– قانات قالي ۇلى, «قتج» ۇك» اق كولىك قىزمەتكەرلەرى كۇنىن قانداي ناتيجەلەرمەن جانە جوسپارلارمەن قارسى الۋدا؟
– بيىل قازاقستاننىڭ ساۋدا ارىپتەستەرى بولىپ تابىلاتىن ەلدەرمەن تاۋار اينالىمىنىڭ ءوسۋى, سونداي-اق, ەكونوميكالىق ءوسىمدى ىنتالاندىرۋ بويىنشا ەل ۇكىمەتى قولعا العان ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋ شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە تاسىمالداۋ كولەمى تومەندەۋىنىڭ تەرىس ترەندى شۇعىل وزگەردى.
2017 جىلعى 1 جارتىجىلدىق قورىتىندىلارى بويىنشا جۇك اينالىمى وتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 11%-عا ءوستى. بارلىق قاتىناس تۇرلەرىندە كومىر, تەمىر كەنىن, قۇرىلىس ماتەريالدارىن, مۇناي ونىمدەرىن جانە تىڭايتقىشتاردى تاسىمالداۋ كولەمى ارتتى. وسى ءداستۇرلى جۇكتەردىڭ فيزيكالىق كولەمىنىڭ ءوسۋى ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاقسارعانىن كورسەتەدى.
سونىمەن بىرگە «قتج» ۇك» اق ءوسۋ بولاشاعىن جاپپاي تاسىمالداناتىن جۇكتەردىڭ ءداستۇرلى تاسىمالدارىمەن ەمەس, تاسىمالداردىڭ جاھاندىق نارىعىنا كولىك-لوگيستيكا ونىمدەرىن ىلگەرىلەتۋ ستراتەگياسىمەن بايلانىستىرادى. بۇل ونىمدەر ءتىزىمىنىڭ جانە كليەنتتەر بازاسىنىڭ اۋدانداستىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى جانە ەكونوميكانى اۋدانداستىرۋ جانە قازاقستاننىڭ شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتى ۇلەسىن ارتتىرۋ جونىندەگى ۇكىمەتتىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ ستراتەگيالىق ۆەكتورىنا تولىق سايكەس كەلەدى. بۇل جاپپاي تاسىمالداناتىن ءداستۇرلى جۇكتەر تاسىمالى كىرىسىنىڭ تومەن بولۋىنان, سونداي-اق, جاسىل ەكونوميكا ۇلەسىنىڭ كەڭەيۋىنە بايلانىستى كومىردى تۇتىنۋ كولەمى ازايۋىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى ترەندىنەن تۋىندايدى.
ەل دەڭگەيىندە مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندى ىسكەرلىك جانە لوگيستيكالىق حابقا اينالدىرۋ جانە جىبەك جولىن جاڭعىرتۋ باستامالارىن كوتەرىپ, سونداي-اق, بارلىق كولىك تۇرلەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتا وتىرىپ, «قتج» ۇك» اق نەگىزىندە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كولىك-لوگيستيكالىق كومپانيانى قالىپتاستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنا سايكەس قىتايدىڭ ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باستاماسى شەڭبەرىندە اشىلاتىن «مۇمكىندىكتەر تەرەزەسىن» جانە ەۋرازيالىق قۇرلىقتاعى ءىرى ەكونوميكا پوليۋستەرى اراسىنداعى تاسىمالداۋ نارىعىندا پوزيتسياسىن بەكىتىپ الۋعا دەگەن باسقا ەلدەردىڭ ۇمتىلىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستاننىڭ كولىك-لوگيستيكالىق كەشەنىن ۇدەمەلى دامىتۋعا قاراجات ءبولىندى.
قىتاي-ەۋروپا-قىتاي قاتىناسىنداعى ترانزيتتىك كونتەينەرلىك تاسىمالداردىڭ جىل سايىن ەكى ەسە ءوسۋى قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ دۇرىستىعىن راستاپ وتىر. بيىلعى جىلى ترانزيتتىك تاسىمال كولەمى 200 مىڭنان استام كونتەينەرگە جەتكىزىلدى.
