ءبىر قۋانارلىق جايت سوڭعى ۋاقىتتارى وتاندىق رەجيسسەرلاردىڭ تۋىندىلارى, سىرتتان كەلەتىن سان ءتۇرلى سەريالداردى تىقسىرا باستادى. ياعني ءتول تەلەحيكايالارىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتىپ, كورەرمەن كوزايىمىنا اينالۋدا. ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا «ۇلتتىق سالت-ءداستۇرىمىز, ءتىلىمىز بەن مۋزىكامىز, ادەبيەتىمىز, جورالعىلارىمىز, ءبىر سوزبەن ايتقاندا ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگى قالۋعا ءتيىس» دەلىنگەن بولاتىن. وسى ماقساتقا جەتەلەپ تانىم-تاريحىمىزدان سىر شەرتەتىن تىڭ دۇنيەلەردىڭ كوبەيۋى مەرەيىمىزدى تاسىتادى. وسى ورايدا, قر اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ ارنايى جۇمىس ساپارىمەن الماتىعا كەلدى.
سوڭعى جىلدارى وتاندىق فيلمدەردىڭ تىڭ تىنىس الىپ, كەڭگە قانات جايۋىنا كوپ كوڭىل ءبولىپ جۇرگەن مينيستر بۇل جولى قازاقستان ۇلتتىق تەلەارناسىنىڭ تاپسىرىسىمەن ءتۇسىرىلىپ جاتقان «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» تەلەحيكاياسى مەن «24 ساعات تابيعات قۇشاعىندا» تەلەجوباسىنىڭ, سونداي-اق «حابار» اگەنتتىگى ارقىلى كورەرمەنگە جول تارتىپ, وتكەن تاريحىمىزدان سىر شەرتەتىن «قازاق باتىرلارى» تەلەحيكاياسىنىڭ ءتۇسىرىلىم جۇمىسىن ءوز كوزىمەن كورىپ, شىعارماشىلىق توپتىڭ جۇمىس بارىسىمەن تانىستى. الدىمەن جۋىق ارادا كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلاتىن «قوزى كورپەش-بايان سۇلۋ» تەلەحيكاياسى مونتاجدالىپ جاتقان ستۋدياعا ارنايى ات باسىن بۇرىپ تەلەحيكايانىڭ وقيعا جەلىسىمەن جاقىن تانىسىپ, تۋىندىنىڭ ەرەكشەلىگى جايلى پروديۋسەردىڭ ءوز اۋزىنان ەستىدى.
«اتالمىش تەلەحيكايا ۇلتتىق-سالت داستۇرلەرىمىزدەن حابار بەرىپ, شىنايى ماحابباتتىڭ ۇلگىسىن پاش ەتەتىن تۋىندى. وندا سىڭسۋ, باقسى سارىنى, بادىك, تويباستار, جار-جار, ايتىس, ەستىرتۋ, كوڭىل ايتۋ سىندى سالت-ءداستۇردىڭ ەلەمەنتتەرى كوپتەپ قولدانىلعان. رولدەردى سومدايتىن ارتىستەردىڭ باسىم بولىگى كينو الەمىنە ەندى قانات قاققان جاس تالانتتار. ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى ەكى ايعا سوزىلدى. التى بولىمنەن تۇراتىن تەلەحيكايانىڭ ءار ءبولىمىنىڭ ۇزاقتىعى 42 مينۋت. مونتاجداۋ جۇمىستارى ويداعىداي اياقتالسا سۋ جاڭا تەلەحيكايا «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسىنىڭ جاڭا ماۋسىمىندا كورەرمەنىمەن قاۋىشاتىن بولادى» دەدى, جوبانىڭ باس پروديۋسەرى بايان ماقساتقىزى.
ۇلتتىق ارنانىڭ جاڭا ماۋسىمىندا كورەرمەنگە ۇسىنىلاتىن تاعى ءبىر تىڭ جوبا «24 ساعات تابيعات قۇشاعىندا» دەپ اتالادى. وتاندىق تەلەارنالار كەڭىستىگىندە بۇرىن سوڭدى بولماعان سپورتتىق-تانىمدىق رەالتي-شوۋ 2 قىركۇيەكتەن باستاپ ءار سەنبىنىڭ كەشىندە كورسەتىلەدى دەپ جوسپارلانعان. جوبانى «قازاقستان» تەلەراديوكورپاراتسياسىنىڭ باسقارما توراعاسى ەرلان قارين ءوزى تانىستىردى.
