بالالار قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلەتىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋ قىزمەتىنىڭ باستى ماقساتى – وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋشىلاردىڭ بارلىعىن بىرىكتىرەتىن اقپاراتتىق-كەڭەستىك ورتالىعى رەتىندە جۇمىس ىستەپ, بالا قۇقىعى بويىنشا قوعامدا قوردالانىپ قالعان نەگىزگى ماسەلەلەردى شەشۋگە اتسالىسۋ. Egemen.kz ورتالىقتىڭ جۇمىس ىستەۋ بارىسىمەن تانىسىپ قايتتى. ءبىزدى قارسى العان بۇۇ بالالار قورى ۇلتتىق كەڭەسشىسى اياش ماكەنوۆا ورتالىقتىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى مەن ماڭىزى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانداعى بالا قۇقىعى تۇرعىسىنان بىرنەشە ماڭىزدى ماسەلەلەر بار. «بالا قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن جوسپارلاردى قۇرۋ كەزىندە ازاماتتىق ۇيىمدار مەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەر اراسىندا بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ورىندالمايدى. سونىمەن بىرگە بالالار قۇقىعى بۇزىلۋ بويىنشا ناقتى دەرەكتەر مەن سەبەپتەرى انىق كورسەتىلمەي جاتادى» دەگەن كەڭەسشى بالا ماسەلەسىنە قاتىستى بىرقاتار دەرەكتەردى العا تارتتى.
«قازاقستاندا بۇگىنگى كۇنى 5,5 ميلليون بالا بار. ولاردىڭ 2,5 ميلليونى مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى, 2,8 ميلليون بالا مەكتەپ جاسىندا, 220 مىڭ جاس جوعارعى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الىپ جاتىر. قازاقستان رەسپۋبليكاسى بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىگىنىڭ مالىمەتىنشە ەلىمىزدە 29 مىڭ بالا اتا-انا قاراۋىنسىز جەتىم قالعان بولسا, ورالمان ستاتۋسىندا 11 مىڭ بالا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 141 مىڭ بالا بار», دەيدى بۇۇ بالالار قورى ۇلتتىق كەڭەسشىسى.
ايتا كەتەيىك, بالالار قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلەت 2016 جىلعى 10 اقپان كۇنگى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ №192 جارلىعى بويىنشا قۇرىلدى. ينستيتۋتتىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازاسىن دايىنداۋدا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ بالا قۇقىعىن قورعاۋ كوميتەتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ مەملەكەتتىك-قۇقىقتىق اكىمشىلىك ءبولىمى, پرەمەر-ءمينيستردىڭ زاڭ ءبولىمى بەلسەنە اتسالىستى. ەل پرەزيدەنتىنىڭ 2016 جىلعى 25 ناۋرىز كۇنگى تاعايىنداماسىمەن بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلى رەتىندە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى زاعيپا باليەۆا بەكىتىلدى.
قوعامدىق قابىلداۋ ءۇشىن بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىنان اۋماعى 100 شارشى مەتر بولاتىن ارنايى 4 كابينەت بەرىلگەن. ازاماتتاردى قابىلداۋعا وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا قوعامدىق قابىلداۋ ءبولىمى ءبىرىنشى قاباتقا كىرەبەرىسكە ورنالاستىرىلعان. ودان بولەك كىشكەنتاي بالالار ءۇشىن ارنايى ويىن الاڭى دا جۇمىس ىستەيدى.
بالا قۇقىعىنا قاتىستى قوڭىراۋ قابىلدايتىن «111» بايلانىس ءنومىرى پيلوتتىق رەجيمدە تاۋلىك بويى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەيدى. سوڭعى مالىمەتتەر بويىنشا, كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 3 مىڭنان استام قوڭىراۋ تۇسەدى. اسىرەسە قاراعاندى وبلىسى, الماتى وبلىسى, شقو وبلىسىنان حابارلاسقان ازاماتتاردىڭ سانى باسىم ەكەن. ماماننىڭ ايتۋىنشا, بالا قۇقىعى بويىنشا نەگىزگى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى – ءورت قاۋىپى مەن جول-كولىك اپاتى. 2016 جىلعى مالىمەت بويىنشا, جول-كولىك اپاتىنان 169 بالا قايتىس بولسا, 3159 بالا جاراقات العان. ال ءورت سالدارىنان 159 بالا قازا تاۋىپ, 3096 بالا زارداپ شەككەن. وسى نەگىزدە بالالار مەن جەتكىنشەكتەر قوعامدىق قابىلداۋعا ەل ازاماتتارى وزدەرىنىڭ جازباشا نەمەسە اۋىزشا وتىنىشتەرىن, بالالار قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىن دامىتۋ بويىنشا ۇسىنىستارىن قالدىرا الادى. بارلىق وتىنىشتەر ساراپتالىپ, ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداناتىن بولادى.
نازار اۋدارىڭىز!
111 سەنىم تەلەفونىنا قوڭىراۋ شالىپ, قانداي ماسەلەلەردى شەشۋگە بولادى؟
بالالار قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ قوعامدىق قابىلداۋى ومبۋدسمەن مەن وسكەلەڭ ۇرپاق كەزدەسەتىن تۇراقتى ورتالىققا اينالادى. بۇل جەردە بالالار مەن جاستارعا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلانىپ, ەلدەگى بالالار مەن جاستار ءومىرىنىڭ ءارتۇرلى اسپەكتىلەرى بويىنشا پىكىر الماسۋ وتەدى. قوعامدىق قابىلداۋ اياسىندا رەسپۋبليكاداعى بالالار ۇيلەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىلىپ, ونداعى بالالارعا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسى ساراپتالادى.
«بالالار ۇيىندەگى قاۋىپسىزدىك قىزمەتىن ءجىتى باقىلاۋ ءۇشىن رەسپۋبليكا بويىنشا 260 ۆيدەوكامەرا ورناتىلۋ كەرەك. جەرگىلىكتى ۇيىمدار نۇسقاۋلىقتى ورىنداۋعا كىرىستى. قانشالىقتى ناتيجەلى بولاتىنىن كۇتەمىز», دەيدى بالالار قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل زاعيپا باليەۆا.
مۇنداي قوعامدىق باستامالاردان بولەك, ينستيتۋت اياسىندا بالالار مەن جەتكىنشەكتەردىڭ قۇقىعى مەن مىندەتتەرىن تۇسىندىرەتىن ءتۇرلى سەمينار-ترەنينگتەر ءوتىپ تۇرادى. وسى تۇرعىدا بالالار مەن جەتكىنشەكتەر اتالعان ۇيىمعا ءوز قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعايتىن وكىل رەتىندە قاراپ, مەملەكەتتىك ورگاندار, مينيسترلىكتەر مەن ۇكىمەتكە وتىنىشتەرىن بىلدىرۋگە مۇمكىندىك الا الادى. سونداي-اق بالالار ومبۋدسمەنى بالالار ماسەلەلەرى مەن مۇددەلەرىنە قاتىستى جاعدايلاردى بالالاردىڭ ءوز اۋىزدارىنان ەستىپ, جاعدايعا بايلانىستى وڭ شەشىم تابۋعا ىقپال ەتپەك. قوعامدىق قابىلداۋ بارلىق دەڭگەيدەگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن, ستۋدەنتتەر مەن ەرىكتىلەردى ىنتىماقتاستىققا شاقىرادى.
ايا ءومىرتاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
