– ەلميرا, جاقىندا پاريجدە الەم چەمپيوناتى وتەتىنى بەلگىلى. دايىندىق قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟
– الماتىداعى ءاىۆا-نىڭ بوكس بازاسىندا 10 شاقتى كۇن جاتتىعۋ جاساپ, كەشە عانا الەكسەەۆكاداعى بازاعا كەلدىك. وقۋ-جيىندارىن وسىندا جالعاستىراتىن بولامىز. ال 21-22 تامىزدا پاريجگە اتتانامىز. دايىندىقتىڭ ناتيجەسىن فرانتسيا استاناسىنداعى الەم بىرىنشىلىگىندە كورەتىن بولامىز.
بۇعان دەيىن فيزيكالىق جاتتىعۋلارعا باسىمدىق بەرسەك, ەندى سولاردىڭ بارلىعىن بوز كىلەمدە پىسىقتاۋ عانا قالدى.
– بۇل – وليمپيا ويىندارىنان كەيىنگى العاشقى الەم چەمپيوناتى. ءسىز وعان وليمپيادانىڭ قولا جۇلدەگەرى رەتىندە باراسىز. تيىسىنشە, جاۋاپكەرشىلىك جوعارى. الدىڭىزعا قانداي ماقسات قويىپ وتىرسىز؟
– تىزەمدى جاراقاتتاپ الىپ, قاڭتار ايىندا جاساتقان وپەراتسيادان كەيىن قالىپقا كەلۋگە ءۇش اي ۋاقىت كەتتى. بىراق, قازىر ءبارى ويداعىداي. باپكەرلەردىڭ دۇرىس باعدارىنىڭ ارقاسىندا ءوز بابىما كەلىپ ۇلگەردىم. سوندىقتان, قازىر ءوز-وزىمە سەنىمدىمىن. پاريجگە باس جۇلدە ءۇشىن باراتىنىم انىق.
– وسىدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن ريودا قولا جۇلدەنى موينىڭىزعا تاقتىڭىز. سول جولى ءالى ەشتەڭەنى ءتۇسىنىپ ۇلگەرمەگەنىڭىزدى ايتىپ ەدىڭىز. سودان بەرى ومىرىڭىزدە قانداي وزگەرىستەر بولدى؟
– ايتارلىقتاي وزگەرىس بار دەپ ايتا المايمىن. تەك ادامداردىڭ ماعان دەگەن قارىم-قاتىناسى وزگەرگەنىن بايقادىم. بىرەۋلەر جىلى قاباق تانىتسا, ەكىنشىلەرى ۇناتپاي, بالكىم قىزعانىشپەن قارايتىن سياقتى. ەڭ باستىسى, مەنەن ۇنەمى بىرنارسە كۇتەتىن سەكىلدى.
– راس, ءسىزدى شىنىمەن دە تولىپ جاتقان ءىس-شارالاردان كورە بەرمەيمىز. كوپشىلىكتىڭ الدىندا جۇرگەندى ۇناتپايتىن سياقتىسىز؟..
– تىنىشتىقتى جاقسى كورەمىن. ەسىمدى بىلگەلى سونداي. اناعان-مىناعان الاڭداي بەرەتىن بولساڭ, ءوزىڭ ءۇشىن نەنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ۇمىتىپ قالاسىڭ. دەمالىس ۋاقىتىمدا ىستىق كوفە, تىنىشتىق پەن كىتاپ بولسا بولدى. كەشكىلىك تەلەديدار قاراعاندى ۇناتامىن.
جاسىڭ ۇلعايعان سايىن دوستارىڭ دا ازايادى ەكەن. بۇرىن قۇربىلارىمىزبەن ءجيى-ءجيى كەزدەسىپ, ساعاتتاپ اڭگىمە-دۇكەن قۇراتىن بولساق, قازىر ولاردا دا, مەندە دە ۋاقىت تابىلا بەرمەيدى. بالكىم, وتباسىلى بولعاندىقتان تۇرمىستىق ماسەلەلەر كوبەيەتىن شىعار. ءوزىم دە بەي-بەرەكەت قىدىرۋ دەگەندى قولدامايمىن.
– جاسىڭىز قازىر 25-تە. ءبىزدىڭ قوعامدا مۇنداي جاستا تۇرمىس قۇرىپ, ءبىر وتباسىنىڭ ءتۇتىنىن تۇتەتىپ وتىرۋ كەرەك دەگەن كوزقاراس قالىپتاسقان. اتا-اناڭىز, جاقىندارىڭىز وتباسىن قۇرۋعا اسىقتىرماي ما؟
– اتا-انام مەنىڭ جاتتىعۋىما, بۇگىنگى ءومىر ءسۇرۋ قالپىما ۇيرەنىپ قالعان سەكىلدى. ولار ءومىرىمدى سپورتقا ارناعانىما تۇسىنىستىكپەن قارايدى. اپكەم دە 26 جاسىندا تۇرمىس قۇرعان. اكەم 29 جاسىندا ۇيلەنگەن ەكەن. سوندىقتان ماعان دا ءالى كەش ەمەس (كۇلدى).
ءسوز بايلاسقان جىگىتىم بار. وتكەن جىلى شاڭىراق كوتەرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساپ, مەن كەلىسىمىمدى بەرگەنمىن. تەك كەستەنىڭ تىعىزدىعىنا بايلانىستى ازىرگە جەكە ومىرگە ۋاقىت بولماي تۇر. ءوزى دە كەزىندە سپورتپەن شۇعىلدانعاندىقتان, جارىستارىما دا, ەركەلىگىمە دە, نازىما دا تۇسىنىستىكپەن قارايدى. جانىمدا سونداي جاننىڭ بارىنا قۋانامىن.
– ءسىزدىڭ ەسىمىڭىز كۇرەستەن جۇلدەگەر اتانعان العاشقى قازاق قىزى رەتىندە تاريحقا ەندى. ءسىز ءۇشىن مۇنىڭ ماڭىزى قانشا؟
– ەسىمىڭنىڭ تاريحتا قالعانى جاقسى شىعار. دەگەنمەن, ءوز باسىم ول جايلى ويلاپ, ۋايىمداپ نەمەسە ماساتتانعىم كەلمەيدى. سپورتشى ءۇشىن ماقسات بىرەۋ – التىن مەدال. قالعانىنىڭ ءبارى سونشالىقتى ماڭىزدى ەمەس. بۇعان مەنىڭ ريو وليمپياداسىنان كەيىن ەلباسىنىڭ قابىلداۋىندا بولعانىمدا كوزىم جەتتى. جۇلدەگەر اتانۋ كوبىنە اتا-انام, اسىرەسە اكەم ءۇشىن قۋانىشتى جايت بولدى.
– كىتاپ وقىعاندى ۇناتادى ەكەنسىز. قانداي اۆتوردى جانە قاي جانردى تاڭدايسىز؟
– قىزىقتى ماحاببات, عاشىقتىق جايلى كىتاپتاردى وقي المايمىن. كوز جۇگىرتە قالساڭ, قۇددى ەرتەگى الەمىندە جۇرگەندەي بولاسىڭ, ءتىلى دە جەڭىل, ءبىر كەشتە وقىپ شىعاسىڭ. ال, ءومىر مۇلدە باسقاشا عوي...
سۇيىكتى اۆتورلارىمنىڭ ءبىرى – تۇرىكتىڭ تانىمال جازۋشىسى ورحان پامۋك. ونىڭ تۋىندىلارىنىڭ بارلىعىن تۇگەلدەي وقىپ شىقتىم. تەك ەكى كىتابىن تابا الماي ءجۇرمىن. ادەتتە العان اسەرىممەن اناممەن نەمەسە اكەمنىڭ قارىنداسىمەن بولىسكەندى ۇناتامىن. اپكەم ءتىل مامانى بولعاندىقتان, كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىمدى سول كىسى وياتقان. ورىس ادەبيەتىنە دە جاقىنمىن. اسىرەسە, فەدور دوستوەۆكيدىڭ تۋىندىلارى جانىما جاقىن. الداعى ۋاقىتتا وزگە اۆتورلاردىڭ دا شىعارماشىلىعىمەن تانىسۋدى جوسپارلاپ ءجۇرمىن.
– ورحان پامۋك ادەتتە باتىس پەن شىعىستى, يسلام مەن حريستياندىقتى سالىستىرىپ جازادى. ءتىلى دە اۋىر. دوستوەۆسكيدىڭ تۋىندىلارىنان دا ومىرگە سىني كوزقاراسپەن قاراعانىن بايقاۋ قيىن ەمەس. ولاردىڭ شىعارماشىلىعى ءسىزدى نەسىمەن باۋراپ الدى؟
– ومىرگە دەگەن شىنايى كوزقاراس. پامۋكتىڭ «مەنىڭ اتىم قىرمىزى» رومانىن باكۋدەگى وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىندا وقىپ شىعىپ, وزگەشە اسەرگە بولەندىم. ءوزىمدى كىتاپتاعى كەيىپكەر سەكىلدى سەزىندىم. اۆتوردىڭ ويى, ونى جەتكىزە ءبىلۋى ۇنايدى. ءبىر اڭگىمەسىندە: ء«بىزدىڭ ەلدىڭ كەدەي بولعانى سونشا, حالىق كىتاپتى ءلاززات الۋ ءۇشىن ەمەس, ءبىلىم دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن عانا وقيدى» دەپتى. قۇددى ماعان قاراتىپ ايتقانداي. مەن دە كىتاپتى توقىراۋعا ۇشىراماس ءۇشىن وقيمىن. كۇندەلىكتى جاتتىعۋ, كورەتىنىمىز سول ادامدار, بىلەتىنىمىز ينتەرنەت پەن تەلەديدار. مۇنداي جاعدايدا دامۋدىڭ ءوزى قيىن. ءارى جاتتىعۋدان كەيىن ەشتەڭەگە زاۋقىڭ دا سوقپاي قالادى. ۋاقتىلى ۇيقىنى ويلاپ تۇراسىڭ...
– وقىرماندارعا ءسىزدىڭ وتباسىڭىز جايلى ءبىلۋ دە قىزىقتى...
– قاراپايىم وتباسىندا دۇنيەگە كەلدىم. اكەم – باپكەر. انام مەكتەپتە كەزەكشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. اپكەم, ءسىڭلىم جانە ءىنىم بار. ءسىڭلىم جوعارى وقۋ ورنىن ءتامامداپ, قازىر جۇمىس ىستەپ ءجۇر. ال ءىنىم 9-سىنىپتى ءبىتىردى.
– جاقىندا ازيا كۇرەس كەڭەسىنىڭ باسشىسى قىزمەتىنە داۋلەت تۇرلىحانوۆ سايلاندى. داۋلەت بولات ۇلىنىڭ بۇل قىزمەتكە كەلۋى بالۋاندارىمىزدىڭ الەمدىك دودالارداعى كورسەتكىشتەرىنىڭ جاقسارۋىنا قانشالىقتى اسەر ەتەدى دەپ ويلايسىز؟
– داۋلەت تۇرلىحانوۆ – كۇرەس الەمىندە ءوزىن مويىنداتقان ادام. ءوزى سپورتشى بولعاندىقتان بالۋاندارعا نە كەرەگىن, كۇرەستى قالاي دامىتۋ كەرەكتىگىن وتە جاقسى بىلەدى. سوندىقتان, ەلىمىزدىڭ كۇرەسى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلەدى دەپ سەنەمىن. ال ناتيجەگە كەلسەك, ءاربىر جەڭىس تەك ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا كەلەتىنىن ۇمىتپاعان ءجون. العا ۇمتىلۋ, قيىندىققا مويىماۋ, ءتوزىم, ەڭبەكقورلىق – تابىسقا جەتۋدىڭ كىلتى وسىلار دەپ سانايمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن مادينا اسىلبەك,
جۋرناليست
