مىنە, سول كۇننەن باستاپ تاريح ساحناسىندا استانا اتاۋىمەن جاڭا قالا پايدا بولدى. ارتىنشا, 1999 جىلى استانا يۋنەسكو شەشىمىمەن «الەم قالاسى» اتاعىن ەنشىلەدى. 2008 جىلعى 24 ماۋسىمداعى زاڭمەن 6 شىلدە – استانا كۇنى مەملەكەتتىك مەرەكە بولىپ بەلگىلەندى. سودان بەرى اسەم دە كورىكتى استانامىزدىڭ كۇنىن مەملەكەتتىك مەرەكە رەتىندە اتاپ ءوتۋ داستۇرگە اينالىپ كەلەدى.
استانا تۋرالى اسقاق ويلار دا, جۇرەكجاردى پىكىرلەر دە از ايتىلىپ جۇرگەن جوق. استانانى قازىر الەم جۇرتى بەيبىتشىلىك پەن تاتۋلىقتىڭ ورداسى رەتىندە تانيدى. سارىارقانىڭ كىندىگىندە ورنالاسقان ەلوردامىز بۇگىندە بابالارىمىز سان عاسىر اڭساپ وتكەن تاۋەلسىزدىكتىڭ التىن بەسىگىنە, قازاق تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان عالامدىق دەڭگەيدەگى ساليقالى جيىندار مەن كەلەلى كەڭەستەر وتەتىن ىرگەلى وشاققا اينالىپ وتىر.
ءبىز – جاراتۋشىمىز ەل تاريحىنىڭ وسى ءبىر ءداۋىرىنىڭ كۋاگەرى بولۋدى ءناسىپ ەتكەن باقىتتى ۇرپاقپىز. قازاق حالقى تالاي قيىن-قىستاۋ زاماندى باسىنان وتكەردى. تاۋەلسىزدىك حالقىمىزدىڭ ماڭگىلىك ارمانى بولدى. كەزىندە قازاق حاندىعى العاش قۇرىلعاندا دالا فيلوسوفى اسان قايعى بابامىز «ادامى جۇزگە كەلمەي ولمەيتىن, مالى ەكى قايتارا تولدەيتىن», جاۋى اياق باسا المايتىن, ارمان مەكەن – جەرۇيىقتى ىزدەگەن بولاتىن. جەرۇيىق – قازاق دۇنيەتانىمىندا قاسيەتتى ۇعىم. وندا جارقىن بولاشاق, بەيبىت ءومىر, قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالايتىن زامان جايلى حالىقتىڭ ارمان-مۇراتى جاتىر. ول – جەر بەتىندەگى جۇماقتىڭ سيمۆولى ىسپەتتەس. الاش بالاسىنىڭ باسىنان وتكەن الماعايىپ زاماندا اسان اتامىز جەرۇيىعىن تابا الماي «قايعى» اتاندى. سودان بەرى جەرۇيىق قازاق ەلىنىڭ ماڭگىلىك ارمانىنا اينالعان ەدى.
بابالار اڭساپ كەتكەن تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزدىك. ەلدىڭ ارمانىنا اينالعان, سان عاسىر ىزدەگەن جەرۇيىقتى ەلباسى تۋعان ەلىنە سىيعا تارتتى. ءححى عاسىرداعى قازاق ەلىنىڭ جەرۇيىعى ول – استانا! استانا – تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتول تۋىندىسى. ونى ەلىنە سىيعا تارتقان ەلباسى اسان قايعىنىڭ ارمانىن ورىنداعان تۇلعا!
«كۇن تۇرعاندا تۇراتىن,
جۇرتى سايران قۇراتىن.
قالا بولسىن استانا,
وسى – مەنىڭ مۇراتىم», – دەپ ونى ءوزىنىڭ دە, تۋعان ەلىنىڭ دە اسىل مۇراتىنا اينالدىرا ءبىلدى.
استانانى جەرۇيىق دەپ تانۋعا دالەلدى نەگىز بار. بىرىنشىدەن, جەرۇيىق ول اسان قايعى بابامىزدىڭ ارمانىندا ەلگە تىنىش, جانعا جايلى مەكەن, جاڭا قۇرىلعان حاندىقتىڭ ەلورداسى بولاتىن. ەكىنشىدەن, جەرۇيىق قازاق فيلوسوفياسىندا بەيبىتشىلىك پەن باقىتتى ءومىردىڭ مەكەنى. جەرۇيىقتىڭ وسى ەكى سيپاتى بۇگىنگى ەلوردامىز استاناعا ءتان. تاتۋلىق پەن بەيبىتشىلىكتىڭ التىن بەسىگى استانا تاۋەلسىزدىك جەرۇيىعىنا, ماڭگىلىك ەلدىڭ جەرۇيىعىنا اينالىپ وتىر.
كەشەگى «اقتابان شۇبىرىندى, القاكول سۇلاما» زامانىنداعى «بىلاي بارساڭ قوقان بار, قوقاڭداعان اكەڭ بار. بىلاي بارساڭ قالماق بار, كۇشىڭدى ەپپەن الماق بار. بىلاي بارساڭ ورىس بار, بالاڭدى بەرسەڭ قونىس بار. بىلاي بارساڭ قىتاي بار, بۇتاعىڭدى بۇتاي بار» دەپ زار كەشكەن ءداۋىر بۇگىن كەلمەس-
كە كەتتى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي كورەگەندىگى مەن قاتەپتى قارا نارداي قاجىرلى قايراتىنىڭ ارقاسىندا ءبىز كورشى ەلدەرمەن شەكارامىزدى تۇگەلدەي زاڭداستىرىپ, بۇل بايلاۋى جوق قيىن ءىستى ماڭگىلىك تاس ءتۇيىن ەتتىك. «ارتىندا – ور, الدىندا – كور, جان-جاعى جاۋ, داعدارعان الاش ەندى قايدا بارماق» دەپ ماعجان اقىن جىرلايتىن زامان ارتتا قالدى.
بۇگىن ەلوردامىز تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ سيمۆولىنا اينالىپ وتىر. كەشەگى الاش كوسەمى ءاليحاننىڭ «قاراوتكەلدە ۋنيۆەرسيتەت سالىپ, قازاقتىڭ بالاسىن وقىتساق» دەگەن ارمانىنىڭ وتەۋى بۇل استانا. بۇگىن قازاقتىڭ بالاسى الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك دەگەن وقۋ وردالارىندا ءبىلىم الۋدا.
تاۋەلسىزدىك جىلدارى وگىزدى دە ولتىرمەي, اربانى دا سىندىرماي وسى كۇنگە جەتىپ وتىرعانىمىز ۇلكەن جەتىستىك, زور مارتەبە. ءبىز بابالار ارمانىن ورىنداعان ەلمىز. ەندىگى مۇرات – ماڭگىلىك ەلگە اينالۋ.
قازىر استانامىز الەم جۇرتى تانىعان كوزتارتىمدى, كورىكتى شاھارعا اينالدى. وسىنداي جاس قالا ءۇشىن الەمنىڭ نەبارى 35 قالاسى عانا لايىقتى دەپ تانىلىپ كەلگەن ەكسپو كورمەسىنىڭ ەلوردامىز استانادا ءوتۋىنىڭ ءوزى قازاق ەلىنىڭ تاريحىندا التىن ارىپپەن جازىلىپ قالارى ءسوزسىز. بۇل جاس قالامىزدىڭ الەمدىك كوشتىڭ الدىڭعى ساپىنا قادام باسقاندىعىنىڭ تاعى ءبىر بەلگىسى بولسا كەرەك.
دارحان جازىقباەۆ,
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
