مينسكىدە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكومەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسمي ساپارمەن شاقىرعان بەلارۋس باسشىسىنا العىسىن ءبىلدىردى. «بۇل كەزدەسۋىمىز ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ ورناعانىنا 25 جىل تولعان ايتۋلى داتامەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. وسى جىلدار ارالىعىندا قازاقستان مەن بەلارۋس مىقتى ەكونوميكالىق جانە ساياسي بازاسى بار قارىم-قاتىناس ورناتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك. تاريحي تۇرعىدان قىسقا ۋاقىت ىشىندە ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك. ءبىز قيىن جاعدايلاردا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ مىقتى ساياسي بازاسىن قۇردىق. مەملەكەتتەرىمىز اشىق ءارى سەنىمدى قارىم-قاتىناستاعى بەرىك ارىپتەس بولىپ سانالادى», دەي كەلە نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەكساندر لۋكاشەنكونىڭ ەڭبەگىن اتاپ ءوتتى. «مەملەكەتىڭىز ءۇشىن ءسىزدىڭ اتقارعان ەڭبەگىڭىز زور. بەلارۋستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى مەن ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى جەتىستىكتەرى الەمگە كەڭىنەن تانىلىپ ۇلگەردى», دەدى ەلباسى. سونىمەن قاتار نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان مەن بەلارۋس ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ دامۋ قارقىنىنا وڭ باعا بەردى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا بەلارۋستىڭ 260 كاسىپورنى, 6 اۆتوموبيل جاساۋ زاۋىتى جۇمىس ىستەيدى. «قازاقستان بەلورۋس جەرىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جيھاز ونىمدەرىن يمپورتتايدى. وسى كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستانعا بەلاز ونىمدەرىن جەتكىزۋ تۋرالى كەلىسىمشارت جاسالماق. جاڭا تەحنيكا جەتكىزۋ, تاسىمال ساپاسىن ارتتىرۋ دا دامي تۇسەدى دەپ ويلايمىن», دەدى ەلباسى. سونداي-اق قازاقستان باسشىسى ورتاق ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى قازاقستان مەن بەلارۋستىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءوزارا تىعىز ءىس-قيمىل جاساپ وتىرعانىنا توقتالدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان مەن بەلارۋس اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستى جوعارى باعالادى. «ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ستراتەگيالىق قارىم-قاتىناس وتە جوعارى دەڭگەيگە جەتتى. مەملەكەتتەرىمىزدىڭ اراسىندا دوستىق قارىم-قاتىناس پەن ىنتىماقتاستىق ورناعان», دەپ اتاپ كورسەتتى ەلباسى.
«يننوۆاتسيالىق جەتىستىكتەرىڭىزدى ارنايى كورمە بارىسىندا تانىستىرادى ەكەنسىزدەر. قازاقستان دا بارىنشا يننوۆاتسيالىق دامۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. ياعني بىزدە ورتاق تاقىرىپ كوپ. ارينە ەكى مەملەكەت اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ دەڭگەيى تومەندەپ كەتكەن كەزدەر بولدى. بىراق بيىل بۇل كورسەتكىش بىردەن 60 پايىزعا ارتتى», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتەر اراسىندا كەدەندىك كەدەرگىلەردىڭ بولماۋى ساۋدا اينالىمىن بۇل دەڭگەيدەن دە ارتتىرا تۇسۋگە سەپتىگىن تيگىزە الادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ مۋلتيمودەلدى كولىك دالىزىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. «بۇگىندە قازاقستان ارقىلى بەلارۋس پەن ەۋروپا ەلدەرىنە جىل سايىن 136 مىڭ تاۋار كونتەينەرى وتەدى. بۇل ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدەگى كولىك سالاسىنا كوپ پايدا اكەلىپ وتىر. سوندىقتان بۇل سالانىڭ بولاشاعى زور دەپ ويلايمىن», دەدى ەلباسى.
بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەلورۋس حالقىنا دەگەن جىلى لەبىزىن ءبىلدىرىپ جۇرەتىنىن ايتتى. «بەلارۋستىڭ قازاقستانعا دەگەن سىيلاستىعى ەرەكشە. ءبىز قازاقستاننىڭ كۇننەن-كۇنگە دامىپ كەلە جاتقانىنا كۋامىز. استانا – وتە كەرەمەت قالا. مەنىڭ ويىمشا, ءسىزدىڭ قازىرگى جۇمىسىڭىز عاسىرلارعا قالاناتىن, ۇرپاققا قالاتىن ەسكەرتكىش. بەلارۋس قازاقستاننان كوپ نارسە ۇيرەنىپ جاتىر. كەيبىر قۇرىلىس ەلەمەنتتەرىن ەلىمىزگە كوشىرىپ جاتقانىمىزدى دا ايتا كەتكىم كەلەدى», دەدى ا.لۋكاشەنكو.
بۇدان كەيىن وتكەن كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى كەلىسسوز بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكى مەملەكەت اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى ستراتەگيالىق جەتىستىكتەرگە جەتكەنىنە, ەكى ەل اراسىندا ەشقانداي ساياسي, ەكونوميكالىق نەمەسە باسقا دا پروبلەمالار جوق ەكەنىنە, بۇل بىرگە تىعىز جۇمىس ىستەۋگە زور مۇمكىندىك بەرەتىنىنە توقتالدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاندا 6 اۆتوكولىك قۇراستىرۋ زاۋىتىنىڭ جۇمىس ىستەيتىنىن اتاپ ءوتتى. «بۇگىن ءبىز وسى كۇنگە دەيىن ورناعان سەرىكتەستىگىمىزدى ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاپ, ىنتىماقتاستىق دەڭگەيىن ارتتىرۋ تۋرالى ايتاتىن بولامىز. ال بيزنەس-فورۋم اياسىندا قول قويىلاتىن كەلىسىمشارتتار سوعان سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ ويلايمىن», دەدى ەلباسى. سونىمەن قاتار نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەلارۋس تاراپىنىڭ استىق جيناۋعا ارنالعان تەحنيكالاردى بىرلەسىپ قۇراستىرۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قولدايتىنىن ايتتى.
كەلىسسوز بارىسىندا الەكساندر لۋكاشەنكو الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سەرىكتەستىكتىڭ 2026 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى ەكى مەملەكەتتىڭ ىنتىماقتاستىعىن ارتتىرا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار ول ءوز ەلىندە 500-دەن استام قازاقستاندىق ءبىلىم الىپ جاتقانىن ايتتى. ء«بىز مادەنيەت, ءبىلىم, عىلىم سالاسىندا دا ەكىجاقتى سەرىكتەستىكتى ارتتىرۋعا دايىنبىز», دەدى الەكساندر لۋكاشەنكو. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان بەلارۋستىڭ ترانزيت بويىنشا دا ماڭىزدى سەرىكتەسى بولىپ قالا بەرەدى. «ەكى مەملەكەت اراسىندا ىنتىماقتاستىق بۇل سالالارمەن شەكتەلمەيدى. مىسالى قازاقستانداعى العاشقى باۋىر ترانسپلانتاتسياسى وپەراتسياسىنا بەلارۋس ماماندارى قاتىستى», دەدى ا.لۋكاشەنكو. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەكى مەملەكەت اراسىنداعى قازىرگى ىنتىماقتاستىق دەڭگەيىن ارتتىرىپ, ونى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكىزە بەرۋ كەرەك.
بەلارۋس پرەزيدەنتى ءوز سوزىندە «بيىل بەلارۋس – قازاقستان بايلانىستارى بارىنشا جەمىستى بولدى. شىۇ ءسامميتى اياسىندا كونسترۋكتيۆتى كەزدەسۋ ءوتىپ, جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ساپارى بولدى. بەلارۋس قازاقستاندا وتكەن ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىستى. بۇل ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ ودان ءارى نىعايۋىنا سەرپىن بەردى», دەدى الەكساندر لۋكاشەنكو. ونىڭ ايتۋىنشا, بەلارۋس پەن قازاقستاننىڭ ەكىجاقتى بايلانىستى كەڭەيتۋگە مۇمكىنشىلىگى كوپ. «ونىمدەر مەن قىزمەتتەردى ساتۋ نارىقتارىن كەڭەيتۋدە ءوزارا ينۆەستيتسيا مەن ءوندىرىستى جانداندىرۋ ماڭىزدى باعىت بولۋى كەرەك. الەمدىك الاڭدا تابىستى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن ەاەو اياسىندا مەنشىكتى ترانسۇلتتىق كورپوراتسيا قۇرۋ قاجەت. مۇنداي اۋقىمدى جوسپارلارعا قاجەتتى رەسۋرستار بار. بۇگىن ءبىز ۇكىمەتتىڭ بىلىمنەن باستاپ لوگيستيكاعا دەيىنگى سالالاردا كورپوراتسيالار قۇرۋ ۇسىنىستارىن ماقۇلدادىق», دەدى الەكساندر لۋكاشەنكو. سونىمەن قاتار ول «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى مەن « ۇلى تاس» قىتاي-بەلورۋس يندۋستريالىق پاركىنىڭ اراسىندا تىعىز بايلانىس ورناتۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
كەلىسسوزدەر بارىسىندا الەكساندر لۋكاشەنكو مادەنيەت كۇندەرىن ءجيى وتكىزىپ تۇرۋعا شاقىردى. «بۇل قازاقستان مەن بەلارۋس حالقىنا ءبىر-ءبىرىنىڭ تاريحىن, مادەنيەتىن, سالت-ءداستۇرىن جاقىنىراق تانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ول.
كەزدەسۋ سوڭىندا قازاقستان مەن بەلارۋس پرەزيدەنتتەرى بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى. ءوز سوزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەلىسسوزدەر بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستارعا باستى نازار اۋدارىلعانىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستاننىڭ تاۋ-كەن ءوندىرىسى كومبيناتتارى بەلارۋستىڭ جۇك كولىكتەرى مەن اۋىر تەحنيكالارىن قولدانادى. بيزنەس-فورۋمدا دا وسى تەحنيكالاردى ساتىپ الۋ كولەمىن ارتتىرۋ تۋرالى كەلىسىمدەر جاسالاتىن بولادى», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. ەلباسى ودان ءارى ترانزيت-كولىك سالاسىندا دا سەرىكتەستىكتى دامىتۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ, قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى مەن «نۇرلى جول» باعدارلاماسى تۋرالى ايتىپ ءوتتى. ء«بىز 2015-2017 جىلدارى قىتاي مەن رەسەي شەكاراسىندا 2500 شاقىرىم تەمىر جول سالدىق. 4 مىڭ شاقىرىم زاماناۋي اۆتوكولىك جولى سالىندى. بۇل بەلارۋس تاسىمالداۋشىلارىنا دا زور مۇمكىندىك اشتى», دەدى ەلباسى. ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى التى جىلدا قازاقستان مەن بەلارۋس اراسىنداعى تاسىمال دەڭگەيى 100 ەسە وسكەن. 2018 جىلى بۇل كورسەتكىش ەكى ەسە وسەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكسپو-2017 اياسىندا ارنايى IT-پارك اشىلاتىنىن ايتىپ, وسى سالادا ەكىجاقتى سەرىكتەستىكتى ارتتىرۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستان مەن بەلارۋس اراسىندا ءارتۇرلى سالالار بويىنشا 70-تەن استام كەلىسىمشارتتار جاسالعان. بۇگىن دە بىرنەشە قۇجاتقا قول قويىلدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى بارلىق سالا بويىنشا سەرىكتەستىگىمىز ارتىپ, جوعارى دەڭگەيگە جەتتى», دەدى ەلباسى.
كەزدەسۋگە قازاقستان تاراپىنان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسقار مامين, سىرتى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆ, مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى, اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك, قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ, «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسشىسى قانات الپىسباەۆ, قازاقستاننىڭ بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىسى ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ قاتىستى.
كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن الەكساندر لۋكاشەنكو قازاقستان مەن بەلارۋس اراسىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى شارت پەن 2026 جىلعا دەيىنگى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن بەكىتتى.
سونداي-اق قازاقستان مەن بەلارۋس سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرى اراسىنداعى 2018-2019 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىق جوسپارىنا, قازاقستان ۇكىمەتى مەن بەلارۋس ۇكىمەتى اراسىنداعى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە, قازاقستان ۇكىمەتى مەن بەلارۋس ۇكىمەتى اراسىنداعى ونەركاسىپتىڭ قورعانىس سالاسىنداعى ۇيىمدارىنىڭ وندىرىستىك جانە عىلىمي-تەحنيكالىق كووپەراتسيالارى تۋرالى كەلىسىمگە, قازاقستان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەن بەلارۋس سپورت جانە تۋريزم مينيسترلىگى اراسىنداعى 2018-2019 جىلدارعا ارنالعان دەنە تاربيەسى جانە سپورت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىنا, قازاقستان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەن بەلارۋس مادەنيەت مينيسترلىگى اراسىنداعى مادەني ىنتىماقتاستىق بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا, قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى مەن بەلارۋس ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى اراسىنداعى عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى.
ەلباسىنىڭ بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا مينسكىدە قازاقستان-بەلارۋس بيزنەس-فورۋمى ءوتتى. وعان ەكى مەملەكەتتەن 350-گە جۋىق بيزنەس وكىلى قاتىستى. فورۋم بارىسىندا ەكى مەملەكەتتىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرى تانىستىرىلىپ, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق پەن ولاردى دامىتۋ جولدارى تالقىلاندى. سونىمەن قاتار فورۋم اياسىندا ەكى مەملەكەتتىڭ جەڭىل ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, ازىق-ت ۇلىك جانە تاۋ-كەن ءوندىرىسى, مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارى اراسىندا ەكىجاقتى ىسكەرلىك كەزدەسۋلەرى ءوتتى. فورۋم اياسىندا بەلارۋس تاراپى ارنايى كورمە ۇيىمداستىرىپ, 55-تەن استام كومپانيا ونىمدەرى تانىستىرىلدى.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قازاقستان تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە بەلارۋستىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ۇشتىگىنە كىرەدى. بىلتىر ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 364,5 ملن دوللاردى قۇراسا, بيىل 8 ايدا بۇل كورسەتكىش 375,6 ملن دوللارعا جەتتى.
1996 جىلدان بەرى قازاقستان – بەلارۋس ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا جۇمىس ىستەيدى. بيىل 21-22 قىركۇيەكتە قاراعاندىدا كوميسسيانىڭ 13-ءشى وتىرىسى وتكەن بولاتىن.
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان» –
مينسكىدەن (بەلارۋس)
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز
قىزمەتىنەن الىندى
