بىلە بىلسەك, جاڭا قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى ۇرپاقتاردىڭ ساناسىنا ءسىڭىرىپ, رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ جاڭا جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدا ءاربىر مۋزەي وزىندىك ۇلەستەرىن قوسۋى ءتيىس. ءبىزدىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ «ەرلىك» فيليالى ءوز جۇمىسىن وسىناۋ مەرەيلى ماقساتتار مەن مىندەتتەر اياسىندا ۇيىمداستىرۋعا ۇمتىلىپ كەلەدى. «ەرلىك» مۋزەيى 2012 جىلعى جەلتوقساندا اشىلدى. شىرايلى شىمكەنت شاھارىنىڭ «جەڭىس» ساياباعىنداعى مۋزەي 209 شارشى مەتر اۋماقتا ورنالاسقان, نەگىزگى جادىگەرلەر 110 شارشى مەتر كولەمدى الىپ تۇر. قازىر جادىگەرلەر ءۇش مىڭعا جۋىقتاپ قالدى. ولاردىڭ سانى دا, ساپاسى دا, ءمان-مازمۇنى دا ارتا بەرەتىن بولادى. مۋزەيىمىزدىڭ ءبىرىنشى ءبولىمى 1941-1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسىنا ارنالعان. قابىرعالاردا الۋان ءتۇرلى دياگراممالار, سۇراپىل سوعىس جىلدارىنداعى الاپات ايقاستاردى ايشىقتى بەينەلەيتىن كارتينالار مەن سۋرەتتەر, سول كەزدەرى پايدالانىلعان قارۋ-جاراقتار, ايانباي شايقاسىپ, ەرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىلەرىن كورسەتكەن جاۋىنگەرلەردىڭ كيىم-كەشەكتەرى, وردەندەرى مەن مەدالدارى, ءتۇرلى-ءتۇستى قۇجاتتارى, ولاردان باسقا دا وت-جالىنعا شارپىلعان, وق تەسكەن دۇنيەلەر زەردەلى جانداردى, جاسامىستار مەن جاستاردى تەرەڭ تەبىرەنىسكە تۇسىرەدى دەپ ويلايمىز.
ەكىنشى زالىمىز تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ جانقيارلىق ەڭبەگىن جان-جاقتى كورسەتۋگە ارنالعان. بۇگىنگى جاس ۇرپاق سوعىس كەزىندەگى تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ, ياعني وزدەرىنىڭ اتا-اجەلەرى سىڭىرگەن ەرلىك ەڭبەكتىڭ ماڭىزىن جەتكىلىكتى بىلمەيدى. مۇنى ءتۇسىنۋدىڭ, ۇعىنۋدىڭ جانە ساناعا ءسىڭىرۋدىڭ ءتۇرلى جولدارىن تابۋىمىز كەرەك. ءۇشىنشى زالىمىز حالقىمىزدىڭ ەتنوگرافيالىق ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلە وتىرىپ جابدىقتالعان. وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندەگى بىرقاتار باعالى دۇنيەلەر وسىندا اكەلىنگەن, جاڭادان جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان ىزدەنىستەر جۇرگىزىلۋدە. «ەرلىك» فيليالىنىڭ ءتورتىنشى ءبولىمى اۋعان سوعىسىنىڭ قاسىرەتى مەن قايعىسىن ۇعىندىرادى.
وبلىستاعى, اسىرەسە, شىمكەنت قالاسىنداعى اسكەري بولىمدەرمەن دە بايلانىسىمىز نىعايا تۇسۋدە. كىتاپحانالارمەن تىزە قوسا جۇمىس ىستەۋدىڭ جەمىستەرى ناتيجەلى ەكەنىنە كوزىمىز جەتتى. ء«بىز – وتاننىڭ ەرتەڭىمىز», «ۇرپاقتار ەستافەتاسى», «بالا – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز», «باتىرلار ەرلىگى – ۇرپاققا ونەگە», «ارداگەرگە قۇرمەت – ابزال مىندەت», «وتتى جىلداردىڭ وشپەس شەجىرەسى», «ەرلىككە تاعزىم – ەلدىكتىڭ بەلگىسى», «ەرلىك بىلەكتە ەمەس, جۇرەكتە», «رامىزدەرىم – ەلدىگىم, تاۋەلسىزدىگىم – تەڭدىگىم» سياقتى باسقا دا كوپتەگەن تاقىرىپتىق شارالار جاراسىمدى جالعاسىن تابا بەرمەك.
2017 جىلدىڭ باسىنان «اتا-بابالار اماناتى – ەلدىك پەن ەرلىك, بىرلىك پەن ىنتىماق» اتتى جاڭا جوبانى قولعا الدىق. بۇل جوبانىڭ اياسىندا ءتۇرلى تاقىرىپتار بويىنشا «سارسەنبىلىك سىرلاسۋ ساعاتى» ءار اي سايىن ەكى رەت وتكىزىلىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ تۋرالى ماقالاسى جاريالانعاننان كەيىن سىرلاسۋ ساعاتتارىنىڭ ءمانى ارتىپ, مازمۇنى تەرەڭدەي ءتۇستى. شىمكەنت, ارىس قالالارىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, ەڭبەك ارداگەرى شەرىم مەدەۋوۆپەن «پاتريوتيزم – وتانعا, ەلگە دەگەن ماحاببات», تىل جانە ەڭبەك ارداگەرى, بىرقاتار اۋدانداردى باسقارعان نۇرماحامبەت اجىمەتوۆپەن «ەلدى ەر تانيدى, ەرلەرىن ەل تانيدى», جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ەركىنبەك تۇرىسوۆپەن « ۇلى دالا داستانى. تاريح. تاعىلىم. ادەبيەت.», قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قۇرىلىسشىسى, ەڭبەك ارداگەرى, الدانازار قۇرمانباەۆپەن «قولى گۇلدى, ساناسى نۇرلى ازامات», وبلىستىق «اجەلەر القاسىنىڭ» ءتورايىمى ءۇرزادا ايتورەەۆامەن «الەمدەگى ەڭ سۇلۋ ايەل – قازاق ايەلى», كسرو كەزىندە اتاقتى شوپان, جوعارعى كەڭەس دەپۋتاتى بولعان فاتيما قادىرباەۆامەن ء«ومىرىنىڭ ءوزى – ونەگە» دەگەن تاقىرىپتاردا تەبىرەنىستى دە تولعانىستى سارسەنبىلىك سىرلاسۋ ساعاتتارى ءوتتى. مامىر ايىندا وتكىزىلگەن «ۇرپاقتار ساباقتاستىعى: رۋحاني جاڭعىرۋعا قۇشتارلىق» ءىس-شاراسى ەرەكشە اسەرلى بولدى. قازىر بۇل جوبامىزدىڭ جۇرتشىلىق جان-جاقتى حاباردار بولىپ, قوعامدىق پىكىردە ەداۋىر سەرپىلىس تۋدىرىپ ۇلگەردى. مۋزەيگە كەلۋشىلەر ەسەلەپ, كوبەيە تۇسكەنى قۋانتادى. پرەزيدەنت ماقالاسى پاراسات بيىكتەرىنە باستايدى. ەلباسى ەڭبەگىندە مۋزەيلەردى پايدالانۋ جۇيەسىنىڭ ارنايى ايتىلعاندىعى بىزگە ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەيدى.
اقمارال قۇدايبەرگەنوۆا,
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى «ەرلىك» فيليالىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
شىمكەنت
