قازاقستان • 04 قازان, 2017

ۇلاندار بويىنداعى ۇلتتىق رۋحتى جاني تۇسپەك

660 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

لاتىن الىپبيىنە كوشۋ تۋرالى ماسەلە تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرمەن قاراي كوتەرىلىپ كەلەدى. 2006 جىلى ەل­باسى ن.نازارباەۆ قازاقستان حال­قى اسسامبلەياسىنىڭ ءحىى سەسسيا­سىن­دا: «قازاق ءالىپبيىن لاتىنعا كو­شى­رۋ جونىندەگى ماسەلەگە قايتا ورالۋ كە­رەك. ءبىر كەزدەرى ءبىز ونى كەيىنگە قال­دىرعان ەدىك. ايتسە دە لاتىن قار­پى كوممۋنيكاتسيالىق كەڭىستىكتە با­سىم­دىق­قا يە جانە كوپتەگەن ەلدەر, سو­نىڭ ىشىن­دە پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ لا­تىن قار­پىنە كوشۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. ما­ماندار جارتى جىلدىڭ ىشىن­دە ما­سەلەنى زەرتتەپ, ناقتى ۇسى­نىس­تار­مەن شىعۋى ءتيىس. البەتتە, ءبىز بۇل جەر­دە اسىعىستىققا بوي الدىرماي, ونىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن كەم­شى­لىك­­تەرىن زەردەلەپ الۋىمىز كەرەك», دە­گ­ەن ەدى. «قازاقستان-2050» ستراتە­گيا­­سىندا لاتىن تىلىنە 2025 جىلى تو­لىق كوشەتىنىمىز تۋرالى كەسىمدى ءسوز ايتىلدى.

 

ۇلاندار  بويىنداعى ۇلتتىق رۋحتى جاني تۇسپەك

مەن ءوز تاراپىمنان, ءارى ەل قاۋىپسىزدىگى جولىندا جۇرگەن اسكەري ازامات رەتىندە باسا ايتارىم, بۇل بولاشاققا باتىل قادام جاساپ, ەلىمىزدى تورتكۇل دۇنيەگە تانىتىپ كەلە جاتقان ەلباسىنىڭ كەزەكتى ماڭىزدى باستامالارىنىڭ ءبىرى جانە دەر كەزىندە قوزعالعان ءتىلىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاسالعان عىلىمي ماڭىزدى قادام دەپ بىلەمىن. تاۋەلسىز ەلدىڭ نەگىزگى بەلگىلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە جازۋدىڭ ماڭىزى وتە زور. 

قازىرگى زامان – جازۋ زامانى. ادام جازۋ ارقىلى ءبىلىم الادى, جازۋ ارقىلى ءبىر-بىرىمەن بايلانىس جاساپ, جۇرگەن-تۇرعانىن, جاساعان جۇمىستارىن دا جازىپ وتى­رادى, ياعني حاتتاما, ءتۇرلى قاتىناس-ءىس قا­عازدارى, كومپيۋتەر, ينتەرنەت, اگەنت ارقىلى حابارلاسۋلار – ءبارى دە جازۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى. 
جەر بەتىندە لاتىن ءالىپبيى بارلىق سالادا قولدانىلاتىنى بايقالادى. بارلىق ءدارى-دارمەك اتاۋلارى, ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا فورمۋلالارى, كوپتەگەن تەرميندەر, ماماندىقتارعا, ونىڭ ىشىندە اسكەري سالاعا قاتىستى عىلىمي ادەبيەتتەر – بارلىعى دا لاتىن الىپبيىمەن بايلانىستى ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. 

لاتىن الىپبيىندەگى بريتاندىق اعىل­شىن­دار ءوز تىلدەرىنىڭ امەريكا, ەۋروپا قۇر­لىقتارىندا ءار جەردە ءارتۇرلى ايتىلىپ كەتپەۋىنە, نەمىستەر مەن ەۆرەيلەر جەر-جەر­دەن كەلگەن ءوز قانداستارىنىڭ ءتىلدى بۇز­باي دۇرىس مەڭگەرۋىنە, فرانتسۋزدار ءوز تىلىنە اعىلشىن كىرمە سوزدەرىنىڭ كوپ ەنىپ كەتپەۋىنە الاڭداۋشىلىق ءبىل­دىرىپ, ۇنەمى نازاردا ۇستاپ, ءتىلىن دامى­تۋ شارالارىن جۇرگىزىپ, ءتىپتى ء«تىل پو­ليتسياسىن» دا وسى ىسكە قوسىپ وتىر. سون­دىقتان ءبىز دە تىلىمىزگە بۇرىنعىدان دا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا ءتيىسپىز. ەگە­مەن­دىكتىڭ ارقاسىندا عاسىرلارعا جۇك بولار جۇمىستار ءار سالادا اتقارىلىپ جاتىر. مەن ءوزىم باسقا سالاعا اۋىسپاي-اق,  ەلىمىزدىڭ ىشكى تىنىشتىعىن قامتاماسىز ەتۋشى ۇلتتىق ۇلان – كۇشتىك قۇرىلىمى جايلى ايتار بولسام, وسىناۋ جىلدار ىشىندە ۇلاندىقتار ەلىمىزدىڭ قورعانىسىن بەكەم قورعار قۇرىلىمعا اينالدى. قازىرگى تاڭدا تەحنيكالىق بازاسى, كادرلىق ساپاسى تمد ەلدەرىندە ەڭ الدىنعى ورىندا. مۇنىڭ بارلىعى دا ەلباسى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسقان ىستەردىڭ ءبىر پاراسى عانا.

ال ەندى اسكەرىمىز قازىرگى تاڭدا مەملەكەت­تىك تىلدە سويلەپ كەلەدى. بۇل قارقىن جىلدان-جىلعا ارتىپ وتىر. لاتىن الىپبيىنە كوش­سەك, ول ءوز اسكەرىمىزدىڭ بويىنداعى ۇلتتىق رۋح­تى جاني تۇسەتىنى ءسوزسىز.

قايرات اقتانوۆ, 
قازاقستان رەسپۋبليكاسى 
ۇلتتىق ۇلانى «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ قولباسشىسى, گەنەرال-مايور

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار