وسىلاي اينالامىزداعى ادامداردى مەنسىنبەي جۇرگەندە, موجانتوپاي جىگىتتەر كەيىن تۋرا كينوداعىداي كەرەمەت ازاماتقا اينالادى. قاراپايىم قارا قىزدان ەستى ايەل شىعادى. ەسى بار بالالار تۋادى.
ايتقانداي, وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن دوسىمنىڭ ءىنىسىن تۇلەن ءتۇرتىپ, جاپ-جاقسى كەلىنشەگىنەن جەرىپ شىقتى. جىگىتتىڭ ۇيىندەگىلەر كەلىندى جاقتاسا دا, ىنىشەك كەرى كەتىپ, اقىرى اجىراسىپ تىندى. جاعداي بەلگىلى. بىرنەشە جىل سىباي-سالتاڭ ءجۇردى. جالعىزدىقتان جالىققان بولۋ كەرەك. كۇندەردىڭ كۇنىندە قايتا ۇيلەنەتىن بولدى.
الگى ازامات جاڭا ايەلىن ۇيىنە جەتەكتەپ كەلگەندە, ءۇي ىشىندەگىلەر تۇگەلىمەن شالقاسىنان تۇسە جازداعان عوي. بوساعانى اتتاپ تۇرعان ادام كەتكەن كەلىنشەگىنەن ءبىر ءتۇيىر اينىمايدى. سول – ءتۇر, سول – شاش, سول – شاتاقتاۋ مىنەز. بۇرىنعى ايەلىنە سونشالىقتى ۇقساس, ەگىزدىڭ سىڭارىنداي ادامدى كۇندىز قولىڭا شام الىپ قانا ىزدەۋ كەرەك شىعار؟! بۇل ايەلىمەن دە كەيىن سول ىرىڭ-جىرىڭ باستالدى. انا ايەلدە دە بالا كەتتى, مىنا كەلىنشەگىنەن دە بالا بار. اپكەسى سوندا ىنىسىنە نە كەرەك ەكەنىن تۇسىنبەي, اڭگىمە قوزعاپ وتىراتىن.
– سوندا نە بولدى؟ وزىنە وسىنداي ايەلدەر ۇنايتىن شىعار؟ – دەپ يىقتى قيقاڭ ەتكىزىپ, ك ۇلىپ قويسام دا, بۇل جىگىت كىمدى ىزدەپ ءجۇر دەگەن سۇراق كوكەيدە قالدى.ارينە, بۇل باياعىدا بولعان وقيعا. ارادا ونداعان جىلدار ءوتتى. ايەلدەن باعى جانباعان ول جىگىت كەيىنگى كەلىنشەگىنەن دە كەتتى. باسقادان باعى اشىلدى ما, اشىلمادى ما, ول جاعى بەيماعلۇم. شاڭىراعىن شايقالتىپ, اجىراسىپ كەتكەن ادامداردىڭ كەيىن باسقا نەكەدە باقىتتى بولىپ كەتۋى دە نەكەن-ساياق.
ادامدار دا قىزىق. كەيدە باقىتىن ىزدەپ ءجۇرىپ, سول باقىتتى باسىنان ءوزى تەۋىپ تۇسىرگەنىن دە بىلمەي قالادى. جۇماقتى باسقا بىرەۋدىڭ قۇشاعىنان ىزدەپ جۇرگەندە, بۇكىل بەرەكەسى اجىراسقان ادامىمەن بىرگە كەتەدى.
كەيدە داڭق پەن اقشاعا قاتار بولەنگەن جىگىتتەر داندايسىپ, ادال جارىنان جەرىپ, اق توسەگىنەن اتتاپ, باسقاعا بۇرىلعاندا بۇكىل ابىروي, بەدەل, بايلىعى قوسا قۇردىمعا كەتەدى. جاقسى ايەلدىڭ كيەسى بولاتىنىن بۇرىن دا جازعانبىز. كەيدە كەرىسىنشە جولى بولمايتىن جىگىتتەرگە جاقسى جار كەزىگىپ جاتادى.
قازىر قاراپ وتىرساق, اينالامىزدا سۇلۋ, داۋلەتتى, جوعارى ءبىلىمدى, بىراق وتىرىپ قالعان قىزدار نەگە بۇرىنعىدان دا كوپ. بۇلاردا ءتۇر دە, اقىل دا بار. ءتىپتى كەيبىرەۋلەرىنەن سوڭىنان جىگىت قالمايدى دەۋگە بولادى. الايدا جالعىز... نەگە ىزدەگەنىن تاپپايدى؟
كەرىسىنشە, كەيدە وتباسىلى ءبىر ازاماتتارعا قىز-قىرقىن وتە ءۇيىر. بويداق جۇرگەن بوس ادامدى كورمەيدى. ەسىل-دەرتى سول. ال ەندى ءاپ-ادەمى كەلىنشەگى بار ادامدار دا جارىنىڭ كوزىنە ءشوپ سالادى. وسىنشا كۇناعا باتىراتىن قانداي كۇش؟
ەندى بىرەۋلەردىڭ وتباسىنداعى ىنتىماق, سۇيىسپەنشىلىك جىلدار بويى ساقتالادى. كەلەسىلەر ءولىپ-تالىپ قوسىلىپ, نەگە ءبىر بىرىنەن جىلدام جەريدى؟ سول سياقتى بىرەۋلەر تەز قارتايادى, ەندى بىرەۋلەر جامباسى قارا جەرگە تيگەنشە سىنىن دا, سىرىن دا بەرمەيدى. وسى سۇراقتىڭ ءبارى ءبىزدى ويلانتپاي قويمايدى.
ادەبيەتتەردەن اقىل ىزدەپ, پسيحولوگتاردىڭ كەڭەسىنە قۇلاق تۇرسەك, بۇل سۇراقتاردىڭ جاۋابى وپ-وڭاي ءارى وتە كۇردەلى. اينالاڭداعى ادامداردىڭ وتباسىلىق ومىرىنە, سىيلاستىعىنا زەر سالساڭ, وسىنىڭ ءبارى شىندىق ەكەنىنە كوزىڭ جەتە تۇسەدى.
پسيحيكالىق, ياكي ادامنىڭ تۇيسىگىندەگى تۇيتكىلدەرمەن اينالىساتىن الەمدىك عالىمدار, بارلىق ماسەلە كوزگە كورىنبەيتىن ءبىر كۇش-قۋاتتا دەيدى. وسىعان دەيىن دە سان عاسىرلار بويى وقىمىستىلار ءبىرىنشى سانا پايدا بولدى ما, الدە ماتەريا پايدا بولعان با دەپ ايتىسىپ كەلدى عوي. ەندى عالىمدار ءبىرىنشى ەنەرگيا پايدا بولعان دەگەندى ايتىپ ءجۇر. ءبىزدىڭ اتا-بابامىزدىڭ تىلىمەن ايتقاندا, مۇنىڭ ءبارى ادامنىڭ پيعىلى مەن نيەتى سەكىلدى. ەنەرگيا دەگەن وسى ەمەس پە؟
دەمەك الەمدى بيلەيتىن ەنەرگيا, ادامدى بيلەيتىن – ايەلدىڭ بويىنداعى كۇش-قۋات. ياعني, كۇيەۋدى ۇستاپ تۇراتىن ول ايەلدىڭ بويىنداعى ادامگەرشىلىك پەن مەيىرىم, جاناشىرلىق قوي وندا. نەمەسە كەرىسىنشە, ەر-ازاماتتىڭ بويىنداعى ۇلكەن كىسىلىك پەن جارى مەن بالالارىنا دەگەن قامقورلىق, جاۋاپكەرشىلىك – وتباسىلىق تۇعىر. مۇنداي جىگىتكە جولىققان قىزدىڭ ارمانى – بىرەۋ عانا – شاڭىراعىنىڭ اماندىعى.
دەمەك اڭگىمە ەندى كەلىپ, ايەل ادامنىڭ وزىندە بولاتىن كۇش-قۋاتقا بارىپ تىرەلەدى. شىن مانىندە تابيعات ايەلدەرگە جاسىرىن وتە ۇلكەن كۇش بەرگەن. پاراپسيحولوگيا, ەزوتەريكامەن اينالىساتىن ادامدار دا ايەلدەردىڭ وسى قۇداي بەرگەن كۇش-قۋاتقا يە بولۋعا ۇمتىلۋدى ۇمىتا باستاعانىن ايتادى.
ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز ايەلدىڭ دە, ەركەكتىڭ دە ورنىن كورسەتىپ كەتكەن جوق پا. ايەلدىڭ اقىلى مەن ايلاسىن, سۇلۋلىعى مەن مەكەرلىگىن از ايتپاعان.
ەر-ازاماتتارعا قاراعاندا, ايەلدەردىڭ قۋلىق-سۇمدىعى دا, بولمىسى دا بولەك. كەيبىر وركەنيەتتەر مەن ۇلتتاردىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىنا قاراساق, انادان قىزىنا, ودان كەيىن قىزىنىڭ قىزىنا بەرىلىپ جاتاتىن تاربيە مەن كورەگەندىك كوپ. بىراق سونىڭ ءبارى ادامگەرشىلىكپەن, يماندىلىقپەن سۋارىلعاندا عانا باياندى.
قالاي دەسەك تە, تابيعاتتىڭ بۇكىل قۇدىرەتتى قاسيەتىن, پاراساتىن, قىلىعىن تەڭەستىرگەن ايەل عانا ازاماتىنىڭ اينالاسىندا ماحاببات, بەرەكە, بايلىق ورناتا الماق. ەر-ازاماتتىڭ قول سوزعان ارمان-ماقساتتارىنا جەتۋگە ءوزىنىڭ كۇش-قۋاتىن قوسا الادى. مەنىڭشە, مۇنداي ادامنىڭ قاسىندا جوعالعانىڭ تابىلعانداي بولادى, جانىڭ جاي تابادى. بۇل ەكى ادامعا دا قاتىستى.
ءبىر بويىندا اقىل-پاراساتى, مەيىرىمى, قىلىعى مەن تازا نيەتى بار ادامدى تاپقان كەزدە عانا باقىتتى بولاسىڭ. بۇل ۇلكەن كۇش-قۋات.
ءومىردىڭ قاراپايىم عانا مىسالىن الايىقشى. نەگە قىز-قىرقىن بىتكەن وتە ۇلكەن دارىنعا, داڭققا يە ادامدارعا ءولىپ-ءوشىپ عاشىق بولادى؟ جۇرتقا بايلىعىن ءبولىپ بەرمەسە دە, بۇل ادامداردىڭ بويىنداعى باسقالاردى ارباعان نە سيقىر؟ ارينە, بۇل ءبىز ايتىپ وتىرعان جوعارىداعى كۇش-قۋات. باسقالاردا جوق الاپات ەنەرگيا.
ءبىر ءتۇن ءۇشىن ءبارىن تارك ەتەتىن ادامداردى ەندى ءتۇسىنىپ كورىڭىز... تۇيسىكسىز تۇردە وسىنى ىزدەگەن ادام وزىنە كەرەگىن تاپقان كەزدە بارلىعىن ۇمىتارى ءسوزسىز. ادامداردىڭ اقىلى جەتپەيتىن جەر دە وسى.
اقىلدىڭ جەتەگىنە كونبەي, ايرانداي ۇيىپ وتىرعان وتباسىن تاستاپ, بالا-شاعانىڭ ۇستىنەن اتتاپ, اجىراستى دەيتىندەردىڭ سانىن كوبەيتەتىن دە وسى جاعداي. قىلىقسىزعا ق ۇلىقتىڭ بولمايتىنى دا وسىندايدان. ايتپەسە, ءاپ-ادەمى, جاپ-جاس بويجەتكەننىڭ باعى نەگە اشىلمايدى. جالعىزدىق, ەشكىمگە كەرەكسىزدىك قايدان تۋىندايدى؟
قىسقاسى, ايەلدىڭ بويىنداعى ءبىز ايتىپ وتىرعان كۇش-قۋاتتىڭ تۇبىنە اشۋشاڭدىق, ۇرىس-كەرىس, كۇيبەڭ تىرشىلىك جەتەدى. ەركە قىلىق, پاراسات پەن مەيىرىمنەن وتىزىڭدا ايىرىلىپ, قىرىق جاسىڭدا قيرالاڭداساڭ, وندا وتاعاسى وزىنە جەتپەيتىندى وزگەدەن ىزدەي باستاعانىنا ءشۇبا جوق.
قالاي ءپالسافا سوقساڭ دا جىگەرىڭدى ەسەلەيتىن, ومىرلىك ارماندارىڭدى بىرگە العا اپارىساتىن ادامعا جولىققاندا عانا ىزدەگەنىڭدى تاپقانىڭ. ال ەرەكشە ايەلگە جولىققان, جاناسقان ادام سول كەزدەن باستاپ كەتەۋى كەتكەن تىرلىگى وڭعارىلىپ, مىڭ سان ماسەلەسىنىڭ شەشىمى تابىلىپ, كۇرمەۋى تارقاتىلعانداي كۇيگە تۇسەتىنى ءسوزسىز. ەگەر ول ادامدى ءومىردىڭ بۇلا باستاۋىندا ەشكىمنىڭ كوز جاسىنا قالماي, وبالىن ارقالاماي, وتباسىن شايقالتپاي تاپساڭىز, بۇل – تاعدىردىڭ عانيبەتى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
