اتالعان شارانى وتكىزۋدەگى باستى ماقسات – انا ءتىلىمىزدىڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتىپ, قوعامنىڭ ءارى قارايعى دامۋىنا نەگىز قالاۋ. ءتىپتى ول ءۇشىن بەلگىلى ءتىل جاناشىرى, ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ورازكۇل اسانعازىنى ارنايى شاقىرتىپتى. سونداي-اق شاراعا اقمولا وبلىسى اكىمدىگىنىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن ادۆوكاتتار القاسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. الدىمەن ءسوز العان اقمولا وبلىستىق سوتىنىڭ توراعاسى دوسجان ءامىروۆ بىرقاتار جايتتاردىڭ باسىن اشىپ بەردى. توراعا بۇل رەتتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكسىنىڭ 738-بابىنا سۇيەنە وتىرىپ, ءىس جۇرگىزۋ مەملەكەتتىك, ال قاجەت بولعان جاعدايدا ورىس نەمەسە وزگە تىلدەر مەملەكەتتىك تىلمەن تەڭ قولدانىلاتىندىعىن تىلگە تيەك ەتە كەتتى. الايدا ءالى كۇنگە دەيىن قۇجاتتار ورىس تىلىندە ازىرلەنىپ, قاجەت دەپ تاپقان جاعدايدا عانا قازاق تىلىنە اۋدارىلادى ەكەن.
كەلتىرىلگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, 2017 جىلدىڭ 11 ايىندا 15424 اكىمشىلىك ءىس كەلىپ تۇسسە, سونىڭ تەك 943-ءى عانا قازاق تىلىندە. وندا دا سوتتىڭ ءۋاجدى قاۋلىسىمەن ىستەردىڭ 98-ءى قازاق تىلىنە اۋىستىرىلىپتى. ولشەمدىك كورسەتكىش بويىنشا نەبارى 6,7 پايىزدى قۇرايتىن بۇل جايت ارىزداردىڭ ورىس تىلىندە تۇسۋىمەن تۇسىندىرىلەدى. د. ءامىروۆ رەتى كەلگەندە ارىزدى ورىس تىلىندە بەرگەن ازاماتتىڭ ءوزى سوت پروتسەسى بارىسىندا اۋدارماشى تالاپ ەتىپ تۇراتىندىعىن كولدەنەڭ تارتتى. ويتكەنى ارىزدانۋشى زاڭگەرگە جۇگىنەدى, ال ولار ارىزدى ورىس تىلىندە جازىپ بەرەتىن كورىنەدى. قالاي دەگەنمەن دە وڭىردە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋ اياسى ءالى دە كەڭەيمەي تۇر. وعان مىسال, 2017 جىلدىڭ 11 ايى ىشىندە اقمولا وبلىسىنىڭ سوتتارىنا تۇسكەن 2213 قىلمىستىق ءىستىڭ تەك 64-ءى نەمەسە 2,9 پايىزى عانا مەملەكەتتىك تىلدە ەكەن. ەسكەرتە كەتەر ءبىر جايت, سونىڭ 873-ىندە قىلمىسقا تارتىلعاندار قازاق ۇلتىنان.
جالپى, وبلىس بويىنشا 92865 ءىس پەن ماتەريالداردىڭ 2652-ءى نەمەسە 2,9 پايىزى عانا قازاق تىلىندە قارالىپتى. 2016 جىلى بۇل كورسەتكىش ءتىپتى, 1,4 پايىزعا جەتەر-جەتپەس دەڭگەيدە ەدى. سوندىقتان دا مەملەكەتتىك ءتىلدى قارىم-قاتىناس قۇرالى رەتىندە عانا ەمەس, ناقتى ءىستىڭ ءتىلى ەتۋگە, سونىڭ ىشىندە قۇقىق سالاسىندا كەڭىنەن قولدانىلاتىن جاعدايعا جەتكىزۋگە كۇش سالۋ كوزدەلىنىپ وتىر. الايدا ءالى كۇنگە ءوزى قازاق ۇلتىنان بولا تۇرا وسى تىلدە ءىستى جۇرگىزە المايتىن سۋديالار دا بارشىلىق ەكەنى ايتىلماي قالمادى. ورايى كەلگەندە 2018 جىلى سۋديالار مەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر «قازتەست» ارقىلى تەست تاپسىراتىندىعىن قاپەرگە سالا كەتكەن ورىندى. سۋديا لاۋازىمىنا كانديداتتاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەندىگىن انىقتاۋ قاجەت ەكەندىگىن ۋاقىتتىڭ ءوزى كورسەتىپ بەردى. قازىردىڭ وزىندە ەلىمىز سوتتارىندا سۋديالاردىڭ 75 پايى-
زى مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن جانە سوت تورەلىگىن وسى تىلدە ساپالى جۇزەگە اسىرا الاتىن تۇلعالار ەكەن. وكىنىشكە قاراي, ءتيىستى تالاپ بولماعان سوڭ اقمولا وبلىسىنداعى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر تاراپىنان تىلگە دەگەن سەلقوستىق ءالى دە بايقالىپ وتىر. تەك ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 11 ايىنداعى كورسەتكىشتى الار بولساق, مەملەكەتتىك مەكەمەلەردەن 9734 تالاپ-ارىز تۇسسە, سولاردىڭ بار بولعانى 671-ءى نەمەسە 6,9 پايىزى عانا مەملەكەتتىك تىلدە جازىلىپتى. وبلىستىق سوت قابىرعاسىندا دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ وتكىزىلۋىنىڭ ءبىر ۇشى دا وسىعان كەلىپ تىرەلەدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