جاھاندىق نارىققا قازاقستاندىق كولىك-لوگيستيكالىق قىزمەتتەر ەكسپورتىنىڭ بولاشاعىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋىندا ترانزيتتىك تاسىمالدار كولەمىن 2020 جىلعا قاراي 7 ەسەگە ءوسىرىپ, 2 ميلليون كونتەينەرگە جەتكىزۋ مىندەتى قويىلدى.
– العا قويىلعان ماقساتتارعا قالاي قول جەتكىزبەكسىزدەر؟
– ول ءۇشىن كومپانيا نارىقتىڭ جاھاندىق جانە جەرگىلىكتى قاتىسۋشىلارىمەن بىرلەسىپ اليانس قۇرىپ, حالىقارالىق كولىك-لوگيستيكالىق باعدارلاردى دامىتۋدا. ولار: قىتايدان ەۋروپاعا قازاقستان, رەسەي جانە بەلورۋسسيا اۋماعى ارقىلى (سولتۇستىك ترانسازيالىق مارشرۋت), قىتايدان ەۋروپاعا كاسپي, ازەربايجان, گرۋزيا جانە تۇركيا ارقىلى (ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارى), قىتايدان ورتالىق ازياعا جانە پارسى شىعاناعى ەلدەرىنە, «سولتۇستىك-وڭتۇستىك» ءدالىزى.
قىتايدىڭ 17 پروۆينتسياسىندا, ۆەتنامدا, كورەيادا, ەۋروپا جانە پارسى شىعاناعى ەلدەرىندە جۇمىس ىستەي وتىرىپ, كومپانيا كونتەينەرلىك جۇردەك پويىزدار قىزمەتىن بەلسەندى ىلگەرىلەتۋدە.
ەۋروپا-ازيا قاتىناستارىندا ويداعىداي جۇمىس ىستەپ جۇرگەن تۇراقتى كونتەينەرلىك پويىزدارعا قوسىمشا قازاقستان ارقىلى قىتاي, يران, ۇلىبريتانيا مەن تۇركيا ارالىعىنداعى قاتىناستاردا جاڭا باعدارلار يگەرىلۋدە.
تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە جونەلتۋ بەكەتىنەن بارىپ جەتەتىن بەكەتكە دەيىن تۇتاس بىرىكتىرىلگەن قىزمەت كەرەك. بۇل ترانزيتتىك باعدارلار بويىنداعى بارلىق نارىققا قاتىسۋشىلاردىڭ: ماگيسترالدىق جانە تەرمينالدىق ينفراقۇرىلىمدار يەلەرىنىڭ, كولىكتىڭ ءار تۇرىمەن تاسىمالداۋشىلاردىڭ جانە لوگيستيكالىق وپەراتورلاردىڭ كووپەراتسيالانۋىن تالاپ ەتەدى.
سوندىقتان, قازاقستانداعى بارلىق كولىك تۇرلەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن بىرىكتىرىپ وتىرعان «قتج» ۇك» اق حالىقارالىق بيزنەس-اليانستاردى جانە ترانسقۇرلىقتىق مۋلتيمودالدىق دالىزدەردەگى بارلىق مۇددەلى تاراپتاردىڭ ىقپالداسقان بىرلەستىكتەرىن قالىپتاستىرۋدىڭ باستاماشىسى بولۋدا.
قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس اۋماعى ارقىلى وتەتىن سولتۇستىك ترانسازيالىق باعداردى دامىتۋ ءۇشىن ءۇش تەمىر جول كومپانياسىنىڭ بيزنەس-اليانسى – بىرلەسكەن كولىك-لوگيستيكالىق كومپانيا (بكلك) قالىپتاستىرىلدى.
2014 جىلدان بەرى بكلك ء«بىر تەرەزە» قاعيداتىنا, بىرىڭعاي تەحنولوگيالارعا, ساپا ستاندارتتارىنا جانە باعا ساياساتىنا نەگىزدەلگەن ىقپالداستىرىلعان قىزمەتتىڭ كورسەتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدە. بۇل ءوز كەزەگىندە باسقا كولىك دالىزدەرىمەن ءتيىمدى باسەكەلەسۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«بكلك» اق ماقساتى – تاسىمالداۋ كولەمىنىڭ 2020 جىلعا قاراي جىلىنا 800 مىڭ كونتەينەرگە دەيىن ءوسۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ازيا-ەۋروپا دالىزىندەگى كونتەينەرلىك جۇك اعىندارىن شەتەلدىك تەڭىز تاسىمالداۋشىلارىنان ەاەو ينفراقۇرىلىمىنا قايتا باعىتتاۋ.
