تاربيە • 12 ماۋسىم, 2017

وزگەرىستى وزىمىزدەن باستايىق

343 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

كونستانتين تسحاي,  اقتوبە وبلىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ  ورىنباسارى, «قازاقستان كورەيلەرى قاۋىمداستىعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى اقتوبە فيليالىنىڭ توراعاسى, ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى

وزگەرىستى وزىمىزدەن باستايىق

تاريح تاعىلىمىن قۇرمەتتەپ, جاقسىلىقتىڭ ساباعىن تاريحتان العان, جارقىن بولاشاققا اقىلمەن, كەمەل ساياساتىمەن قادام باسقان ەلىمىز الەمدىك ساحنادا ءوزىنىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ تۋىن تىگىپ وتىر. بۇل − بولاشاقتىڭ دا مەرەيىن ۇستەم ەتەتىن ۇلى جەتىستىك. 
قازىرگى تاڭداعى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ جەتىستىگى − ول ەل ىشىنەن شىققان ەردىڭ جەتىستىگى. تۋعان ەلىن ايالاي بىلگەن, ەلدىڭ تۇراقتىلىعىن, تىنىشتىعىن ساقتاي بىلگەن مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ستراتەگيالىق ساياساتى بارلىق قازاقستان حالقىن ەلدىك ىستەرگە جەتەلەيدى. 
تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى ۋاقىتتا قازاقستان­نىڭ باعىندىرعان بەلەستەرى, شىققان بيىكتەرى از ەمەس. ەل دامۋىنىڭ قاي سالاسىندا بولسا دا  قول جەتكىزگەن بارلىق جەتىستىكتەرىمىز كەيىنگى ۇرپاققا ءوزىنىڭ يگىلىگىن كورسەتەتىنى ءسوزسىز. تاريحي ءومىردىڭ قيىن­شىلىعىن قازاق حالقىنىڭ بويىنداعى بىر­لىك, تاتۋلىعىمەن, قوناقجايلىعىمەن جەڭگەن حا­لىق­پىز. قازاق حالقىنىڭ, بۇگىنگى ەلىمىزدىڭ بو­يىنان ىزگىلىك شاشقان قامقورلىعى قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان بارلىق  ەتنوستىڭ ۇلتتىق ناقىشتا ءوسىپ,  دامۋىنا مۇمكىندىكتەر بەرە وتىرىپ, ءتىلى مەن ءدىنىن, ادەت-عۇرپى مەن ء داستۇرىن دامىتۋعا جاعداي جاساۋدا. بۇل − الەمگە ۇلگى بولاتىن ۇلاعات. 
مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ جاريالاعان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا زامان تالابىنا ساي ەل بولىپ, حالىق بولىپ قامدانۋدى, يكەمدى ءومىر ءسۇرۋدى دىتتەيتىن تىڭ ويلار ايتىلعان. شىنىمەن دە قازىر جاھاندانۋ داۋىرىندە الەمنىڭ ديدارى وزگەردى, نەشە ءتۇرلى وقيعالار ورىن الىپ جاتىر, قۇندىلىقتار باعدارى وزگەرۋدە. وسىنداي داعدارىسى قاتار جۇرەتىن وتپەلى ۋاقىتتا ەلدى ەل ەتەتىن, حالىقتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, يگىلىك جولىنا ۇيىتاتىن قۇندىلىقتار قانداي؟ وسى سۇراققا مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ حالىققا, بولاشاققا ارناپ جازعان ماقالاسىندا تياناقتى جاۋاپ بەرگەن.   
«كۇللى جەر ءجۇزى ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا وزگەرۋدە. الەمدە باعىتى ءالى ب ۇلىڭعىر, جاڭا تاريحي كەزەڭ باستالدى. كۇن ساناپ وزگەرىپ جاتقان ءدۇبىرلى دۇنيەدە سانا-سەزىمىمىز بەن دۇنيەتانىمىمىزعا ابدەن ءسىڭىپ قالعان تاپتاۋرىن قاعيدالاردان ارىلماساق, كوش باسىنداعى ەلدەرمەن تەرەزەمىزدى تەڭەپ, يىق ءتۇيىستىرۋ مۇمكىن ەمەس. وزگەرۋ ءۇشىن ءوزىمىزدى مىقتاپ قولعا الىپ, زامان اعىمىنا يكەمدەلۋ ارقىلى جاڭا ءداۋىردىڭ جاعىمدى جاقتارىن بويعا ءسىڭىرۋىمىز كەرەك. حح عاسىرداعى باتىستىق جاڭعىرۋ ۇلگىسىنىڭ بۇگىنگى زاماننىڭ بولمىسىنا ساي كەلمەۋىنىڭ سىرى نەدە؟ مەنىڭشە, باستى كەمشىلىگى – ولاردىڭ وزدەرىنە عانا ءتان قالىبى مەن تاجىريبەسىن باسقا حالىقتار مەن وركەنيەتتەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرمەي, بارىنە جاپپاي ەرىكسىز تاڭۋىندا. اجەپتاۋىر جاڭعىرعان قوعامنىڭ ءوزىنىڭ تامىرى تاريحىنىڭ تەرەڭىنەن باستاۋ الاتىن رۋحاني كودى بولادى. جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى شارتى – سول ۇلتتىق كودىڭدى ساقتاي ءبىلۋ», – دەيدى مەملەكەت باسشىسى.  
