ءبىلىم • 01 قىركۇيەك, 2017

ماڭعىستاۋ مەكتەپتەرى: جىلدار جەتىستىكتەرگە جەتەلەيدى

1520 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن بالالار مەكتەپ بوساعاسىنان اتتايدى. بازارلار مەن دۇكەندەردە وقۋ قۇرالدارىن تۇگەندەپ, مەكتەپ فورماسىن كيىپ قاراپ جاتقان وقۋ­شىلار... مەكتەپتەردە جوندەۋ جۇ­مىستارىنىڭ سوڭعى شەگەلەرى قاعىلىپ, جاڭا وقۋ جىلىندا وقۋ­شىلاردى ەسىكتەرىن ايقارا اشىپ قارسى الۋعا دايىن با, وقۋل­ىق­تاردىڭ جانە مامانداردىڭ جەت­كى­لىكتىلىگى قاي دەڭگەيدە, وزگە دە ءبى­لىم سالاسىنا قاتىستى ماسە­لە­لەر توڭىرەگىندە زەردەلەپ كورگەن ەدىك. 

ماڭعىستاۋ مەكتەپتەرى: جىلدار جەتىستىكتەرگە جەتەلەيدى

وقۋشى سانى ارتۋى مەكتەپ قۇرى­لىس­تارىنىڭ قارقىن­دى­لىعىن ق­ا­جەت ەتەدى 

ماڭعىستاۋدا وقۋشىلار سانىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار قاجەتتىلىگى دە ارت­قان. قازىرگى تاڭدا وبلىستا 252 مەك­تەپكە دەيىنگى ۇيىمدا 33 497 با­لا تار­بيەلەنۋدە. ال جاڭا وقۋ جىلىن­دا جالپى وقۋشىلار سانى 128 مىڭعا جۋ­­ىق­تاسا, 16 مىڭ بالا مەكتەپ تابال­دى­­رىعىن جاڭادان اتتايدى ەكەن. بۇل وت­كەن جىلعى كورسەتكىشتەرمەن سا­لىس­ت­ىر­عاندا بالا سانى 300-400-گە كوبەي­گەن­دىگىن اڭعارتادى. 
وسىنشا وقۋشىلاردى وڭىردە 147 مەكتەپ قارسى الماق. بيىلعى جىلى جاڭاوزەن قالاسىندا جاڭادان 125 ورىندىق جەكەمەنشىك مەكتەپ اشىلسا, تاعى دا جەرگىلىكتى جانە رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتەن 8 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا قا­راجات قاراستىرىلعان. سونداي-اق, الداعى جىلدارى اقتاۋ قالاسىنان ءۇش مەكتەپتە, جاڭاوزەن قالاسىنان ءبىر مەكتەپتە, مۇنايلى اۋدانىنىڭ با­تىر, اتامەكەن اۋىلدارىنان, تۇپ­قارا­عان اۋدانىنىڭ اقشۇقىر اۋىلىنان, بەي­نەۋدەگى اباي, التىنسارين اتىن­دا­عى مە­كتەپتەر جانىنان قوسىمشا مەك­­ت­ەپ قۇ­رىلىستارىن سالۋ كوزدەلگەن. با­لا سا­نىنىڭ ءوسۋى سالدارىنان وڭىردە 14 مەك­تەپ ءبىر اۋىسىمدا وقىتسا, 115 مەكتەپ ەكى اۋىسىممەن, 5 مەكتەپ ۇش اۋىسىممەن وقىتادى. دەمەك, وڭىردە مەكتەپ جە­تىسپەۋشىلىگى بار. ءۇش اۋىسىمدى وقى­تۋ­دى جويۋ ماقساتىندا ۇلتتىق قور ەسە­بى­نەن 4 مەكتەپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسە­بىنەن 4 مەكتەپ قۇرىلىستارى باس­تال­عان. 3 مەكتەپتە كۇردەلى جوندەۋ, 97 مەك­تەپتە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلگەن. 

وقۋشى مەن مەكتەپ ماسەلەسى تۋرا­لى ءسوز قوزعاعاندا, ايتىلماي كەت­پەي­تىن تۇس – تاسىمال. ماڭعىستاۋ وبلى­سىن­دا مەكتەبى جوق 12 ەلدى مەكەن بار دەسەك, ولاردا تۇراتىن مەكتەپ جا­سىنداعى 373 بالانىڭ 34-ءى توقسان سا­ي­ىن ينتەرناتتارعا تاسىمالدانسا, 339-ى كۇندەلىكتى تاسىمالدانۋدى قاجەت ەتە­دى. اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپتەر جوي­ىلعان. 

جىل سايىن ءبىلىم سالاسىنا بولىنەتىن قار­جى كولەمى ۇلعايىپ كەلەدى – بۇل كور­سەتكىش 2016 جىلى 47,9 ملرد-تى بولسا, 2017 جىلى 62,5 ملرد-تى قۇرادى. 

– ەلباسىمىز بيىلعى «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قا­بىلەتتىلىك» جولداۋىندا ادامي كاپيتال ساپاسىن ارتتىرۋدى كۇن تارتىبىنە قوي­­دى. ول ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ءرو­­لىن ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاڭا مودە­لى­ن­ىڭ ورتالىق بۋىنىنا اينالدىرۋىمىز قا­جەت. مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ «بو­لاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقا­لاسىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ما­­ڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ باع­دار­لاماسىن ۇسىندى. ەندىگى باعىت-باع­دار ايقىن. ماقساتىمىز – ۇلتتىق سانا-سەزىمى جوعارى, وتانشىل, تابىستى, جالپىادامزاتتىق جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى بويىنا سىڭىرگەن, ەل تاعدىرىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن تۇلعا تاربيەلەۋ, – دەگەن بو­لاتىن پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جا­ھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا وت­كەن ماڭعىستاۋلىق پەداگوگتاردىڭ وب­لىستىق تامىز كونفەرەنتسياسىندا وبلىس اكىمى ە.توعجانوۆ. بيىل وبلىستا مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتى يەگەرلەرى 2 ەسەگە ارتتى, ياعني 2016 جىلى 542 گرانت بولسا, 2017 جىلى – 1053 گرانت, ونىڭ ىشىندە «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىنشا 2016 جىلعى 158 گرانت بيىل 446 گرانتقا جەتتى. جاڭاوزەن قالاسىنىڭ №18 ورتا مەكتەبىنىڭ 88 تۇلەكتىڭ ىشىنەن 41-ءى مەملەكەتتىك گرانتقا يە بولدى. بي­ىل­عى جىلدان باستاپ دارىندى بالالاردى قولداۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمىنىڭ 50 ءبىلىم گرانتى ءبولىندى.

حالىق سانىنىڭ ارتۋى – قۋانىش. مەك­تەپتەردىڭ بوس تۇرعاننان گورى, توپى­رلاعان بالانى سىيعىزا الماي, قوسىمشا مەك­تەپ قۇرىلىستارىن قاجەت ەتىپ جا­تۋ­ىن­ىڭ ءوزى كوڭىل تولقىتادى. وڭىردە مەك­تەپ سىيىمدىلىعى, ءۇش اۋىسىمدى جويۋ ماسەلەسى باستى نازاردا تۇر. 

بازا مەن كادر

ماڭعىستاۋدا بالاباقشا, مەكتەپ, كوللەدج جانە قوسىمشا جانە ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن ەسەپتەگەندە بارلىعى 495 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى بار. مەكتەپتەردى زاماناۋي جاراقتاندىرۋ – باستى تالاپ. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى دامىتۋ ءۇشىن 2017 جىلى جەر­گى­لىكتى بيۋدجەتتەن 356 ملن تەڭگەدەن استام قار­جى ءبولىنىپ, بىرقاتار مەكتەپتەرگە رو­بوتتەحنيكا الۋعا, حيميا, فيزيكا, بيو­لوگيا كابينەتتەرىن جاساقتاۋعا, ين­تەر­اكتيۆتى تاقتالار الۋعا جۇمسالعان. مەك­تەپتەردىڭ قازىرگى زامانعى پان­دىك كابينەتتەرمەن جابدىقتالۋى ور­تا دەڭگەيدە بولسا, لينگافوندى-مۋل­تي­مە­ديالىق كابينەتتەرمەن تولىق جاب­دىق­تالعان. بارلىق مەكتەپتەر تولىقتاي كومپيۋتەرلەندىرىلگەنىمەن, جاڭالاۋدى قاجەت ەتەدى, بىراق 2015 جىلدان بەرى كومپيۋتەرلەر الۋ ءۇشىن ارنايى قارجى قاراستىرىلماپتى. 

