بار جاقسىلىق – بالالارعا

قىزىلوردا وبلىسىنا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنباەۆ پەن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى باقىتجان جۇماعۇلوۆ جۇمىس ساپارىمەن كەلدى. ساپار بارىسىندا مەيماندار «مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدەگى مەملەكەتتىك-جەكە مەنشىك ارىپتەستىك» تاقىرىبىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق سەمينارعا قاتىستى. استانادان ارنايى كەلگەن قو­ناق­تار الدىمەن سىرداريا اۋدا­نى­نىڭ بەسارىق اۋىلىنا باردى. بەسارىق اۋدان عانا ەمەس, وبلىس شەڭبەرىندەگى كورىكتى اۋىلداردىڭ ءبىرى. گۇل-مايساسى جايقالىپ, قاۋ­ىز­دارىنان سۋ اتقىلاپ, مادەنيەت ءۇيى جاڭارىپ, مەكتەبى جارقىراپ تۇرعان اۋىل. بيىل اتالعان ەلدى مەكەننىڭ قۇرىلعانىنا 60 جىل تولىپ وتىر. مەيماندار اۋىل حالقىنىڭ قۋانىشىن ءبولىستى. بىل­تىر وسى اۋىلدا ۇشەم ءدۇ­نيەگە كەلگەن. ءمادالى, ماعاۋيا, مارعۇلان اتتى بوبەكتەر بىرگە تولدى. قازاق و باستان ىرىمشىل حالىق ەمەس پە؟ ۇشەمنىڭ اتا-انا­سى مارتەبەلى مەيمانداردىڭ ال­دى­نان بالالارىن الىپ شىقتى. ءسويتىپ تۇساۋىن كەسىپ بەرۋدى ءوتىن­دى. سولايشا, ءۇش نارەستەنىڭ تۇ­ساۋ­ىن ەربول ورىنباەۆ, باقىت­جان جۇماعۇلوۆ, وبلىس باسشىسى بولاتبەك قۋاندىقوۆتار كەستى. ەل اعالارى دا قۇرقول كەلمەپتى. ولار ۇشەمنىڭ اتا-اناسىنا جاڭا ءۇيدىڭ كىلتىن تابىس ەتتى. شارا بارىسىندا قوناقتار بيىلعى جىلى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن «بوبەك» بالاباقشاسىنىڭ جۇمى­سىمەن تانىستى. قىزىلوردا قالاسىندا 300 ورىندىق «شۇعىلا» جەكە مەنشىك بالاباقشاسى اشىلدى. ونى اش­قان «نۇراي» جشس-نىڭ باسشى­سى, بەلگىلى كاسىپكەر سەيىتقالي الشىنباەۆ. استانالىق قوناقتار وسى بالاباقشانىڭ اشىلۋىنا دا قاتىستى. بالاباقشا 12 توپقا ارنالعان. اكت زالى, باسسەين, وي­ىن جانە جاتىن بولمەسى, اسحا­نا­سى بار. شىنى كەرەك, بالا­باق­شا­نىڭ عيماراتى اناۋ-مىناۋ كول­لەدج­دىڭ عيماراتىنا بەرگىسىز. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىن­با­سا­رى باستاعان توپ مۇنان كەيىن «نا­زىم» جەكە مەنشىك بالا­باق­شاسىنا باردى. بۇل باقشا 2009 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ جۇمىس جاساپ كەلەدى. سونىمەن قاتار «نازىم» ەڭ العاشقىلاردىڭ  بىرى بولىپ مەملەكەتتىك تاپسى­رىس بەرىلگەن بالاباقشانىڭ ءبىرى. بالا­باقشا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 70 پايىزعا دەيىن مەملەكەتتىك تاپسى­رىس الىپ وتىر. ارنايى دەلەگاتسيا №101 ورتا مەكتەپكە دە ايالدادى. بۇل مەكتەپ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى ۇيلەرىنەن وقىتادى. جيىن بارى­سىندا ۇيلەرىندە ءبىلىم الاتىن وقۋ­شىلاردى قاشىقتىقتان وقىتۋ سا­باعى ۇيىمداستىرىلدى. سونىمەن قا­تار 10 مۇمكىندىگى شەكتەۋلى     بالا­لار­­عا نوۋتبۋكتەر تارتۋ ەتىلدى. قالادا اشىلعان كەڭ سارايداي وقۋ ورداسىنىڭ ءبىرى – №264 مەكتەپ-ليتسەي. قوناقتار وسى مەكتەپ-ليتسەي جانىنداعى شاعىن ورتالىقتىڭ جۇمىسىمەن دە تانىستى. ونان سوڭ مەكتەپ-ليتسەيدە «قىزىلوردا دوستا­رىن شاقىرادى» اتتى بالالار كونتسەرتى بولدى. سونىمەن قاتار وسى جيىندا «ۇزدىك مۇعالىمدەر» مارا­پات­تالدى. وبلىس اكىمى وسىنىڭ الدىندا ۇزدىك ۇستازدارعا 1 ميلليون تەڭگە كولەمىندە سىياقى بەرىلەتىنىن ايتقان بولاتىن. بۇگىن سول ۇزدىكتەر انىقتالدى. ولار: №4 دارىندى بالالارعا ارنالعان مەك­تەپ-ينتەرناتتىڭ قازاق ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى ىرىستى شوماەۆا, «مۇرا­گەر» مەكتەبىنىڭ ماتەماتيكا پانىنەن ساباق بەرەتىن بالتاباي جامەشەۆ جانە قازالى اۋدانىنداعى №25 مەكتەپتىڭ باستاۋىش سىنىبىنىڭ ۇستازى كلارا ابىلاەۆا. ونان سوڭ ستۋدەنتتەر سارايىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەك­تەپ­كە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ» تاقى­رىبىندا رەسپۋبليكالىق سەمينار بولدى. سەمينار-كەڭەستىڭ جۇمىسى «مەملەكەتتىك-جەكە مەنشىك ارىپتەس­تىك, قازاقستاندىق مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ ينۆەستيتسيالىق تار­تىم­دىلىعىنىڭ شارتى رەتىندە» تاقىرىبىنداعى كورمە جۇمىسىمەن تانىسۋمەن باستالدى. كورمەنىڭ ماقساتى ەلىمىزدەگى كاسىپكەرلىك وكىل­دەرى مەن مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ اراسىندا ىسكەرلىك جانە سەرىكتەستىك بايلانىستاردى ورناتۋدا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدە مەملەكەتتىك-جەكە مەنشىك ءارىپ­تەستىكتىڭ پەرسپەكتيۆالى جانە وزەكتى باعىتتارىن كورسەتۋ بولىپ تابىلادى. سەمينار كەڭەسكە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قۇرىلىم­دىق بولىمشەلەرىنىڭ جەتەكشىلەرى, بۇۇ يۋنيسەف بالالار قورىنىڭ, يۋنەسكو-نىڭ وكىلدەرى, وزگە وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى, وب­لىس­تىق, استانا جانە الماتى قالا­لا­رىنىڭ ءبىلىم باسقارمالارىنىڭ باس­شىلارى, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ينس­تيتۋتتارىنىڭ ماماندارى, قا­لا­­لىق, اۋداندىق ءبىلىم بولىمدەرىنىڭ باس­شىلارى مەن ماماندارى, پەدا­گوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندا­رىنىڭ, كوللەدجدەردىڭ باسشىلارى مەن ماماندارى وبلىستاعى مەكتەپ باسشىلارى جانە بالاباقشا مەڭ­گەرۋشىلەرى قاتىستى. بۇل جيىننىڭ قىزىلوردادا ءوتۋىنىڭ وزىندىك سەبەپتەرى بار. ويتكەنى رەسپۋبليكا بو­يىن­شا العاش رەت 2009 جىلدان باستاپ جەكەمەنشىك بالاباقشاعا وب­لىس­تىق بيۋدجەتتەن مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرىلگەن بولاتىن. وسى­عان وراي, وبلىسىمىزدا مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەمەن قامتۋ دەڭگەيى ءوسىپ وتىر. وبلىستا بۇگىنگى كۇنى 319 مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم جۇمىس جاسايدى. وندا 20233 بالا تاربيە­لەنۋدە. وبلىس­تاعى 3-6 جاستاعى بالانىڭ مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمعا تارتىلۋى 56,5 پايىزدى قۇراپ وتىر. 319 مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم­نىڭ 179-ى بالاباقشا, 140 مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ورتا­لىق. جىلدان-جىلعا ايماقتا جەكە مەنشىك بالاباقشالار جەلىسى ءوسىپ كەلەدى. وبلىس بويىنشا 2008 جىلى 5 جەكە مەنشىك بالاباقشا بولسا, قازىر جەكە مەنشىك بالاباق­شانىڭ سانى 54-كە جەتتى. سەميناردان سوڭ قوناقتار «نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدىق» مەكتە­بىنىڭ» قۇرىلىسىمەن تانىستى. مەك­تەپتە 120 وقۋشىعا ارنالعان جاتىن ورىن بار. ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپ حيميا-بيولوگيا باعىتىن تەرەڭدەتىپ وقىتادى. شارا سوڭىندا جۋرناليستەرمەن جولىققان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىن­­باسارى ەربول ورىنباەۆ پەن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى با­قىتجان جۇماعۇلوۆ وڭىردە اتقا­رىلىپ جاتقان ىستەرگە وڭ باعاسىن بەردى. ەرجان بايتىلەس, قىزىلوردا وبلىسى.