ارينە, فورۋمنىڭ نەگىزگى تاقىرىبى «جاڭا ەنەرگيا – جاڭا ەكونوميكا» دەپ اتالۋىنىڭ وزىندە ەرەكشە ءمان بار. بۇل ەلىمىزدە ءوتىپ جاتقان ايگىلى ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ تاقىرىبىمەن ۇندەسەدى. ياعني, فورۋم تالقىسى «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن» الەم ەكونوميكاسىمەن بايلانىستىرماق. وسىلايشا ەكونوميكالىق مىندەتتەردى ساراپتاپ, شەشىم قابىلدايتىن ەۋرازياداعى تۇڭعىش ۇنقاتىسۋ الاڭىندا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبى بويىنشا جيناقتالعان جاڭا تەح-نولوگيالار مەن يننوۆاتسيالار الەمدىك ەكونوميكانىڭ «مايىن ىشكەن» عالىمدار مەن ەكونوميستەردىڭ تالقىسىنا تۇسەدى.
جىل سايىن دۇنيەنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن اتاقتى ەكونوميستەردى جيناپ, عالامدىق عالىمداردىڭ باسىن قوساتىن, نوبەل سىيلىعى لاۋرەاتتارىن شاقىرىپ, جاھاندىق ماسەلەلەردى بىرگە وتىرىپ تالقىلايتىن ۇلكەن شاراعا بيىل دا الەمنىڭ ونداعان مەملەكەتتەرى مەن بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمدارىنان 3 مىڭنان استام دەلەگات قاتىسپاق. جالپى, استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ نەگىزگى قىزمەتى الەمدىك قوعامداستىقتاردىڭ جانە قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قۇقىقتىق, مادەني ماسەلەلەرىنە ءتيىمدى جاۋاپ ىزدەپ, قازاقستان ۇكىمەتى, اەف-كە قاتىسۋشى مەملەكەتتەر ۇكىمەتتەرى ءۇشىن جانە «ۇلكەن جيىرمالىق» مەملەكەتتەرىنىڭ كوشباسشىلارى ءۇشىن ۇسىنىستار ازىرلەۋ ەكەنى بەلگىلى. بۇل مىندەتتى فورۋم جىل سايىن ءوز دەڭگەيىندە ورىنداپ وتىر دەي الامىز. ءتىپتى, فورۋم بيىل ونىنشى مارتە وتكەلى وتىرعانىن ەسكەرسەك, بۇل رەتتە ەلىمىزدىڭ تاجىريبەسى مول. ال شارانىڭ جىل سايىن وتكىزىلىپ وتىرعانىنا قاراعاندا, فورۋمنىڭ ەل ءۇشىن دە, الەم ءۇشىن دە قاجەتتىلىگىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. سونىمەن, وتكەندى تىزبەكتەپ كورەلىك.
استانا ەكونوميكالىق فورۋمى العاش رەت 2008 جىلى ۇيىمداستىرىلدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن سول كەزدەگى ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مينيسترلىگى مەن ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى «عالىمداردىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كلۋبى» قاۋىمداستىعىن قۇرىپ, سونىڭ اياسىندا «جاھاندانۋ جاعدايىنداعى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ زاماناۋي اسپەكتىلەرى» تاقىرىبىندا I استانا ەكونوميكالىق فورۋمىن وتكىزگەن بولاتىن. وعان ساياساتكەرلەر, ەكونوميستەر, كاسىپكەرلەر جانە عالىمدار, الەمنىڭ 40 ەلىنەن 400-دەي ادام, سونىمەن قاتار, 100-گە تارتا باق وكىلدەرى قاتىسقان.
ال 2009 جىلى «ەۋرازيانىڭ جاھاندىق قاتەرلەر جۇيەسىندەگى ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگى» اتتى II استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا ەلوردامىزدا 59 ەلدىڭ وكىلدەرى باس قوستى. 2010 جىلى III استانا ەكونوميكالىق فورۋمى «داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدەگى تۇراقتى ەكونوميكا قۇرۋدى قامتاماسىز ەتۋ» تاقىرىبىندا وتكەن ەدى. ول فورۋمعا الەمنىڭ 50-دەن استام ەلىنەن 2000-نان استام ساياسي جانە ىسكەر توپ وكىلدەرى جينالدى. 2011 جىلى IV فورۋم «جاڭا ونجىلدىق: سىن-قاتەرلەر مەن پەرسپەكتيۆالار» تاقىرىبىن قامتىدى. فورۋمعا الەمنىڭ 80-نەن استام ەلىنەن 5000-نان اسا قاتىسۋشى كەلدى. وندا بارلىعى 18 وتىرىس پەن پانەلدىك سەسسيالار وتكىزىلدى. ال 2012 جىلى «جاھاندىق ەكونو-ميكالىق وزگەرۋلەر: سىن-قاتەرلەر جانە دامۋ پەرسپەكتيۆالارى» اتتى V استانا ەكونوميكالىق فورۋمى وتكىزىلدى. وعان الەمنىڭ 93 ەلىنەن 8000-نان استام دەلەگات قاتىستى. فورۋم بارىسىندا ءارتۇرلى پىشىندە پلەنارلىق جانە پانەلدىك سەسسيالار, كونفەرەنتسيالار مەن كونگرەستەر, جالپى سانى 55 ءىس-شارا وتكىزىلدى. ناتيجەسىندە, 50-دەن استام ىنتىماقتاستىق كەلىسىمى مەن مەموراندۋمعا قول قويىلعان. سونىمەن قاتار, G20 كوشباسشىلارىنا ۇسىنىستار ازىرلەنگەن.