جاڭا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, بۇگىنگى تاڭدا تاۋەلسىز قازاق ەلىندە ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا ءومىر ءسۇرۋىمىز, ءبىرىنشى كەزەكتە, حالىقتىڭ تۇسىنىگىن, اۋىزبىرلىگىن نەگىزدەيتىن ۇلتتىق قاسيەتتەرىمىزدىڭ, قۇندىلىقتارىمىزدىڭ بولۋى. قازاقتىڭ زيالى ۇلدارىنىڭ ءبىرى مۇستافا شوقاي ايتقانداي, «جامان ادام بولعانىمەن, جامان حالىق جوق». ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىز, قازاق ۇلتى قاشاندا كەز-كەلگەن حالىققا, ۇرپاعىنا قۇرمەتپەن قاراۋدى ۇيرەتكەن. ەلباسىنىڭ ماقالاسىندا زەردەلەنىپ,  ۇلكەن ماسەلە رەتىندە قوعام الدىنا قويىلىپ وتىرعان ۇلتتىق سانا ماسەلەسى وسى ۇستانىمدى  مەڭزەيدى. 
«ەگەر جاڭعىرۋ ەلدىڭ ۇلتتىق-رۋحاني تامىرىنان ءنار الا الماسا, ول اداسۋعا باستايدى. سونىمەن بىرگە, رۋحاني جاڭعىرۋ ۇلتتىق سانانىڭ ءتۇرلى پوليۋستەرىن قيىننان قيىستىرىپ, جاراستىرا الاتىن قۇدىرەتىمەن ماڭىزدى. بۇل – تارلان تاريحتىڭ, جاسامپاز بۇگىنگى كۇن مەن جارقىن بولاشاقتىڭ كوكجيەكتەرىن ۇيلەسىمدى ساباقتاستىراتىن ۇلت جادىنىڭ تۇعىرناماسى. مەن حالقىمنىڭ تاعىلىمى مول تاريحى مەن ىقىلىم زاماننان ارقاۋى ۇزىلمەگەن ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىن الداعى وركەندەۋدىڭ بەرىك ءدىڭى ەتە وتىرىپ, ءاربىر قادامىن نىق باسۋىن, بولاشاققا سەنىممەن بەت الۋىن قالايمىن», − دەپ اتاپ كورسەتكەن ەلباسى ماقالاسىندا. 
بارشاعا بەلگىلى, ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» يدەياسى بۇگىنگى ءبىزدىڭ ۋاقىتىمىز ءۇشىن عانا ەمەس, كەلەر ۋاقىتتا ءومىر سۇرەتىن, قازاقستاندى ءوز وتانىم, ءوز ءۇيىم دەپ سانايتىن ۇرپاقتار ءۇشىن, ەل بولاشاعى ءۇشىن اسا قاجەت ءارى ىزگىلىگى مول دۇنيە. مۇنى زەردەلەپ, حالقىمىزعا باعىت بەرەر تاعىلىمىن ناسيحاتتاۋ, كوتەرىلگەن ماسەلەلەردى, ۇسىنىلعان يدەيالاردى ۇعىنىپ, ونىڭ جۇزەگە اسۋىنا اتسالىسۋ  − ءبىزدىڭ تاريح, ەل, حالىق, ۇرپاق الدىنداعى قاسيەتتى بورىشىمىز. مەملەكەت باسشىسى اتاپ كورسەتكەندەي, ء«تول تاريحىمىزعا, بابالارىمىزدىڭ ءومىر سالتىنا ءبىر ءسات ءۇڭىلىپ كورسەك, شىنايى پراگماتيزمنىڭ تالاي جارقىن ۇلگىلەرىن تابۋعا بولادى. حالقىمىز عاسىرلار بويى تۋعان جەردىڭ تابيعاتىن كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, ونىڭ بايلىعىن ۇنەمدى ءارى ورىندى جۇمسايتىن تەڭدەسى جوق ەكولوگيالىق ءومىر سالتىن ۇستانىپ كەلدى». مەملەكەت ورتاق ءۇيىمىز, ونىڭ رۋحىن جاڭعىرتىپ, مۇددەسىن كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ كىم-كىم ءۇشىن دە قاسيەتتى ءىس بولسا كەرەك. 
ەلباسى ايتقانداي, ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى ءبىزدىڭ قولىمىزدا. زامان تالابىنا ساي ۋاقىتتى, ءبىلىمدى, ەڭبەكتى, دەنساۋلىقتى قادىرلەيتىن قوعام ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ ساياساتىن دۇرىس تۇسىنۋدەن باستالادى. سوندىقتان بارشامىز بولىپ وسى تاريح الدىنداعى ۇلى ءىستى جۇزەگە اسىرۋعا جۇمىلۋعا ءتيىستىمىز.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باع­دار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىنداعى «تۋ­عان جەر» باعدارلاماسىن, «قازاقستانداعى 100 جا­ڭا ەسىم» «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق ما­دەنيەت», «قازاقستاندىق قاسيەتتى رۋحاني قۇن­دى­لىقتار» جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا ەتنو­ما­دەني بىرلەستىكتەر تولىق جاۋاپكەرشىلىكپەن, بەل­سەندىلىكپەن اتسالىساتىن بولادى. 

سوڭعى جاڭالىقتار

اسكەري درون – قۋاتتى قارۋ

ايبىن • بۇگىن, 08:40

اماناتقا ادالدىق

قوعام • بۇگىن, 08:35

جارىس كۇندەلىگى

سپورت • بۇگىن, 08:30

رۋبيندەگى ەرتوقىم

جادىگەر • بۇگىن, 08:25

«پاريجدەگى ەكى ايەل»

ونەر • بۇگىن, 08:20

كۇن قايدا اسىعادى؟

قوعام • بۇگىن, 08:15

مىندەت – ايقىن, تالاپ – ناقتى

ساياسات • بۇگىن, 08:05

ساياسي جۇيەنى نىعايتۋ قادامى

ساياسات • بۇگىن, 08:00