ۆيكيپەديا: قازاقشا ماقالا 100 000-استى

وسىدان ءبىراز بۇرىن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال اۋقات قورى «ۆيكيپەديا» امبەباپ ينتەرنەت ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ قازاق ءتىلدى تارماعىن دامىتۋ جونىندەگى ماڭىزدى جوبانى ءوز قامقورلىعىنا الۋدى مالىمدەگەن ەدى. «اتالمىش جوبانىڭ وسى تامىز ايىندا حايفا قالاسىندا وتكەن (يزرايل) «ۆيكيمانيا-2011» عا­لام­دىق كونفەرەنتسياسىندا حالىق­ارالىق ۆيكي-قاۋىمداستىقتىڭ جو­عارى باعا­سىنا يە بولىپ ۇلگەرگەنى بارشا­مىزعا ماقتانىش» دەپ حات جولدايدى «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق باس­قارما توراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ (حاتتىڭ ماتىنىمەن www.wikibilim.kz سايتىندا تانى­سۋعا بولادى) ۆيكيپە­دياداعى قازاق­شا ماقالا سانى 100 مىڭنان اسقانىنا وراي ۇيىمداس­تىرىلعان ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قاتىسۋشىلارعا. ويتكەنى, بۇل جوبانىڭ باستاما­شىسى دا ءارى باس دەمەۋشىسى – «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» بولىپ تابىلادى. وسى جوبانى ىسكە اسىرىپ وتىرعان «WikiBilim» قورىنىڭ جەتەكشىسى راۋان كەنجەحان ۇلى «قا­­زاق­شا ۆيكيپەديا» جوباسى مۇنان بى­لاي ۇكىمەتتىڭ نازا­رىن­دا بولا­تىنىن, قر پرەمەر-ءمينيسترى كا­رىم ءماسىموۆتىڭ وزىنەن تىكەلەي حات الىپ وتىرعانىن مالىمدەدى. سونداي-اق ۇلتتىق ماڭىزعا يە بۇل جوبانى العا جىلجىتۋعا جوو ستۋدەنتتەرى مەن مەكتەپ وقۋشىلارى دا تارتىلىپ وتىر. وسى ارادا وقىر­مانعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن اتالمىش جوبا جايلى ايتا كەتەلىك. «ۆيكيپەديا» – الەمدەگى ەڭ تا­نىمال ون ينتەرنەت برەندتىڭ قاتا­رىندا تۇرعان جالعىز قوعامدىق ۇلگىدەگى ۆەب-سايت. بۇل – عالامتور­دىڭ الەۋمەتتىك قۋاتىن ايعاقتاعان العاشقى ينتەللەكتۋالدىق جانە كوممەرتسيالىق ەمەس جوبا. BBC تەلەكومپانياسى ۆيكيپەديانى «YouTube» جانە «Facebook»-پەن قاتار XXI عاسىردىڭ ەڭ تانىمال برەندتەرىنىڭ قاتارىنا قوسقان. بي­ىلعى جىلى «ۆيكيپەديا» ەنتسي­كلو­پەدياسىن يۋنەسكو-نىڭ قور­عا­ۋىن­داعى مادەني مۇرا قاتارىنا قوسۋ تۋرالى باستاما كوتەرىلدى. بۇل ۇسىنىس عالامتوردا قىزۋ تالقى­لانۋدا. ۇسىنىس قولداۋ تاپسا, «ۆيكيپەديا» ادامزات تاريحىنداعى ال­عاشقى ساندىق ۇلگىدەگى مادەني مۇرا بولماقشى. الەمنىڭ 281 تىلىندە جۇمىس ىستەيتىن «ۆيكيپەديا» ەنتسيكلوپەديا­سىندا 20 ميلليونعا جۋىق ماقالا بار. ونىڭ 3,7 ميلليونى اعىلشىن تىلىندە جازىلعان. ماقالا سانى ميلليوندىق مەجەدەن اسقان تاعى ەكى تاراۋ – نەمىس جانە فرانتسۋز تىلدەرىنىڭ ۇلەسىندە. ورىس تىلىندەگى ماقالالاردىڭ سانى 780 مىڭنان اسقان. الايدا, ەنتسيكلوپەديانىڭ قازاق ءتىلدى ءبولىمىنىڭ دامۋى بەرتىنگە دەيىن كەنجە قالىپ كەلدى. «قازاقشا ۆيكيپەديا» جوباسى تۋرالى كەلسەك, قازاق ۆيكيپەديا­سىن دامىتۋ قاجەتتىگى كوپتەن بەرى ايتىلىپ كەلگەن ەدى. 2011 جىلدىڭ باسىندا بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى وسى شارۋانى قولعا الۋ باستاماسىن كوتەردى, الايدا, «WikiBilim» قوعامدىق قورىنىڭ ۇسى­نىسى بويىنشا جوبانى قوعام­دىق نەگىزدە ىسكە اسىرۋ قاجەت دەپ ۇيعارىلدى. وسىنداي ۇلگىدە جوبا 2011 جىلدىڭ ماۋسىمىندا باستال­دى. سودان بەرگى ارالىقتا ۆيكيپەديا ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ قازاق ءتىلدى تاراۋىنداعى ماقالالار سانى 10 ەسەگە ءوسىپ, 100 مىڭنان استى. قا­زاقشا ماقالالار جازاتىن جانە وڭدەيتىن ەرىكتى رەداكتورلار سانى 4 ادامنان 230 ادامعا دەيىن كوبەيدى. وسىنىڭ ارقاسىندا قازاق ءتىلى ۆيكي­پەدياداعى تىلدەر رەيتينگىسىندە 125-ورىننان 38-ورىنعا دەيىن كوتە­رىلىپ, ماقالا سانى 100 مىڭنان اساتىن «جەتىك» دەپ تانىلعان 40 ءتىلدىڭ قاتارىنا كىردى. بۇل جەتىستىكتەر جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, حالىقارالىق ۆيكي-قا­ۋىم­داستىق تاراپىنان جوعارى باعا العان. تامىزدىڭ 4-ءى مەن 7-ءسى ارا­لىعىندا ءيزرايلدىڭ حايفا قالا­سىندا وتكەن «Wikimania-2011» كون­فە­رەنتسياسىنىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا قازاقستاندىق «WikiBilim» قورى «2011 جىلدىڭ عالامدىق ۆي­كيپەدياشىسى» اتاعىن يەلەنىپ (Global Wikipedian of the Year), ۆيكيپەديانىڭ نەگىزىن قالاۋشى دجيممي ۋەيلستىڭ (Jimmy Wales) ارنايى گرانتىن جەڭىپ الدى. ماقالالاردىڭ تەز كوبەيۋىنە «قازاق ەنتسيكلوپەدياسى» رەداكتسيا­سىنىڭ كومەگى زور بولىپتى. 100 مىڭنان استام قازاق ءتىلدى ماقالا­لاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى «قازاق­ستان» ۇلتتىق ەنتسيكلوپەدياسىنان الىنعان. سونداي-اق, بۇل جوباعا بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى دە اتسالىسىپ, سونىڭ ىشىندە جوو ستۋدەنتتەرى «قازاقشا ۆيكيپەديا» جوباسىنىڭ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە ەرەكشە ىقىلاس تانىتقان. بۇل كۇندەرى ەرەكشە كوزگە ءتۇس­كەن ەرىكتى رەداكتورلار قاتارىنان «ۆيكيپەديا ەلشىلەرى» ىرىكتەلىپ, سولاردىڭ كۇشىمەن ءتۇرلى اۋديتوريالاردا ۆيكيپەديا تۋرالى ناسيحات-سەمينارلار وتكىزىلۋدە. «ۆيكيپەديا ەلشىلەرىنە» باس دەمەۋشى اتىنان تۇراقتى ستيپەنديا تاعايىندالدى. «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق-تىڭ اتى­نان جاريالانعان ۆيكي-بايگەگە 200-دەن اسا ادام قاتىسۋدا. ونىڭ شارتىنا ساي, ۆيكيپەدياعا قازاق تىلىندە 100 ماقالا سالعان العاشقى 100 ادام نوۋتبۋك كومپيۋتەرىن يەلەنەدى. سونىمەن قاتار, اشىق داۋىس بەرۋ ارقىلى ۇزدىك دەپ تانىلعان 10 ماقالانىڭ اۆتورى مەن ەڭ بەلسەندى 40 ەرىكتى رەداكتور «Nokia» كومپا­نياسى تارتۋ ەتكەن تەلەفوندارعا يە بولادى. سونداي-اق, الداعى قاراشانىڭ 18-19 كۇندەرى الماتىدا تۇركى تىلدەس ەلدەردەگى ۆيكيپەديالاردىڭ كون­فەرەنتسياسى وتپەك. وعان ءتۇر­كيا, ازەربايجان, قىرعىزستان, تاتارستان, باشقۇرستان, ساحا-ياكۋتيا ەل­دەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن. «Wikimedia Foundation» قو­رى­نىڭ قولداۋىمەن وتەتىن بۇل باس­قوسۋدىڭ ءبىر ماقساتى – قازاق ۆي­كيپەدياسىنىڭ دامۋ ۇلگىسىن باسقا تۇركى تىلدەر اراسىندا ناسيحاتتاۋ. باستاپقىدا جوبا جەتەكشىلەرى 2011 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانىنا دەيىن قازاق ءتىلدى ماقالالار سانىن 200 مىڭعا جەتكىزۋگە نيەتتەنگەنى ءمالىم. تەحنيكالىق تۇرعىدان بۇل مىندەتكە قول جەتكىزۋ وڭاي بولعانىمەن, ۇيىم­داستىرۋشىلار بۇدان بىلاي ساندىق مەجەلەردى ەكىنشى كەزەككە شەگىندىرىپ, ساپاعا دەن قويۋدى ۇيعارىپ وتىر. – ەنتسيكلوپەدياعا ماقالا جازۋ مەن ونى وڭدەۋ تىلگە جاناشىر جانە بىلىمگە قۇشتار ادامداردىڭ قولى قالت ەتكەندە اينالىساتىن ينتەل­لەكتۋالدىق حوببيىنە اينالسا دەيمىز, – دەيدى جوبا جەتەكشىلەرى. – باستاپقىدا اتالمىش ينتەر­نەت-رەسۋرستىڭ كەلەشەگىنە ەشكىم سەنە قويماعان ەدى. ول كەزدە سايت­تاعى ماقالالار سانى بار بولعانى 7,5 مىڭ عانا بولاتىن, – دەدى قر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى مۇرات ابەنوۆ. – ەندىگى ماقسات – قازاقشا ۆيكيپەدياداعى ماتەريالدار سانىن ميلليونعا جەتكىزۋ! ايناش ەسالي, الماتى.