ءوزارا ءتيىمدى كوممەرتسيالىق جانە تەحنولوگيالىق ىنتىماقتاستىق «بكلك» اق-قا تاسىمالداۋ كولەمى ءوسىمىنىڭ رەكوردتىق ديناميكاسىن كورسەتۋگە جانە قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزۋعا جول اشادى. بۇل ستراتەگيالىق اليانس ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ىقپالداستىق پەن جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ توعىسۋى ۇدەرىسىنىڭ شەشۋشى ەلەمەنتى بولىپ تابىلادى.
قازاقستاننىڭ باستاماسى بويىنشا 2014 جىلى قازاقستان, ازەربايجان, گرۋزيا, تۇركيا, شىعىس ەۋروپا ەلدەرى مەن ۋكراينا نارىقتارىنىڭ قاتىسۋشىلارىن بىرىكتىرەتىن ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارىن (تحكب) دامىتۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋ كوميتەتى قۇرىلدى. تحكب ۇيلەستىرۋ كوميتەتى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى ىقپالداستىرىلعان لوگيستيكالىق قىزمەتتى جانە كونتەينەرلىك پويىزداردى, مۋلتيمودالدىق تاسىمالداردى ۇيىمداستىرۋدىڭ بىرىڭعاي تەحنولوگياسىن دامىتۋ, بۇكىل باعىت بويىنا باسەكەگە قابىلەتتى تاريفتەردى قولدانۋ بولىپ تابىلادى.
جىل سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىرعان تۇركيا مەن گرۋزيا شەكاراسىنداعى كارس – احالكالاكي جاڭا تەمىر جول تەلىمى وسى باعدار بويىنشا ترانزيتتىك تاسىمالداردى ۇلعايتۋدىڭ جاڭا بولاشاعىن اشادى.
بۇدان باسقا, ء«بىر تەرەزە» سەرۆيسى مەن قىزمەتتەرىن كورسەتۋ ءۇشىن تارتىلعان ەلدەردىڭ لوگيستيكالىق پروۆايدەرلەرىنىڭ كونسورتسيۋمى قۇرىلدى. قىتايدان تۇركياعا «Nomad Express» كونتەينەرلىك سەرۆيسى قالىپتاستىرىلدى. جاڭا قاتىسۋشىلاردى تارتۋ جانە ءدالىزدى ۇزارتۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ, وعان ۋكراينا كولىك جۇيەسى ەنگىزىلدى جانە تۇتاس كولىك سەرۆيسى قالىپتاستىرىلدى.
قازاقستان, بەلارۋس جانە رەسەي اۋماعى ارقىلى وتەتىن «سولتۇستىك-وڭتۇستىك» دالىزىمەن ترانزيتتىك تاسىمالداردى ۇلعايتۋ بويىنشا وسىنداي ۇيلەستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتەتىن ترانسۇلتتىق دالىزدەردىڭ ويداعىداي جۇمىس ىستەۋى كولىك-لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋى جانە بارلىق كولىك تۇرلەرى ينفراقۇرىلىمىنىڭ «قتج» ۇك» اق باسقارۋىنا بەرىلۋى ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.
قىتايمەن ارالىقتاعى جاڭا شەكارا وتكەلى مەن جەتىگەن-التىنكول تەمىر جول جەلىسىنەن باستاپ «شىعىس-باتىس» دالىزدەرى شەڭبەرىندە قازاقستان ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋى, قۇرعاق پورتى بار «قورعاس-شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى, الماتى-شۋ ترانزيتتىك ۋچاسكەسىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ, جەزقازعان - بەينەۋ جاڭا تەمىر جول جەلىسىن, جاڭا قۇرىق پورتىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جانە بورجاقتى-ەرساي جەلىسىن سالۋ, اقتاۋ پورتىن كەڭەيتۋ, «باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي» اۆتوماگيسترالىنىڭ قازاقستاندىق ۋچاسكەسىن اياقتاۋ ىشكى جانە ەكسپورتتىق جۇك اعىندارىنىڭ لوگيستيكاسىن وڭتايلاندىرۋعا جانە ترانسقۇرلىقتىق تاسىمالدارداعى قازاقستاندىق باعدارلاردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.
