ادامزات تاريحىندا ەڭ ءبىرىنشى اۆتوموبيل ۇرلاۋ فاكتىسى 1886 جىلى پاريج قالاسىندا تىركەلگەن ەكەن. سودان بەرگى 130 جىلدا بۇل پروبلەما جىلدان جىلعا ورىستەپ كەلەدى. اۆتوموبيل ۇرلاۋشىلاردىڭ قىلمىستىق بيزنەسىنەن تۇسكەن تابىسى ەسىرتكى ساتۋ تابىسىنان كەيىن ەكىنشى ورىن الادى. ولاردىڭ جىلدىق تابىسى 20 ملرد دوللاردان اسقان. دۇنيەجۇزىندە ءاربىر 10 سەكۋند سايىن ءبىر اۆتوموبيل قولدى بولادى ەكەن. سونىڭ ىشىندە اقش مەملەكەتىندە جىل سايىن ۇرلانعان اۆتوكولىكتەن كەلگەن زيان 7 ملرد دوللارعا شىعىپ, مىڭداعان ادامدار شىعىنعا ۇشىرايدى. ۇلىبريتانيادا تىركەلگەن بارلىق قىلمىستىڭ 35-تەن 45 پايىزىنا دەيىن اۆتوكولىك ۇرلاۋشىلار الىپ وتىر. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ اۋماعىندا تەك 2016 جىلى عانا 36 مىڭ اۆتوموبيل ۇرلانىپ, سونىڭ تەك جارتىسى عانا تابىلعان.
قازاقستانداعى جاعداي دا ءماز ەمەس, 1993 جىلدان بەرى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 60 مىڭنان ارتىق اۆتوكولىك قولدى بولعان. سونىڭ 43 مىڭى عانا ۇستالىپ, يەلەرىنە قايتارىلعان. بۇل بارلىق ۇرلىقتىڭ 70 پايىزى عانا. بۇگىنگى تاڭدا 17 مىڭ 448 اۆتوموبيل ۇرلىعى اشىلماي, يەلەرىن سان سوقتىرىپ وتىر.
سوڭعى جىلدارعا عانا توقتالاتىن بولساق, كەيىنگى ءۇش جىلدا عانا قازاقستاندا اۆتوكولىك ۇرلىعىنا قاتىستى 11832 قىلمىس تىركەلگەن. ايتا كەتەتىن جايت, سوڭعى 12 جىلدا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە تمد ەلدەرىنىڭ اۋماعىنان ۇرلانعان 200-دەي اۆتوموبيل شىققان. سونىڭ 66-سى يەلەرىنە قايتارىلىپتى.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قۇرىلۋىمەن اۆتوكولىك قۇرالدارىن ۇرلاۋعا قارسى كۇرەس سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق بۇرىنعىدان دا وزەكتى بولىپ وتىر. ويتكەنى, بىرتەكتى كەدەن كودەكسىنىڭ ەنگىزىلۋى ۇرلانعان كولىكتەردى وداق اۋماعىنداعى ءبىر ەلدەن ەكىنشى ەلگە بوگەتسىز الىپ كەتۋگە جول اشتى. بۇل قىلمىستىق توپتارعا قولايلى جاعداي تۋعىزعانىمەن قويماي, ۇرلىق مۇلكىن وڭاي لەگاليزاتسيالاۋعا دا مۇمكىندىك تۋدىرىپ وتىر.
مىنە, سوندىقتان دا تمد-عا قاتىسۋشى-مەملەكەتتەر اراسىنداعى اۆتوكولىك قۇرالدارىن ۇرلاۋعا قارسى كۇرەس پەن ولاردى قايتارۋ جونىندەگى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالايتىن زاڭدى قابىلداۋ بۇگىنگى كۇنى وتە وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. ويتكەنى بۇل زاڭ تاراپتاردىڭ وسى ءىس بويىنشا ءوز مىندەتتەرىن ۋاقتىلى ورىنداۋىنا جانە ۇرلانعان اۆتوكولىكتەردى قايتارۋ تەتىكتەرىن رەتتەۋدى تياناقتى ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جالپى ايتقاندا, بارلىق سالاداعى ۇرلىقتى تىيۋ – ەل دامۋىنىڭ العىشارتى عوي. سوندىقتان بارلىق تاسىلدەردى, سونىڭ ىشىندە بارلىق كورشى ەلدەر مەن ەكونوميكالىق ارىپتەستەردىڭ كومەگىن پايدالانىپ وسى ىندەتكە توسقاۋىل قويۋىمىز كەرەك.
دايىنداعان
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
