مەملەكەت باسشىسى ناقتىلاپ بەرگەن تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن زاڭ جوباسىن ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ تانىستىردى. وسىعان وراي دەپۋتاتتار بيۋدجەت قارجىسىنىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا قاتىستى ماسەلەلەردى قىزۋ تالقىلادى. ال ءماجىلىس توراعاسى ن.نىعماتۋلين بولسا, بايانداماشىعا قاراتا ايتقان سوزىندە بيۋدجەت قارجىلارىنىڭ ءتيىمسىز يگەرىلۋىنە قاتىستى ناقتى ولشەم بولۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى.
«ايتپەسە, سىزدەر بيۋدجەت كودەكسىندە تۇسىنىك رەتىندە ۇسىنىپ وتىرعان «ناتيجەلىلىك», «جاۋاپكەرشىلىك», «پەرسپەكتيۆتى» سياقتى جالپىلاما سوزدەر اۋقىمدى مەملەكەت قارجىسىن ءبولۋ كەزىندە ناقتى دالەل بولا المايدى. ويتكەنى ولاردىڭ ەشبىرىنىڭ تاجىريبەلىك, قولدانبالىق سيپاتى جوق. ال سۋبەكتيۆتى باعالاۋدىڭ سوڭى جاقسىلىققا اپارماۋى مۇمكىن. ەگەر قارجى ءبىر مەملەكەتتىك ورگاننان باسقا ورگانعا قايتا بولىنسە, ونىڭ الدىندا نە سەبەپتەن ءتيىمسىز ورىندالعانىنا جانە سوڭعى ناتيجەنىڭ قالاي بولعانىنا جاۋاپ بەرۋىمىز كەرەك. وسىدان كەيىن عانا جەكە جاۋاپكەرشىلىككە قادام جاساي الامىز», دەدى ول.
سونداي-اق ن.نىعماتۋلين ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن ء«تيىمسىز ورىنداۋ» تۇسىنىگىنىڭ قارجىگەرلەرگە دە, قاراپايىم ازاماتقا دا تۇسىنىكتى ناقتى انىقتاماسىن تۇجىرىمداۋ قاجەتتىگىن قاداپ ايتتى. ال تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار تاراپىنان كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورعا بولىنەتىن قاراجاتتار كولەمىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى دەڭگەيىندە عانا كەلىسىلەتىندىگى قاتاڭ سىنعا الىندى. ءماجىلىس توراعاسىنىڭ پىكىرىنشە, پرەزيدەنت بىرنەشە مارتە ۇكىمەتكە باقىلاۋعا الۋعا تاپسىرعان مەملەكەتتىك زايم ماسەلەلەرى تاعى دا مينيسترلىك دەڭگەيىنە ءتۇسىپ وتىرعان كورىنەدى. ونىمەن قوسا ۇسىنىلىپ وتىرعان رەداكتسيا ەلباسىنىڭ بيۋدجەتتى باقىلاۋ جونىندەگى نۇسقاۋلارىمەن سايكەس كەلمەگەندىكتەن بۇل نورمانى پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ەسەپكە الا وتىرىپ, قايتادان تياناقتاۋ قاجەت.
«بىزگە ناقتى ناتيجە كەرەك. ول تۇرعىن ۇيلەر مەن مەكتەپ, بالا-باقشالار جانە اۋرۋحانالار سالۋ. سوندا عانا ەلباسىنىڭ بولىنگەن قارجىلار ەكونوميكانى دامىتۋعا, ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋعا جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگى جونىندەگى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرامىز», دەدى ن.نىعماتۋلين.
ايتا كەتەيىك, زاڭ جوباسىندا بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋدى وڭايلاتۋ مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەربەستىگىن ارتتىرۋ, ەسەپكە جازۋ ادىسىمەن بيۋدجەتتەۋدى بىرتىندەپ ەنگىزۋ, مەملەكەتتىك جانە مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن بورىشتى رەتتەۋدى كۇشەيتۋ, ءىت-جوبالاردى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن قۇرۋ, دامىتۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇجاتتامانى دايىنداۋ راسىمدەرىن وڭايلاتۋ باعىتتارى بويىنشا تۇزەتۋلەر قامتىلىپ وتىر. سوندىقتان دا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تانىستىرعان زاڭ جوباسى ارقىلى بىرقاتار نەگىزگى باعىتتار بويىنشا تۇزەتۋلەردىڭ ىشىندە كەلىسۋدىڭ جەكەلەگەن كەزەڭدەرىن جويۋ تەتىگى دە بار.
«ەڭ الدىمەن دامۋعا ارنالعان ماقساتتى ترانسفەرتتەردىڭ ناتيجەلەرى تۋرالى كەلىسىمدى جويۋ ۇسىنىلىپ وتىر. سەبەبى, بۇگىنگى تاڭدا ولار بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردى قايتالاۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە ورتالىق جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى 1,5 مىڭنان استام قۇجات قىسقارتىلادى دەپ بولجانۋدا. ال ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اكىمشىلىك شىعىندارىن ورتاق ليميت ارقىلى جوسپارلاۋ تەتىگى بيۋدجەتتىك وتىنىشتەردى دايىنداۋ مەن ۇسىنىلاتىن قۇجاتتاردىڭ كولەمىن جەڭىلدەتەدى», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.
جيىندا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ء(مجا) جوبالارىن جوسپارلاۋ راسىمدەرىن وڭايلاتۋ ماقساتىندا بارلىق ۇدەرىستى 5-تەن 3 كەزەڭگە قىسقارتۋ ۇسىنىلىپ وتىرعاندىعى دا ايتىلدى. وسى ماقساتتا ءمجا جوبالارىنىڭ تۇجىرىمدامالىق كەزەڭدەرى مەن كەلىسىم جوبالارىنىڭ ساراپتاماسى جويىلاتىندىعى بەلگىلى بولدى.
«بۇل ءمجا جوبالارىن دايىنداۋ مەرزىمىن 7 ايدان 3 ايعا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە جوباداعى تاعى ءبىر جاڭالىعىمىز «باعدارلامالىق ءمجا» ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. ناتيجەسىندە ءمجا راسىمدەرى قىسقا جانە بيزنەس ءۇشىن قولجەتىمدى بولادى», دەدى مينيستر.
جالپى, زاڭ جوباسى ۇسىنىلىپ وتىرعان تۇزەتۋلەردىڭ بيۋدجەتتىك قارجىنىڭ ەكونوميكاعا جىلدامىراق جەتكىزىلۋىنە, يگەرىلمەگەن سومالاردى ازايتۋ مەن ءمجا جوبالارىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋعا, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇلكەن دەربەستىگى جاعدايىنداعى زور جاۋاپكەرشىلىگىنە ىقپال ەتەتىندىگى ەسكەرىلىپ, ءبىرىنشى وقىلىمدا ءبىراۋىزدان ماقۇلداندى.
وسى كۇنگى وتىرىس اياسىندا «ۇستاپ بەرۋ تۋرالى كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى حالىق قالاۋلىلارى تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى. سونىمەن قاتار ءماجىلىس جاڭا زاڭ جوبالارىن جۇمىسقا الىپ, ولار بويىنشا بەيىندى كوميتەتتەرگە قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمدەرى بەلگىلەندى. ونىڭ ءبىرى – ساقتاندىرۋ جانە ساقتاندىرۋ قىزمەتى ماسەلەلەرى تۋرالى بولسا, ەكىنشىسى – تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ اۆتوكولىك قۇرالدارىن جىمقىرۋعا قارسى كۇرەس جانە ولاردى قايتارۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى زاڭ جوباسى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
