قازاقستان • 30 تامىز, 2017

قازاقستان كونس­تيتۋتسياسى - جەمىستى مەم­لەكەتتىك ستراتەگيانىڭ نەگىزى - قايرات ءمامي

370 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن 1995 جىلى قابىل­دان­عان كونستيتۋتسيانىڭ ماڭىزى وتە زور. سەبەبى, ول قازاق جەرىندە ەگە­مەن ەلدىڭ قۇرىلعانىن ايقىنداپ بە­ر­دى. جاڭا پەرسپەكتيۆالاردى اش­تى, قوعامنىڭ ۇدەمەلى دامۋى ءۇشىن ايرىقشا ساياسي جانە قۇقىق­تىق مۇمكىندىكتەردى جاسادى. 

قازاقستان كونس­تيتۋتسياسى - جەمىستى مەم­لەكەتتىك ستراتەگيانىڭ نەگىزى - قايرات ءمامي

ەلىمىز ءوزى­نىڭ شيرەك عاسىرلىق ىرگەلى مەملە­كەت رەتىندە دامۋى كەزەڭىندە قوعام­دىق قا­تىناستاردىڭ بارلىق سالاسىن­دا دا جاڭا تابىستارعا جەتتى. بارلىق جەتىستىكتەر مەملەكەت باس­شى­سى­­نىڭ جان-جاقتى, سىندارلى ءارى ناق­تى ستراتەگياسىنىڭ, سونداي-اق, مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق دا­مۋ­دىڭ بەرىك كونستيتۋتسيالىق نە­گىز­دەرىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى. وسى تۇرعىدان العاندا قازاقستان كونس­تيتۋتسياسى ەلىمىزدىڭ جەمىستى مەم­لەكەتتىك ستراتەگيانىڭ ساياسي قۇ­قىق­تىق, دۇنيەتانىمدىق جانە يدەو­لو­گيالىق نەگىزى بولىپ تابىلادى. 

اتا زاڭ – مەملەكەت پەن جەكە ادام­نىڭ بوستاندىعى جانە ءوزارا جاۋ­اپكەرشىلىك قاعيداتتارىنا كەپىل­دىك بەرەتىن اسا ماڭىزدى قۇرال. قازاقستاندىق دامۋ ستراتەگياسىنىڭ جوعارى كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيى ونىڭ بارلىق مەملەكەتتىك قۇقىقتىق ينس­تي­تۋتتارىنىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىنىڭ كە­پىلى. كونستيتۋتسيادا قازاقستاندىق قو­عامنىڭ دۇنيە­تانىمدىق دامۋ باع­دار­لارى ايقىن­دالعان. اتا زاڭنىڭ يدەيالارىن, پرينتسيپتەرى مەن نورما­لارىن تولىق جانە دايەكتى ىسكە اسىرۋ – قازاقستاندى قۇقىقتىق تۇر­عى­دان دامىتۋدىڭ باستى ماقساتى. كونس­تيتۋتسيا وزگەرىلمەيتىن قۇقىقتىق قۇ­جات ەمەس. ول ءومىر زاڭدىلىقتارىنا يكەم­دەلگەن باعدارلاما جانە قۇقىقتىق قولداۋ نەگىزى. سوندىقتان قازاق­­ستاننىڭ كونستيتۋتسيالىق دامۋى احۋالدىڭ وزگەرۋىن جانە قوعام­نىڭ قا­جەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ودان ءارى جالعاسۋدا. 

بيىلعى جىلى كونستيتۋتسيالىق رەفورماعا سايكەس, پرەزيدەنت, پار­لا­مەنت پەن ۇكىمەت اراسىندا بيلىك وكى­لەتتىكتەرىن جانە مەم­لەكەتتىك بي­لىكتى ءبولۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلعانى بەل­گىلى. مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ قۇ­قىق­­تىق وكىلەتتىلىگى ناق­تىلانىپ, ونىڭ بىرقاتار فۋنكتسيا-لارى ۇكىمەتكە بە­­رىلدى. ۇكىمەتتىڭ پارلامەنتكە ەسەپ بە­رۋى جانە ونىڭ باقىلاۋىندا بولۋ تە­تىگى كۇشەيتىلدى. جوعارعى سوتتىڭ سوت جۇيەسىندەگى فۋنكتسيالارىن جانە سۋ­د­يا بولۋعا ۇمىتكەرلەرگە قويىلعان تا­لاپتاردى بەلگىلەۋدىڭ زاڭنامالىق دەڭگەيىن انىقتايتىن ناقتىلاۋلار جانە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. جالپى, سوت جۇيە­سى قازاقستاننىڭ دامۋىنا ءوز ۇلە­سىن ۇنەمى قوسىپ كەلەدى.

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز سوزىندە: ءححى عاسىردا ۇلتتىڭ دامۋىنداعى ماڭىزدى كريتەري – ول ءمىنسىز جانە ءتيىمدى سوت جۇيە­سى, تاۋەلسىز جانە ءادىل سوت كەز كەل­گەن مەملەكەتتىڭ قىزمەتتىك دىڭگەگى. ون­سىز الەمنىڭ بىردە-ءبىر ەلىندە, ءتىپتى ەڭ دامىعان مەملەكەتتەردىڭ وزىندە دە قو­لاي­لى ينۆەستيتسيالىق احۋالدىڭ, ازا­ماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جوعارى دەڭ­گەيىنىڭ بولۋى, قوعامنىڭ تابىستى تۇردە دامۋىنىڭ ورىن الۋى مۇمكىن ەمەس – دەگەن بولاتىن. 

جەكەلەگەن ەلدەردىڭ بىزدەگى كونس­تي­تۋتسيالىق رەفورماعا قىزىعۋ­شى­لىق تانىتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. بۇل, اسىرەسە, قازىرگى زامانعى مەم­لەكەتتەردىڭ ساياسي قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن ايقىنداۋ كەزەڭىندە وتە ماڭىزدى. 

قايرات ءمامي,
جوعارعى سوت توراعاسى

سوڭعى جاڭالىقتار