كىتاپتا ەدىل وزەنى مەن ورال تاۋلارى اراسىندا سوزىلىپ جاتقان كاسپي جاعالاۋىنداعى وقيعالار ءسوز بولادى. سوڭعى ءۇش عاسىردىڭ وقيعالارى مەن بەلگىلى تۇلعالار قامتىلىپ, اۆتور قۇندىلىقتار مەن داستۇرلەر تۋرالى وي تولعايدى. اسىرەسە, قازاق پەن ورىس اراسىنداعى مادەني بايلانىستار مەن دوستىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن ناقتى دەرەكتەرمەن اشىپ كورسەتەدى. كىتاپتاعى نەگىزگى جەلى قازاق اعارتۋشىسى, قايراتكەر, كەزىندە «ماقاش پراۆيتەل» دەگەن لاقاپ ەسىمگە يە بولعان مۇحامەدجان بەكمۇحامەدوۆ پەن ورىس فيلوسوفى ن.گ.چەرنىشەۆسكي اراسىندا بولعان اڭگىمە توڭىرەگىندە ءوربيدى. ولاردىڭ 1886 جىلى استراحاندا كەزدەسكەنى تاريحتان ءمالىم. سول كەزدەسۋدە قانداي اڭگىمە ايتىلعانى قالىڭ وقىرمانعا بەيمالىم. بىراق اۆتور سوعان ءوزىنىڭ قيسىندى ۋاجدەرى مەن بولجامدارىن قوسىپ, «پياتىي سون» كىتابىن جارىققا شىعارىپ وتىر. بۇل ارقىلى دوسى, جازۋشى ءساتىمجان سانباەۆ الدىنداعى پارىز دا وتەلگەن سىڭايلى. بۇلاي دەيتىنىمىز, كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمى كەزىندە عادىلبەك شالاحمەتوۆ مارقۇم ءساتىمجان سانباەۆتىڭ «ماقاش پراۆيتەلدىڭ» ۇرپاعى بولعانىن, ول تۋرالى كوركەم شىعارما جازۋعا نيەتتەنگەنىمەن, ماقساتىنا جەتە الماعانىن اڭگىمەلەدى. «ول كىتاپتى اقىرى جازا المادى. بىراق ءبىز ولاردىڭ ىستەرىن ءارى قاراي جالعاستىرۋىمىز كەرەك. بۇل – ءبىزدىڭ پارىزىمىز. ءوزىمدى وسى كىتاپتىڭ جالعىز اۆتورىمىن دەپ ەسەپتەمەيمىن. كىتاپتىڭ ىشىندەگى بارلىق سۋرەتتەر وسى كىتاپحانادان الىندى. سوندىقتان كىتاپتا كىتاپحانانىڭ دا ۇلەسى بار», دەدى ول.
شارادا مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, جازۋشى قاجىعالي مۇحامبەتقالي كىتاپتىڭ ۇلكەن تاراۋى «ماقاش پراۆيتەلگە» ارنالعانىن ايتا كەلىپ, ونىڭ ءوز ارمانىنداعى كەيىپكەر ەكەنىن دە جەتكىزدى. «شىن مانىندە ول تاريحتان ءوز ورنىن العان, ەرەكشە ايتىلۋى ءتيىس ادام. جەتى اتاسىنان بەرى بي بولعان تۇقىم. قۇنانباي سەكىلدى قارادان شىعىپ, ۇلكەن شەن العان. ونىڭ اعارتۋشى ەكەنىن دە بىلەمىز. كەزىندە قازاق ومىرىنەن حاباردار ەتىپ, باسپاسوزگە ماقالالار دا جازىپ وتىرعان. قىزمەتتەرى ءۇشىن پاتشادان سىي-سياپات تا العان. ونىڭ قازاق ادەبيەتىنە سىڭىرگەن ەڭبەگى دە زور. اسان قايعى, شالكيىز, دوسپامبەت تۋرالى ون توعىزىنشى عاسىردا ماقاش جازعان», دەدى ول.
شارادا ەۇۋ پروفەسسورى سەيداحمەت قۇتتىقادام, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اناتولي باشماكوۆ, اقىن وڭايگۇل تۇرجان, ت.ب. ەلگە بەلگىلى زيالى قاۋىم وكىلدەرى ءسوز سويلەپ, كىتاپتىڭ ەرەكشەلىگى تۋرالى ءسوز ەتىستى.
ايگۇل سەيىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