«24 ساعات تابيعات قۇشاعىندا» تەلەجوباسى بارلىق جاستاعى كورەرمەندەرگە ارنالعان بىرەگەي جوبا. وندا ەلىمىزدىڭ كورىكتى جەرلەرىن تاماشا تابيعاتىن, سول مەكەننەن تۇلەپ ۇشقان تانىمال ازاماتتاردىڭ ومىرىمەن ۇشتاستىرا وتىرىپ كورسەتەمىز. نەگىزگى يدەيا ەلباسى ماقالاسىنداعى «تۋعان جەر» باعدارلاماسىمەن استاسىپ جاتىر. باستى ماقساتىمىز – وسى جوبا ارقىلى وتاندىق ءتۋريزمدى دامىتۋ, ءار سالادا دارالانعان ازاماتتاردى كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن جاڭا قىرىنان تانىتۋ. جان-جاقتىلىقتى تالاپ ەتەتىن جوباعا جۇرگىزۋشى تاڭداۋ وڭايعا سوققان جوق. باعىن سىناپ ىرىكتەۋگە قاتىسقانداردىڭ سانى ءتورت مىڭ ادامنان اسىپ جىعىلدى. ناتيجەسىندە, تالانتتى جاس اكتەر نۇرجان سادىبەكوۆكە باعدارلاما تىزگىنى سەنىپ تاپسىرىلدى. باعدارلامانىڭ العاشقى سانىنا باستى كەيىپكەر رەتىندە وليمپيادا چەمپيونى سەرىك ساپيەۆ ءتۇسىرىلدى. تۋعان پەرزەنتى ارقىلى قاراعاندى وبلىسىنىڭ تاريحي ماڭىزعا يە شۇرايلى جەرلەرىن باعدارلاماعا ارقاۋ ەتتىك. سول سياقتى حاباردىڭ ءاربىر سانىندا ءار تۇلعانىڭ جاڭا قىرى مەن تۋعان جەرىنىڭ اسەم تابيعاتى قاتار ورىلەتىن بولادى», دەدى ەرلان قارين.
سونداي-اق ءباسپاسوز مالىمدەمەسى بارىسىندا تەلەارنا باسشىسى ءمينيستردى جاڭا جوبانىڭ ءبىر سانىنا باستى كەيىپكەر بولۋعا شاقىردى.
شارانىڭ ەكىنشى كۇنى داۋرەن اسكەربەك ۇلى, سونداي-اق 20 دان استام باق وكىلى رايىمبەك اۋدانىنىڭ ورتا مەركى جايلاۋىنا بەت الىپ «قازاق باتىرلارى» تاريحي كوركەم تەلەحيكاياسىنىڭ ءتۇسىرىلىم جۇمىستارىمەن تانىستى. «حابار» اگەنتتىگىنىڭ تاپسىرىسىمەن ءتۇسىرىلىپ جاتقان كارتينادا قازاق باتىرلارىنىڭ ءومىرى مەن ەرلىكتەرى سۋرەتتەلەدى. وقيعا XYII عاسىردىڭ باسىندا قازاق بيلەرى مەن سۇلتاندارى ءوزارا تارتىسىپ جاتقان تۇستا باستالادى. ەل باسقارار ءبىر ادامنىڭ بولماۋى مەن حالىقتىڭ السىزدىگىنەن قازاق جەرىنە قالماقتار مەن ويراتتار تاراپىنان شابۋىل كوبەيدى. وسى قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەگى باتىرلاردىڭ باتىلدىعى مەن ەرلىگى ەلدىڭ رۋحىن كوتەرىپ تاستايدى. سونىمەن قاتار كارتينادا مەملەكەت تۇتاستىعىنىڭ ماڭىزى, ءوزارا تارتىستىڭ سوڭى جاقسىلىققا الىپ بارمايتىندىعى ءسوز بولادى. تەلەحيكايانىڭ قويۋشى- رەجيسسەرى اسقار ۇزاباەۆتىڭ ايتۋىنشا وقيعا قاراساي, اعىنتاي باتىرلار جايىنداعى ەل اۋزىنان جەتكەن اڭىزدار جەلىسىندە دۇنيەگە كەلگەن.
«قازىرگىدەي مادەنيەت جاھاندانعان زاماندا ءوز تاريحىڭدى تانۋ, ەستە ساقتاۋ, سونداي-اق اتا-بابامىزدىڭ وسىناۋ الىپ مەملەكەتىمىزدى قۇرۋ جانە قورعاپ قالۋ ءۇشىن قالاي كۇرەسكەندىگىن ءبىلۋ وتە ماڭىزدى. كورەرمەندەر بۇل تەلەحيكايا ارقىلى وتكەنىمىزگە ورالىپ, ەل تاريحىندا باتىرلاردىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ءرول اتقارعاندىعىن كورەدى. ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى باستالعانعا دەيىن كوپتەگەن زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, تىڭعىلىقتى دايىندىق جاسالدى. ءبىزدىڭ شىعارماشىلىق توپ قازاقستاندىق كينو سالاسىندا ءوز ورنىن تاباتىن كارتينا تۇسىرەدى دەگەن ويدامىز», – دەدى «حابار» اگەنتتىگى باسقارماسىنىڭ ءتورايىمى الماگۇل احمەتجانوۆا.
«ساپالى ءارى تاربيەلىك ءمانى بار وتاندىق تەلەحيكايالاردى كوبەيتۋ ماسەلەسى جوسپارلى تۇردە جۇزەگە اسىپ كەلەدى. «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» از ۋاقىتتا كورەرمەنىمەن قاۋىشىپ ءوز باعاسىن الاتىن بولادى. ۇلكەن شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ تاباندى ەڭبەگىمەن ءتۇسىرىلىپ جاتقان «قازاق باتىرلارى» تەلەحيكاياسىن بۇل سالاداعى بىرەگەي مەگا جوبا دەپ ايتا الامىز. بيىلعى جىلى 39 جاڭا تەلەحيكايانى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنامىز دەگەن جوسپارىمىز بار. بۇلاردىڭ ساپىنان تەك تاريحي كارتينالاردى عانا ەمەس, بارلىق جانرلاردى قامتىعان تۋىندىلاردى كەزدەستىرۋگە بولادى. ءار فيلم جان-جاقتى ساراپقا سالىنىپ, زەرتتەلىپ-زەردەلەنىپ, تاريحشى ماماندارمەن كەڭەسە وتىرىپ ىسكە اسۋدا. سونداي-اق, 25 جىل ىشىندە ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەپ قۋاتتى مەملەكەتكە اينالعانىن كورسەتەتىن دەرەكتى فيلمدەر توپتاماسىن ءتۇسىرۋ دە ويىمىزدا بار. بۇل جوبالاردىڭ بارلىعى ەلباسىمىزدىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ», «ماڭگىلىك ەل» يدەيالارىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسادى», – دەيدى داۋرەن اباەۆ.
ەكى كۇنگە سوزىلعان ءباسپاسوز تۋرى بارىسىندا باق وكىلدەرى وتاندىق رەجيسسەرلەرمەن سۇحبات قۇرىپ, كينو ءتۇسىرۋ ونەرىنىڭ قىر سىرىنا قانىقتى.
داۋرەن مىرزا تىلگە تيەك ەتكەندەي سوڭعى جىلداردىڭ اينالاسىندا وتاندىق ونىمدەردىڭ ءورىسى كەڭەيىپ, بيىك بەلەستەردى باعىندىرىپ كەلەدى. تامىرىمىزعا قان جۇگىرتىپ, تاريحىمىزبەن قاۋىشتىراتىن ساپالى فيلمدەردىڭ كوبەيۋى رۋحانياتىمىز بەن مادەنيەتىمىزدىڭ التىن قورىن مولايتا تۇسپەك.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
نۇرمانبەت قيزات ۇلى,
الماتى