وڭىردەگى كۇندىزگى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە 10696 مۇعالىم جۇ­مىس جاسايدى. سوڭعى ءۇش جىلدا وبلىس بويىنشا 11 جاڭا مەكتەپ اشىلىپ, 1800-گە جۋىق جاس مامان جۇمىسقا قا­بىلدانعان. مەكتەپتەرگە قازىرگى تاڭدا 54 مامان قاجەتتىلىگى بار. 

– ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا باسقا­رۋ­شىلىق قۇزىرەتتىلىكتى دامىتۋ ماق­سا­تىن­دا ء«بىلىم بەرۋ سالاسىنداعى مەنەدجمەنت» ماماندىعى بويىنشا ءبى­لىم سا­لاسىنىڭ 50 مامانى الماتى مە­نەدج­مەنت ۋنيۆەرسيتەتىندە 2 جىل­دىق ماگيسترا­تۋرادا, 70 مامان Al-Farabi Education ءبىلىم بەرۋ ور­تا­­­لىعىندا 1 جىلدىق كۋرستا ءبىلىم الۋ­­­دا. پەداگوگتاردى ىنتالاندىرۋ, الەۋ­­­مەت­تىك قولداۋ جانە ءبىلىم بە­رۋ ۇي­ىم­­دارىنىڭ ماتەريالدىق-تەح­ني­كا­لىق جاع­دايىن جەتىلدىرۋ ماق­سا­تىن­دا, سون­داي-اق پەداگوگتاردىڭ ءيمي­دجىن كو­تە­رۋ, جاس ماماندارعا ادىس­تە­مەل­ىك كو­­مەك كور­سەتۋ, تاجىريبەلى ۇستاز­دار­دىڭ وزىق تا­جىريبەسىن تارا­تۋ ما­ق­­سا­تىن­­دا ءتۇرلى باي­قاۋلار وتكىزىلىپ تۇ­را­­دى, – دەيدى ماڭ­عىستاۋ وبلىستىق ءبى­­لىم باس­قار­ما­سى­نىڭ باسشىسى ز.تاس­تە­مىروۆا. 
باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا 572 مۇعالىم اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋدە جانە جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ 300 اۋىل مۇعالىمى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن قوسىمشا وقىتىلاتىن بولادى. 

وقۋلىقتار ورنىندا, تاماق دايىن, اكتسيا الەۋەتتى

وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەر ساتىپ الۋعا جەرگىلىكتى بيۋد­جەت­تەن 1 ملرد تەڭگەنىڭ ءۇستىندا اقش­ا­ بولىنگەن. اتالمىش قارجىعا 2,5,7 سى­نىپتاردىڭ وقۋلىقتارى جانە قور جي­ناۋ تسيكلى بويىنشا باسقا سىنىپ­تار­­عا جەتىسپەيتىن وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇ­رال­دارى ساتىپ الىنىپ, بارلىق اۋدان, قالالىق ءبىلىم بولىمدەرىنە جەتكىزىلىپ بەرىلدى. وقۋلىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن الدىن الا باسپالارمەن جۇ­مىس جۇرگىزىلدى. ال جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ وبلىستا 125847 وقۋشىعا ىس­تىق تاماق بەرۋ ۇيىمداستىرىلسا, 25 795 وقۋشى تەگىن ىستىق تاماقپەن قام­تىلادى دەپ مەجەلەنگەن. «مەنىڭ تاڭ­داۋىم – بالالارعا كومەك كورسەتۋ!» ۇندەۋىن كوتەرگەن «مەكتەپكە جول» اكتسياسى اياسىندا, ياعني ەكى اي ىشىندە وڭىردەگى الەۋمەتتىك قولداۋدى قاجەت ەتەتىن 9795 وقۋشىعا كومەك كورسەتۋ جوسپارلانعان. قازىر 1000-عا جۋىق بالاعا كومەك كورسەتىلدى. 

ماڭعىستاۋدا جاڭا وقۋ جىلىنا دايىندىق قالىپتى جۇرۋدە. ءبىلىم بەرۋ سالاسى ۇنەمى جاڭعىرۋدى, ىزدەنۋدى قاجەت ەتەتىندىكتەن, اتالمىش سالاداعى جاڭالىقتار جىل بويى جالعاسا بەرەتىنى, سول سياقتى جەتىسپەيتىن تۇستاردىڭ ءبىر وقۋ جىلىنىڭ باسىمەن شەكتەلىپ قال­ماي, ۋاقىتپەن بىرگە تولىعا تۇسەتىنى انىق. 

گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار