وزىقتىڭ پايدالىسىن سۇرىپتاي بىلەيىك

ادامزات دامۋىنىڭ كوشى نەعۇرلىم ىلگەرىلەگەن سايىن, دۇنيەنىڭ ءتۇرلى تىلسىم قۇپيالارى سوعۇرلىم تەز اشىلىپ جاتىر. ۋاقىت وتە كەلە ادامنىڭ وركەنيەتتىلىك پەن دامۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتىپ, باعىندىراتىن اسۋلارىن الىستان بولجايتىن بولدى. وسىلاردىڭ ءبارىن جاڭا تەحنولوگيانىڭ قارقىندى دامۋىنسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ ەرەكشە قارقىنمەن دامۋى ناتيجەسىندە اقپارات تاراتۋشى قۇرالدار ءاربىر ادامنىڭ ومىرىنە دەندەپ ەنە باستادى. بۇگىنگى تاڭدا تەلەديدارى جوق, نە بولماسا كومپيۋتەرى جوق وتباسىن كەزدەستىرۋ قيىن. سول ءۇشىن دە وتباسى تاربيەسىنە, اسىرەسە, بالالاردىڭ ءوسىپ-جەتىلۋىنە جاڭا تەحنولوگيا بەلگىلى دەڭگەيدە ءوزىنىڭ كەرى اسەرىن تيگىزىپ تە جاتىر. سوڭعى ۋاقىتتا قوعامنىڭ دا بۇل ماسەلەگە ايرىقشا نازار اۋدارىپ جاتقاندىعى بايقالادى. بالا جاڭا قۇبىلىستاردى ەڭ تەز قابىلدايتىن ادامدار توبىنا جاتادى. قورشاعان ورتانىڭ كەز كەلگەن قۇبىلىسىنا تەز بەيىمدەلەتىندەر دە سولار. بالا­لاردىڭ بايقاۋ مەن ۇيرەنۋ قابىلەتتەرى ەرەسەكتەرگە قاراعاندا 13 ەسە ارتىق ەكەنىن عالىمدار دالەلدەگەن. ەرەسەكتەرگە قاراعاندا بالالاردىڭ زەرەك بولاتىنى دا سوندىقتان. ءوسىپ كەلە جاتقان بالاعا دۇرىس جول سىلتەپ, وڭ-سولىن تانۋ بارىسىندا وعان كەرەكتى نارسەلەرى مەن كەرەكسىز نارسەلەرىنىڭ ارا-جىگىن اشىپ بەرۋدىڭ ماڭىزى جوعارى. اسىرەسە, جاڭا تەحنولوگيا قاتارىنا جاتاتىن كومپيۋتەر مەن تەلەدي­دارعا قاتىستى ماسەلەگە كەلگەندە ەرەكشە ساقتىقپەن قاراعان ءجون. جاڭا تەحنولوگيالار بالا پسيحولوگياسىنا قانداي دەڭگەيدە كەرى اسەر ەتەدى دەگەن سۇراق قازىر بارلىق اتا-انانى مازالاپ جۇرگەنى شىندىق. بۇل سۇراققا جاۋاپ تابۋ ءۇشىن ءبىراز ىزدەنۋگە تۋرا كەلگەن ەدى. ەندى سول ماتە­ريال­­دارداعى ماعلۇ­مات­تار نە دەيتىنىن سارالاپ كورسەك. ارنايى زەرتتەۋلەرگە ءجۇ­گىنسەك, 3 پەن 7 جاس ارالى­عىنداعى بالالاردىڭ تە­لە­ديدارعا قىزىعۋشىلىقتارى ايرىقشا جوعارى ەكەن. تەلە­ديدارداعى باعدار­لامالار تۋ­رالى ءسوز ەتپەگەن كۇننىڭ وزىندە, ۇزاق ۋاقىت بويى تە­لەديدارعا تەلمىرىپ قارا­عان­نىڭ وزىنەن بالا كوپتەگەن اۋرۋلارعا شالدىعاتىن كو­رىنەدى. ماسەلەن, ۇزاق ۋاقىت تەلەديدار كورگەن بالانىڭ اينالاسىنداعى ادامدارمەن قارىم-قاتىناس جاساۋ ىن­تاسى تومەندەيدى. ءسويتىپ, ءتىلى كەش شىعادى. ودان قالا بەردى بالا ءجيى جالعىز­سىرايدى. باسقا بالالارمەن ەمىن-ەركىن بايلانىس جاساپ ويناۋعا ق ۇلىقتى بولمايدى. ۋاقىت وتە كەلە پسيحولو­گيالىق اۋرۋعا شالدىعادى. ۇزاق تەلەديدار كورگەن بالانىڭ تۇماۋ اۋرۋىمەن تەز اۋىراتىندىعى دا بەلگىلى بولعان. بۇل قالاي دەگەندە, ۇزاق ۋاقىت بويى ۇيدەن شىقپاعان بالانىڭ دالادا تازا اۋامەن تىنىستاۋى ازايادى. دالاعا شىعىپ ارتىق قيمىل جاساماعاندىقتان, قان اينالىمىنىڭ دا جۇيەسى بۇزىلادى. ۇيدەن شىق­پاعان, كۇن كورمەگەن بالانىڭ دالادا قيمىل-ارەكەتىن جاساۋ قابىلەتى تومەندەيدى, ۇيگە كىرگەنشە اسىعادى, سودان بارىپ يممۋنيتەتى تومەندەيدى دە ورگانيزمى تۇماۋ ۆيرۋسىن تەز قابىلداپ الۋعا بەيىم تۇرادى. كوز اۋرۋلارىنا دا الىپ كەلەتىنىن ايتىپ ءوتۋ كەرەك. ەكرانعا ۇزاق قاراۋدىڭ كەسىرىنەن كوز قاراشىعى قانتالاپ, قۇرعاپ كەتۋى ابدەن ىقتيمال. سونىڭ سالدارىنان كوز قاراشىعىنىڭ قابىرشاعى جۇقارادى دا, جارىقتى رەتتەۋ قىزمەتى كۇرت السىرەيدى. بۇلاردان بولەك, سەمىزدىك اۋرۋىنا دا بەلگىلى دەڭگەيدە سەبەپشى بولادى. وتىرىپ ۇزاق ۋاقىت بويى تەلەديدارعا تەلمىرگەن بالانىڭ دەنە قيمىلى ازايادى دا, تەرى استىنداعى ماي قابىرشاقتارى تەز جيىلا باستايدى. ونىڭ ۇستىنە تەلە­ارنالارداعى ءتۇرلى تاعامداردىڭ جارنامالارى بالالاردىڭ سول تاعامدارعا دەگەن تابەتتەرىن ارتتىرىپ, ورىندارىندا وتىرىپ ۇزدىكسىز تاماقتانۋلارىنا سەبەپشى بولادى. 3 ساعاتتان ارتىق تەلەديداردىڭ الدىندا وتىرعان بالانىڭ 40 پايىزىنان استامىنىڭ اسقازاندارى تومەن قاراي سالبىراۋ قۇبىلىستارى دا ءجيى بايقالادى. وسىلاردىڭ ءبارى ەڭ سوڭىندا سەمىزدىك اۋرۋلارىنا سوقتىرادى. بالانىڭ ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانىپ, تەلەديداردان تەك كەرەكتىلەرىن عانا كورسەتىپ, شەكتى ۋاقىت بەلگىلەۋ اسا ۇتىمدى بولماق. كومپيۋتەر مەن كومپيۋتەرلىك ويىندار تۋرالى ايتار بولساق, بۇل اتالعان­داردىڭ دا بالا دەنساۋلىعى مەن پسيحولوگياسىنا كەرى اسەرىن تيگىزەتىندىگى بەلگىلى بولىپ وتىر. كومپيۋتەرلىك ويىنداردىڭ ىشىندەگى پايدالىسى مەن زيانىن اجى­راتا ءبىلىپ, بالا ينتەللەكتىسىنە وڭ ىقپال ەتەتىندەرىن دۇرىس تاڭداۋدىڭ دا ماڭىزى زور. اتىس-شابىس, ەرەسەكتەرگە ارنالعان كورىنىستەر, اسكەري اگرەسسيا سىندى بالا پسيحيكاسىنىڭ دۇرىس جەتىلۋىنە كەرى اسەرىن تيگىزەتىن ەلەمەنتتەرى بار ويىندار اسا زياندى. بالانىڭ كومپيۋتەر ويىنىنا دەگەن قۇشتارلىعىنىڭ سەبەپتەرى دە بارشىلىق. كومپيۋتەر – تەحنولوگيانىڭ ءىرى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى. ونىڭ ءتىلىن بىلمەۋ قوعام­نىڭ كوشىنەن قالىپ قويۋ دەگەنمەن بىردەي. سول ءۇشىن دە بالاعا كومپيۋتەردىڭ ءتىلىن تەز ۇيرەتۋگە اسىعامىز. الايدا, اتا-انالار كوپ جاعدايلاردا بالاسىنا تەحني­كانىڭ ءتىلىن ۇيرەتۋدى ويىندار ويناتۋمەن باستايتىنى وتە وكىنىش­تى. كەرەكتى اقپا­راتتاردى ايتۋدىڭ ورنىنا, كومپيۋتەردى ىسكە قوسا سالىسىمەن بىردەن ويىندارعا كىرىسىپ كەتەدى. وسى سەبەپتى دە بالانىڭ ويىنعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى كۇرت ارتادى. عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرىنە جۇگىنسەك, كومپيۋتەرلىك ويىنداردىڭ تومەندەگى­دەي زياندارى بار ەكەن. ۇزاق ۋاقىت بويى ەكرانعا تەلمىرىپ قاراعاننان بالانىڭ كورۋ قابىلەتى تومەندەيدى ءارى بۇلشىق ەتتەرىنىڭ ءوز دەڭگەيىندە جەتىلۋىنە كەرى اسەرى تيەدى. بالانىڭ ويلاۋ جانە جۇيەلەۋ پسيحيكاسىنىڭ, كەز كەلگەن قۇبىلىستى تالداۋ قابىلەتىنىڭ تومەندەۋىنە دە اكەلىپ سوعادى. ساباق ۇلگەرىمىنە دە تەرىس اسەر ەتىپ, وقۋ-بىلىمگە ەمەس, كەرىسىنشە, ويىنعا قىزىعۋشىلىعى ارتادى, ينتەللەكتىلىك قارىم-قابىلەتتەرىن جوعالتا باستايدى. كەز كەلگەن نارسەنى ورنىمەن پايدالانا ءبىلۋ كەرەك. سوندا ونىڭ زيانىنان پايداسى مولىراق ەكەنىنە كوزىڭ جەتەدى. اسىرەسە, جاڭا تەحنيكانىڭ ءتىلىن ءبىلىپ, ونى بالا تاربيەلەۋ ىسىنە ءتيىمدى پايدالانۋ ارقىلى دا ۇتاتىن جەرلەرىمىز كوپ. اراي ۇيرەنىشبەكقىزى. استانا.