استانا ەكونوميكالىق فورۋمىمەن قاتار ايتىلاتىن ماڭىزدى جوبانىڭ ءبىرى – «G-Global». بۇل قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا 2012 جىلدىڭ قاڭتارىندا «عالىمداردىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كلۋبى» قاۋىمداستىعىنىڭ ىقپال ەتۋىمەن www.group-global.org سايتىندا «G-Global» كوممۋنيكاتيۆتى ينتەرنەت-الاڭى پىشىنىندە ىسكە قوسىلعان زياتكەرلىك جەلى. G-Global – الەمدىك ساراپشىلار قوعامداستىعىنا الەمدىك ەكونوميكا ماسەلەلەرى بويىنشا ينتەراكتيۆتى, اشىق جانە كوپشىلىك الدىندا پىكىرتالاستار, دەباتتار وتكىزۋگە جاعداي جاسالعان كوپ فۋنكتسيالى تۇعىرناما. جوبا الەمدىك قارجىلىق داعدارىستان شىعۋ جولدارىن ىزدەستىرەتىن تەتىكتەردى تابۋ, تالقىلاۋعا جانە داعدارىسقا قارسى جولداردى ىزدەستىرەتىن قاتىسۋشىلاردىڭ سانىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. G-Global كوممۋنيكاتيۆتىك الاڭى قىسقا مەرزىم ىشىندە الەمنىڭ 160 ەلىنەن 90 000 پايدالانۋشىنى بىرىكتىردى. ال 2013 جىلى وتكەن التىنشى استانا ەكونوميكالىق فورۋمى «G-Global فورماتىنا تەڭەستىرىلگەن ەكونو-ميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ» تاقىرىبىن الەم نازارىنا ۇسىندى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ باستاماشىلىق ەتكەن جانە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ قولداۋىمەن وتكەن I دۇنيەجۇزىلىك داعدارىسقا قارسى كونفەرەنتسيا 2013 جىلعى فورۋمنىڭ اسا ماڭىزدى ءىس-شاراسىنا اينالدى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا استانا دەكلاراتسياسى جانە بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەرگە ارنالعان الەمدىك داعدارىسقا قارسى جوسپار جوباسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى قابىلداندى.
ءىI دۇنيەجۇزىلىك داعدارىسقا قارسى كونفەرەنتسيا 2014 جىلى ءVIى استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قارجى, ەكونوميكا مينيسترلەرى مەن ورتالىق بانكتەرى باسشىلارىنىڭ دەڭگەيىندە ءوتتى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەرگە ارنالعان الەمدىك داعدارىسقا قارسى جوسپار تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. 2015 جىلى ءVIىى استانا ەكونوميكالىق فورۋمى «ينفراقۇرىلىم: ەكونوميكانىڭ ورنىقتى ءوسىمىنىڭ درايۆەرى» تاقىرىبىن ارقاۋ ەتتى. وعان 3 مىڭنان استام دەلەگات قاتىستى. فورۋم بارىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورماسىن جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان «100 ناقتى قادام» اتتى ۇلت جوسپارى جوعارى باعا العانىن اتاپ وتكەن ءجون. ال وتكەن جىلعى جيىن «جاڭا ەكونوميكالىق شىنايىلىق: ءارتاراپتاندىرۋ, يننوۆاتسيالار جانە ءبىلىم ەكونوميكاسى» دەگەن تاقىرىپقا ارنالدى. ەكونوميكالىق فورۋمعا الەمگە تانىمال ءىرى قارجىلىق قۇرىلىمداردىڭ جەتەكشىلەرى, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى, جالپى سانى ءۇش مىڭعا جۋىق دەلەگات قاتىستى. 2016 جىلعى فورۋمنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, ونىڭ كوممەرتسيالىق سيپات الۋى ەدى. فورۋمعا قاتىسۋ بۇرىن تەگىن بولسا, وتكەن جىلدان بەرى قاتىسۋشىلار تىركەۋدەن اقىلى وتەتىن بولدى. ماسەلەن, 35 جانە 100 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى اقى تولەيتىن ەكى ءتۇرلى تىركەلۋ جۇزەگە استى. بۇل بيىل دا جالعاسىن تاپتى.
بيىلعى فورۋم اياسىندا دا ادەتتەگىدەي ءىرى شارتتار مەن كەلىسىمدەرگە قول قويىلادى دەپ كۇتىلۋدە. اەف-2017-ءنىڭ مىنبەرلەرىندە الەمدىك ەكونوميكانىڭ اعىمداعى دامۋ ەرەكشەلىكتەرى, تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا مودەلدەرى, جاھاندىق ارىپتەستىكتى نىعايتۋ, الەمدىك ساۋدا مەن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, «جاسىل ەكونوميكا» بولاشاعى جانە ونى جاڭعىرتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق الەۋەتى اتتى كەشەندى تاقىرىپتار تالقىلانادى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
