەكەلەستىك: ەكونوميكالىق ينديكاتورلارى مەن تالداۋ ادىستەرى» (2007), «ەكونوميكالىق ينديكاتورلار وزگەرىسىن جۇيەلى تۇردە تالداۋدىڭ قولدانبالى ادىستەرى» (2008), «الەمدىك ۆاليۋتالىق-قارجىلىق جۇيەنى جاڭارتۋدىڭ ەكونوميكالىق تۇجىرىمداماسى» (2009), «فاكتورلىق ونىمدىلىك جيىنتىعى – الەمدىك ۆاليۋتا ولشەمىنىڭ نەگىزى» (2010), «ماكروەكونوميكالىق قايشىلىقتاردى تابۋدىڭ نەگىزگى مودەلدەرى: كەينس پەن مونەتارلىق ۇلگىلەردەن ماندەلل مەن فلەمينگ ۇلگىلەرىنە دەيىن» (2014), «ستولەريۋ قارماقشاسى جانە ونىڭ ومىرلىك ءمانىن انىقتاۋ» (2015) جانە باسقا ەڭبەكتەرىنەن كورۋگە بولادى.
س.بايزاقوۆتىڭ سوڭعى زەرتتەۋلەرى حالىقارالىق دەڭگەيدە جوعارى باعالانىپ جاتىر. ول 2015 جىلى باتىس ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكا عىلىمىن نەگىزدەگەن وكسفوردتىڭ اكادەميالىق وداعىنىڭ مۇشەلىگىنە ەكونوميكانى باسقارۋ تەحنولوگياسى بويىنشا وتسە, بيىل (2017) وسكەلەڭ شىعىستىڭ الەمدىك مەملەكەتتىك ەمەس ۇجىمدارىنىڭ اكادەميالىق بىرلەستىگىنىڭ (باراتپۋر قالاسى, ءۇندىستان) وسى باعىتتاعى سەرتيفيكاتىن يەلەندى.
سايلاۋ بايزاق ۇلىنىڭ عىلىم جولىنداعى ەڭبەگى جونىندە حالىقارالىق ەكونوميستەر وداعىنىڭ پرەزيدەنتى, بۇرىنعى ماسكەۋ قالاسىنىڭ مەرى, پروفەسسور گ.پوپوۆ پەن وسى وداقتىڭ باس ديرەكتورى ۆ.كراسيلنيكوۆتىڭ پىكىرلەرى مىناداي: «سايلاۋ بايزاق ۇلى بايزاقوۆ – ۇلى عالىم جانە بەلگىلى ەكونوميست, ونىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرىمەن قازاقستاننىڭ عانا ەمەس, ونىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستاعى باسقا ەلدەردىڭ دە بىرنەشە ەكونوميكالىق باعىتتارىنىڭ پايدا بولۋى, تۇراقتانىپ دامي ءتۇسۋى تىكەلەي بايلانىستى. سايلاۋ بايزاق ۇلى بارشاعا ءومىرى ونەگەلى ازامات, عالىم جانە مەملەكەت قايراتكەرى رەتىندە ۇلگى. ول ەرەكشە قۇرمەتتىڭ, ۇلكەن ابىروي مەن سەنىمنىڭ يەسى. ۇلى ەكاتەرينانىڭ ء«وزىنىڭ جەكە باسىنىڭ پايداسى ءۇشىن نەمەسە بويىندا بار قابىلەتىن ماقتانىش رەتىندە پاش ەتۋ ءۇشىن ەمەس, تەك قانا وتانىنا پايدا اكەلۋ ءۇشىن تىرىسىپ, ءوزىن قانشاما ازاپقا سالاتىندار بولادى» دەگەن ءسوزىنىڭ وسى سايلاۋ بايزاق ۇلى سىندى ادامدارعا ارنالعانى انىق».
ال وزبەكستان ازاماتى, رعا-نىڭ نارىق پروبلەمالارى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, پروفەسسور ز.زيادۋللاەۆ عىلىمداعى زامانداسى س.بايزاق ۇلى تۋرالى ويىن مىناداي سوزدەرمەن بىلدىرگەن: «مەنى سايلاۋدىڭ ەرەكشەلىككە, ساباقتاستىق پەن ۇندەستىككە تولى زەرتتەۋلەرى, ۇيىمداستىرۋشىلىق تالانتى مەن تەرەڭ تالداعىشتىعى, ادىلدىگى مەن ادالدىعى, كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ ءمانىن تەز ءتۇسىنىپ, جەكە فاكتىلەر ارتىنداعى ۇلكەن قۇبىلىستار مەن زاڭدىلىقتاردى بايقاعىشتىعى تالاي تاڭداندىردى.
سايلاۋ بايزاق ۇلى – قازىرگى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ زور ماقتانىشى جانە جاڭا اۋماقتىق ەكونوميستەر مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى عالىم. تاۋەلسىز قازاقستان جاستارى س. بايزاق ۇلى سياقتى عالىمداردى ءبىلۋى ءارى ولاردان ونەگە الۋى ابزال».
سايلاۋ بايزاق ۇلىنىڭ جوعارىدا كورسەتىلگەن جانە تمد ەلدەرىنىڭ كاسىپتەس كورنەكتى عالىمدارى جوعارى باعالاعان ۇشان-تەڭىز شىعارماشىلىق تابىسى مەن عىلىمي ناتيجەلەرى وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلكەن ۇلگى. سوندىقتان ونىڭ ءومىر جولى مەن ءبىلىم, عىلىم سالاسىنداعى زور ەڭبەگىنە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ءوزى شىعاراتىن «ونەگەلى ءومىر» اتتى ءداستۇرلى كىتاپ سەرياسىنىڭ ءبىر ءنومىرىن ارنادى. ويتكەنى بۇل سەريا قازاقستاننىڭ ءبىلىمى مەن عىلىمىندا, مەملەكەتتىگىنىڭ نىعايۋى مەن قوعامدىق دامۋىندا ەلەۋلى ورنى بار تۇلعالاردى جۇيەلى تۇردە زەردەلەپ, ۇلكەن عۇمىرنامالىق پورترەتتەر گالەرەياسىن جاساۋعا باعىتتالعان. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جالپىۇلتتىق بۇل شەشىمىن رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعى جاقسى قابىلدادى. سەبەبى ول باس ۋنيۆەرسيەتتىڭ ەلىمىزدەگى ءبىلىم مەن عىلىم اياسىنداعى ەرەكشە ورنىن ايعاقتاي تۇسەتىن بولادى. وعان قوسا قازاقستان زيالىلارىنىڭ الدىڭعى لەگىنىڭ ءوز زامانىندا قانداي ماقسات-مۇددەگە كۇش-جىگەرىن, اقىل-ويىن, ءتىپتى بۇكىل ءومىرىن سارپ ەتكەنىن, نەندەي ناتيجەگە جەتكەنىن, ونىڭ جولىندا قانداي قيىندىقتاردان وتكەنىن جازبا تۇردە كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ – ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان جاسالعان ۇزىلمەس ارقاۋ, تاريحقا التىن ارىپپەن جازىلاتىن باعا جەتپەس جالعاستىق پەن قۇندىلىق.
عالىمقايىر مۇتانوۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى, قر ۇعا اكادەميگى
