ءالىپبيدى اۋىستىرۋ قاجەتتىگى – باسى اشىق ماسەلە

سون­داي-اق ءالىپبيدى لاتىن قارپىنە كوشىرۋ بەل­گىلى ماعىنادان ال­عاندا, بۇگىنگى ۋاقىت ءوزى تالاپ ەتىپ وتىرعان قوعامدىق پروگرەسس ەكەنى دە قا­پەردە بولۋ كەرەك. سوندىقتان قازاق ءالىپ­بيىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋدىڭ قا­جەت­تىگى تۋرالى اڭگىمەنىڭ باسى اشىق. ونى جالپى حالىق تولىقتاي قول­داي­دى ءھام قولداپ دا وتىر. ەندىگى اڭگى­مە, لاتىن قارپىنە قالاي كوشەمىز, ۇلتتىق ءتول دىبىستارىمىزعا نۇق­سان كەل­تىرمەيتىندەي لاتىنشا ءالىپ­بيدى قا­لاي جاسايمىز دەگەن ماسە­لەلەر توڭىرەگىندە ورىستەپ وتىر. بۇل رەتتە نە­­گىزگى جوبا رەتىندە ش.شاياحمەتوۆ اتىن­­­داعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەس­پۋب­لي­­كالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتا­لىعى ۇسىنعان نۇس­قانىڭ پارلامەنتتە تا­نىس­تى­رىلعانىن بىلەمىز. ءدال قازىر قو­عام­دا دا جاپپاي تالقىلانىپ جاتقان وسى نۇس­قا. ارينە, اتالعان نۇسقادا ۇلت­تىق ءتول دىبىستارىمىزدى نەگىزىنەن قوس­ارىپپەن (ديگراف) بەرۋگە تىرىسقانى بەل­گىلى. ونداعى ماقسات – كومپيۋتەر تاق­تا­سىنداعى لاتىن تاڭباسىنان شىقپاۋ. الاي­دا «ڭ» (ng), «چ» (ch) سەكىلدى الەمدە جاپپاي قالىپتاسقان ءبىردى-ەك­ىلى ديگراف قولدانىلسا, ونىڭ ەش قي­ىندىعى بولماس ەدى. ال تىلدەگى سەگىز بىردەي دىبىستى ديگرافپەن بەرۋ ۋاقىت وتە كەلە ءتىلدى بۇزۋى مۇمكىن ءھام جازۋدى تىم شۇبالاڭقى جاعدايعا تۇسىرەدى.

جا­قىندا ءبىر ءىت مامانى قازاق تىلىندەگى (كيريلل جازۋىنداعى) كولەمدى ءماتىندى لا­تىنشا ءبىر دىبىس ءبىر تاڭبامەن تاڭ­با­لاناتىن نۇسقاعا قوتارعاندا 1100 بەتتەن 1000 بەت شىققان. وسى لاتىنشا 1000 بەتى قايتادان «ورتالىق» ۇسىن­عان جوباعا قوتارعاندا 1200 بەت بول­عان. سوندا قازاق ەلىندە ءبىر جىلدا قانشا بەت كىتاپ شىعارىلادى؟ مەر­زىم­دى باسپاسوزگە قانشا بەت جازبا ك­ە­تە­دى؟ ونىڭ ۇستىنە ءبىز لاتىن قارپىن ءبىر-ەكى قولدانىپ تاستاي سالمايمىز عوي... سوندا ءومىر بويى قازاق ەلىنىڭ بيۋد­جەتى جانە ەل ازاماتتارى جاڭاعى قوس ارىپتەن (ديگراف) تۋعان «200 بەتتىڭ» قا­عازى ءۇشىن, ونىڭ بوياۋلارى ءۇشىن, تە­رۋ اقىسى ءۇشىن, كوررەكتور, رەداكتور اقىسى, باسۋ اقىسى ءۇشىن باسى ارتىق شىعىن تارتاتىن بولادى. سوندىقتان ۇلتتىق ءتول دىبىستارىمىزدى لاتىن قارىپتەرىنىڭ استى-ۇستىنە دايەكشەلەر قويىپ ءالىپبي جاساۋدان قاشپاۋىمىز كەرەك. دۇنيە جۇزىندە, ءتىپتى مى­ناۋ وركەنيەتتى ەۋروپا ەلدەرىنىڭ وزىن­دە ۇلتتىق ءتول دىبىستارىن لاتىنشا قارىپتەردىڭ استى-ۇستىنە دايەكشەلەر قوي­ىپ جازىپ جۇرگەن ەلدەر از ەمەس. بۇل–  ءبىر. ەكىنشىدەن, ەڭ باستىسى, ديگرافتاردى ۇزاق ۋاقىت قولدانۋ – ۇلتتىق ءتول دىبىس­تارىمىزدى بەلگىلى دەڭگەيدە وز­گە­رىسكە ۇشىراتادى. ءتىپتى كەي دىبىس­تارىمىز جويىلىپ كەتۋى دە مۇمكىن. سون­دىقتان ءالىپبيىمىزدى لاتىن قارپىنە كو­شىرەيىك, بىراق مىڭ ولشەپ ءبىر كەسەيىك.

دۇكەن ماسىمحان ۇلى,

اقىن