قازاقستان, تۇرىكمەنستان جانە يران اۋماعى ارقىلى وتەتىن وزەن-بولاشاق-بەرەكەت-گورگان جاڭا تەمىر جول جەلىسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ازەربايجان اۋماعى ارقىلى كاسپي تەڭىزىنىڭ باتىس جاعالاۋى بويىنشا وتەتىن «سولتۇستىك-وڭتۇستىك» ءدالىزىنىڭ بالاما جوباسىن باسىپ وزىپ, بارەنتس جانە بالتىق تەڭىزدەرىنەن پارسى شىعاناعى مەن ءۇندى مۇحيتىنا دەيىنگى جاڭا «سولتۇستىك-وڭتۇستىك» ءدالىزىن اشتى.
ينفراقۇرىلىمنىڭ شەشۋشى سەگمەنتتەرىنە قۇيىلعان ينۆەستيتسيالار كولىك دالىزدەرىنىڭ قولدانىستاعى ينفراقۇرىلىمىنا سۇرانىستى ارتتىرادى. ماسەلەن, جاڭا جەزقازعان-بەينەۋ جانە ارقالىق-شۇباركول تەمىر جول جەلىلەرى پايدالانىلعان تولىق ەمەس 3 جىلدا جوسپار تەن-گە سايكەس پايدالانۋدىڭ 5-ءشى جىلى 12 ملن توننا دەپ ەسەپتەلگەندە, ءىس جۇزىندە كۇتكەندەگىدەن ەسەلەي ارتىپ, 30,1 ملن توننا جۇك وتكىزىلدى. قۇرىق پورتى تەمىرجولدىق پاروم كەشەنىنىڭ ءبىرىنشى كەزەگى ىسكە قوسىلعان سوڭ, نەبارى جارتى جىل ىشىندە 543 مىڭ توننا جۇك وتكىزىلدى.
ىشكى جانە ترانسقۇرلىقتىق قاتىناستارداعى قازاقستاندىق كولىك ينفراقۇرىلىمىنا كولىك اعىندارىن تارتۋ ءۇشىن قازاقستاننىڭ جانە ەۋرازيا قۇرلىعى ەلدەرىنىڭ اۋماعىنداعى جۇك اعىندارى تۋىندايتىن, شوعىرلاندىرىلاتىن جانە تاراتىلاتىن بەكەتتەردە كولىك-لوگيستيكا ورتالىقتارىنىڭ تىرەك جەلىسى دامۋدا.
كولىك-لوگيستيكا ورتالىقتارىنىڭ سىرتقى تىرەك جەلىسىن قالىپتاستىرۋ شەڭبەرىندە ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا يراندىق ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ باندەر - ابباس پورتىندا (يران) تەرمينال سالۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن ءىرى رەسەيلىك «COALCO» دەۆەلوپەرلىك كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, ماسكەۋ وبلىسىندا قۇرعاق پورت سالۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرىلادى.
اعىمداعى جىلدىڭ التى ايىندا «قورعاس-شىعىس قاقپاسى» اەا اۋماعىنداعى قۇرعاق پورتتا 81,7 مىڭ كونتەينەر وڭدەلدى. بۇل وتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭىندەگىدەن 3,5 ەسە جوعارى كورسەتكىش.
ءىرى «COSCO» تەڭىز شيپينگ كومپانياسى قۇرعاق پورتىنىڭ جانە ليانيۋنگان پورتىنىڭ اكتسيونەرلىك كاپيتالىنا كىرۋى جاھاندىق لوگيستيكالىق تىزبەكتەرگە كىرىگىپ, قوسىمشا كونتەينەرلەر اعىنىن تارتۋعا زور مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستاننىڭ ءىرى قالالارىندا ىشكى جانە حالىقارالىق كولىك اعىندارىنا قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن كولىك لوگيستيكالىق ورتالىقتار جاساقتالۋدا. ەكونوميكانىڭ ساپالى كولىك-لوگيستيكالىق قىزمەتتەرگە دەگەن قاجەتتىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ ينفراقۇرىلىمدى عانا ەمەس, جىلجىمالى قۇرامدى دا دامىتۋدى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان «قتج» ۇك» اق لوكوموتيۆتەر, جۇك جانە جولاۋشى ۆاگوندار پاركىن جاڭارتۋعا ايتارلىقتاي قاراجات قۇيدى.
ءتورت تەڭىز قۇرعاق جۇك كەمەسىن ساتىپ الىپ, ازەربايجاندىق ارىپتەستەرمەن بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرعان سوڭ, جاڭا قۇزىرەت يگەرىلىپ, تحكب كولىك ءدالىزىنىڭ تەڭىز سەگمەنتىندە تەمىر جول كولىگىمەن جۇك تاسىمالداۋ قىزمەتى مەن قۇرىق, اقتاۋ پورتتارىندا قايتا تيەۋمەن ىقپالداستىرىلعان تاسىمالدار ۇيىمداستىرىلدى.
«نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ءبىز جولاۋشىلار لوگيستيكاسى ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدى جالعاستىرىپ جاتىرمىز.
ەكسپو-2017 قارساڭىندا استانالىق اۋەجايدا جالپى كولەمى 47 مىڭ شارشى مەتر, حالىقارالىق جولاۋشىلار جانە VIP تەرمينالدارى كىرەتىن جاڭا تەرمينال ىسكە قوسىلدى. تمد ەلدەرىندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان جانە الەمدە سوڭعى جىلدارى سالىنعان تەمىر جول ۆوكزالدارىنىڭ ىشىندە ەڭ زاماناۋي بولىپ تابىلاتىن جاڭا «نۇرلى جول» ۆوكزال كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلدى. جاڭا نىساندار ەڭ زاماناۋي تەحنولوگيا-لار بويىنشا سالىنىپ, جابدىقتالدى. قاۋىپسىزدىگى, ەكولوگيالىعى جانە جولاۋشىلار ءۇشىن قولايلىلىعى بويىنشا ەڭ جوعارى ستاندارتتارعا ساي كەلەدى. قازاقستاننىڭ كولىك-لوگيستيكالىق كەشەنى Logistics Perfomance Index يندەكسىنە كوتەرىلدى.
«قتج» ۇك» اق تاسىمالداۋدىڭ جەدەلدىگى مەن قاراپايىمدىعى بويىنشا «حالىقارالىق ساۋدا» ينديكاتورىن «Doing Business» حالىقارالىق رەيتينگىنە جەتكىزۋ ءۇشىن, تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرىپ, ء«بىر تەرەزە» قاعيداتىمەن ىقپالداسقان قىزمەتتى ۇيىمداستىرۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا. ول ارقىلى كونتەينەرلىك تاسىمال مەرزىمى ەكسپورتتىق باعىتتا جونەلتۋ مەرزىمى 28 ساعاتتان 16-18 ساعاتقا دەيىن, ياعني 35 پايىزعا قىسقاردى.
– قانات قالي ۇلى, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ترانزيتتىك الەۋەتتىڭ دامۋى ءۇشىن قاجەتتى العىشارت بولىپ تابىلاتىندىعى تۇسىنىكتى. الايدا, سىزدەر ترانزيت ءۇشىن باسقا باعدارلارمەن جانە كولىك تۇرلەرىمەن باسەكەگە تۇسەسىزدەر. قازاقستان ارقىلى وتەتىن كولىك دالىزدەرىنىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانداي شارالار قولدانىلىپ جاتىر؟
– جاھاندىق نارىقتاعى باسەكەلەستىكتىڭ كۇشەيۋى ترانزيتتىك قاتىناستاعى عانا ەمەس, ىشكى جانە ەكسپورتتىق-يمپورتتىق قاتىناستار تاسىمالدارىنداعى لوگيستيكالىق سەرۆيستەردىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا الىپ كەلۋدە. ويتكەنى, قازاقستاندىق كليەنتتەر دە نارىققا باسقا قاتىسۋشىلارمەن باسەكەگە تۇسەدى.
سوندىقتان «اقىلدى» ەكونوميكانىڭ قازىرگى زامانعى تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ, تەحنولوگيالاردى دامىتۋمەن جانە باسقارۋدىڭ كورپوراتيۆتىك ۇدەرىستەرىن, تاسىمالداردى ۇيىمداستىرۋ مەن جۇزەگە اسىرۋدىڭ, وندىرىستىك اكتيۆتەردى كۇتىپ-ۇستاۋ مەن ولارعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ بيزنەس-ۇدەرىستەرىنە جاڭاشىلدىقتى ەنگىزۋمەن اينالىسۋدامىز.
بۇگىنگى تاڭدا ءبىز جاڭا تەحنولوگيالىق پلاتفورمالاردى: «MULTIRAIL» جۇيەسىن, «شارتتىق جانە كوممەرتسيالىق جۇمىس» جانە «ەنەرگوديسپەتچەرلىك تارتىم» اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەلەرىن ەنگىزدىك.
«MULTIRAIL» جۇيەسى جۇك تاسىمالدارىن جوسپارلاۋ مەن نورمالاۋ ۇدەرىستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ ەسەبىنەن پويىزداردىڭ بۇزىلمايتىن كەستەلەرمەن جونەلتىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە جۇك ۆاگوندارىنىڭ جىلدامدىعى, جۇمىس ونىمدىلىگى كورسەتكىشتەرىن وسىرۋگە, ال, اينالىم مەن تۇرىپ قالۋ كورسەتكىشتەرىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«شارتتىق جانە كوممەرتسيالىق جۇمىس» اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەسىن پايدالانۋعا بەرۋ شارتتىق جانە كوممەرتسيالىق جۇمىستى وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەسى ينتەرنەت ارقىلى ء«بىر ەلەكتروندى تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا كليەنتتەر ءۇشىن الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن جۇيەگە قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى. ناتيجەسىندە, وتىنىمدەردى وڭدەۋ مەرزىمى ءۇش كۇننەن ءۇش مينۋتقا دەيىن قىسقاردى.
ديزەل وتىنى مەن ەلەكتر قۋاتىن جۇمساۋدى ەسەپتەۋ جونىندەگى «ەنەرگوديسپەتچەرلىك تارتىم» اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەسى ەنەرگيا رەسۋرستارىنىڭ جۇمسالۋىن باقىلاۋدى جانە تەحنولوگيالىق ءتارتىپتى, مالىمەتتەردى جيناقتاۋدى جانە وتىن بالانسىن تالداۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىنا سايكەس ءبىز جەدەل تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋ تۇرعىسىندا «ساندىق تەمىر جول» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرىپ جاتىرمىز. ينتەرنەتتىڭ, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق جانە بۇلتتىق تەحنولوگيالاردىڭ, تسيفرلى پلاتفورمالاردىڭ جىلدام دامۋىنان تۋىنداعان نارىقتاعى باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ جاڭا پارامەترلەرىنە سايكەستىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «قتج» ۇك» اق «يندۋستريالار 4.0» تەحنولوگيالارىن بارلىق شەشۋشى سەگمەنتتەر: جۇك جانە جولاۋشى تاسىمالدارىنا, ينفراقۇرىلىمعا جانە كولىك لوگيستيكاسىنا ەنگىزە وتىرىپ, كومپانيانىڭ بيزنەس-مودەلىن ساندىق جۇيەگە كوشىرۋگە كىرىستى. ناتيجەسىندە, قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالىق پلاتفورمالار نەگىزىندە وندىرىستىك ۇدەرىستەر تيىمدىلىگى كورسەتكىشتەرىنىڭ تۇبەگەيلى ءوسۋى كۇتىلۋدە.
تەمىر جول كولىگىمەن جۇك تاسىمالداۋ سالاسىندا جۇك تاسىمالدارىن جوسپارلاۋ مەن باسقارۋدىڭ زياتكەرلىك جۇيەلەرى ەنگىزىلەدى. سونداي-اق, پويىزدار قوزعالىسىن باسقارۋدىڭ ءبىرتۇتاس ورتالىعى قۇرىلادى.
بۇل جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋى پايدالانۋ شىعىستارىنىڭ ازايتىلۋىن, تەحنيكالىق ستانسادا تۇرىپ قالۋدىڭ جانە سۇرىپتاۋ جۇمىسى كولەمىنىڭ قىسقارتىلۋىن, سونداي-اق, مارشرۋتتىق جىلدامدىقتىڭ ارتتىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
جولاۋشىلار تاسىمالىن جەتىلدىرۋ شەڭبەرىندە جولاۋشى پويىزدارىندا سپۋتنيكتىك ينتەرنەت ەنگىزۋ جانە ۆوكزالداردى تسيفرلىق جۇيەدەگى قىزمەتتەرمەن جاراقتاۋ قاجەت. بۇل بيلەتتەردىڭ 100-پايىزدىق ەلەكتروندى ساتىلىمىنا جانە جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە كوشۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
ول ءۇشىن:
– كليەنتتەرمەن ءوزارا قارىم-قاتىناستى باسقارۋ جۇيەسى (CRM) (كليەنتتەردىڭ ورتاق بازالىق قورى, وپەراتسيالىق شىعىنداردى ازايتۋ, كەلىسىمدەردى رەتىمەن ورىنداۋ);
– مۋلتيمودالدىق تاسىمالداۋدى باسقارۋ (SCM) (بارلىق جەتكىزىلىمدەردىڭ تولىق تسيكلى, جۇك ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىس-
تى وڭتايلى كولىك ءتۇرىن تاڭداۋ, ءدال ۋاقىت كەزەڭىندە تاسىمالداۋ ۇدەرىسىن قاداعالاۋ);
– ينتەرمودالدىق تەرمينالدى باسقارۋ جۇيەسى (TOS) (تەرمينالدىڭ وتكىزۋ مۇمكىندىگى مەن ۆاگوننىڭ پايدالانىلۋ كوەففيتسيەنتىن كوتەرۋ, ءدال ۋاقىت كەزەڭىندە كونتەينەردىڭ قوزعالىسىن قاداعالاۋ, كونتەينەرلىك پاركتىڭ بوس تۇرىپ قالۋىن قىسقارتۋ);
– پويىزداردىڭ قوزعالىس كەستەسىن بولجامدى اتقارۋ, جۇزەگە اسىرىلۋىن اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ (رپ گدپ) (باعدارلىق جىلدامدىقتى 0,3 پايىزعا كوتەرۋ, جاسپارلاۋ ۋاقىتىن دالدەۋ, قوزعالىس كەستەسىنىڭ ورىندالۋى, ۇزاق مەرزىمدىك (20 تاۋلىكتەن 30 تاۋلىككە دەيىن);
– پويىزداردىڭ قوزعالىسىن باسقارۋ ورتالىعى (ەلدىڭ بارلىق تەمىر جول جەلىسىن ورتالىقتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەسى (739 ستانسا) جانە پويىزداردىڭ ءدال بەلگىلەنگەن مەرزىمدەگى قوزعالىسىن استانادان جانە ايماقتاعى ءۇش بەكەتتەن (باستى − اقتوبە, وڭتۇستىك-شىعىس – الماتى, سولتۇستىك − استانا) قاداعالاۋ;
– ينفراقۇرىلىمدى پايدالانۋ جانە وعان قىزمەت كورسەتۋ ۇدەرىستەرىنە ەنگىزىلگەن جاڭا «ماگيسترال» اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەسى نەگىزىندە جوعارى تەحنولوگيالىق دياگنوستيكا جۇيەسىن ەنگىزۋ;
– تسيفرلىق ۆوكزال (جولاۋشىلاردى كەلىپ كەتكەن پويىزدار تۋرالى اۋديو جانە بەينەلىك اقپاراتتاندىرۋ تەحنولوگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ, جولاۋشىلاردىڭ انىقتامالىق اقپارات الۋى);
– جولاۋشىلار پويىزدارىنداعى ينتەرنەت جەلىسى (جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن كوتەرۋ, قىزمەت اياسىن ۇلعايتۋ, ينتەرنەتكە شىعۋ جانە عارىشتىق تد جۇيەسىنە شىعۋ مۇمكىندىگىن جاساۋ);
– تەمىر جول بويىندا «LTE-R» ستاندارتى نەگىزىندەگى سىمسىز جۇيەنى قۇرۋ (قازاقستان تەمىر جولىنىڭ ءون بويىنا جوعارى جىلدامدىقتى سىمسىز مالىمەت بەرۋ جەلىسىن ەنگىزۋ) كوزدەلەدى.
بۇكىل قازاقستان تەمىر جولدارى بويىندا دەرەكتەردى بەرۋدىڭ جوعارى جىلدامدىقتى سىمسىز ورتاسىن قۇرۋ ينتەرنەت قۇرالدارىن ەنگىزۋ, روبوتتاندىرۋ جانە ۇتقىر قوسىمشالاردى ەنگىزۋ ءۇشىن جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتەدى.
− قتج «تۇلپار-تالگو» ۆاگوندارىنان قۇرالعان جۇردەك جولاۋشى پويىزدارى گەوگرافياسىن كەڭەيتۋدە. جولاۋشىلار تاسىمالىن ءارى قاراي دامىتۋ جوسپارلارىڭىز قانداي؟ جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانداي شارالار قولدانىلۋدا؟
– نەبارى بەس جىل ىشىندە ءبىز قازاقستاننىڭ بارلىق ءىرى قالالارىن جۇردەك جولاۋشىلار باعدارلارى جەلىسىمەن بايلانىستىردىق. بارلىق باعدارلاردا «تالگو» زاۋىتتارىندا وندىرىلگەن زاماناۋي ءارى جايلى جولاۋشى ۆاگوندارى قاتىنايدى.
جۇردەك پويىزداردىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىعى جولاۋشىلاردىڭ جول ءجۇرۋ ۋاقىتىنىڭ ايتارلىقتاي قىسقارۋى بولىپ تابىلادى. ول 1,2-1,5 ەسە قىسقاردى.
وتكەن جىلدىڭ سوڭىنان بەرى قولدانىستاعى قۇرامدارداعى ۆاگونداردى قورابى ۇلكەن جاڭا ۆاگوندارمەن اۋىستىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. 2022 جىلعا دەيىن 6 باعدار بويىنشا شاناعى كەڭ «تۇلپار-تالگو» ۆاگوندارىنان تۇراتىن جاڭا قۇرامداردى ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن سەرۆيستىك قىزمەتتەر اياسىن كەڭەيتۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە.
ماسەلەن, قازىر «تۇلپار-تالگو» جولاۋشى پويىزدارىندا تاماقتاندىرۋدىڭ جاڭا بىرىڭعاي ستاندارتتارى ازىرلەنۋدە. پويىز بريگادالارى ءۇشىن بىرىڭعاي ستاندارت ازىرلەنىپ جاتىر. ول جولسەرىكتىڭ سىرتقى كەلبەتىنە, كيىم كيىسىنە, جولاۋشىلارمەن سالەمدەسۋگە, سالوندى ازىرلەۋگە, جاراقتاۋعا, جولاۋشىلاردى وتىرعىزىپ, تۇسىرۋگە, جولاۋشىلاردى حاباردار ەتۋگە جانە ت.ب. قويىلاتىن تالاپتاردى قامتيدى.
كومپانيادا ۆوكزالداردى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى بەكىتىلدى. ول بويىنشا عيماراتتاردىڭ ءىشى جانە سىرتقى كەلبەتتەرى بىرىڭعاي تالاپقا سايكەستەندىرىلەدى. ۆوكزالدار اۋماعىنداعى كوممەرتسيالىق قىزمەتتەردى تارتىپكە كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
– قانات قالي ۇلى, مەرەكە قارساڭىندا كولىك سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە نە ايتار ەدىڭىز؟
– كولىك قىزمەتكەرلەرى كۇنى كاسىبىنە جان-تانىمەن بەرىلگەندىگى, ءپاتريوتيزمى, العا قويىلعان مىندەتتەردى ورىنداۋداعى تاباندىلىعى ءۇشىن بارلىق ارىپتەستەرىمە زور العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى.
وزدەرىنىڭ ءار كۇنگى ەڭبەگىمەن, قايرات-جىگەرىمەن, كاسىبيلىگىمەن ولار سالانىڭ عانا ەمەس, بۇكىل قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا لايىقتى ۇلەسىن قوسۋدا. بارشا تەمىرجولشىلارعا ەڭبەكتە تابىس, جاڭا كاسىبي جەتىستىكتەر جانە زور دەنساۋلىق تىلەيمىن!
اڭگىمەلەسكەن
سەيفوللا شايىنعازى,
«ەگەمەن قازاقستان»
