كوكشەتاۋ قالاسىنان 45 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان اۋىلعا جەتۋ وڭايعا تۇسكەن جوق. كەڭەستىك داۋىردەن بەرى جوندەۋ كورمەگەن شۇرىق تەسىك جول ەسىمىزدى شىعاردى. جولى وسىنداي بولعاندا, شارۋاشىلىقتىڭ جايى ءماز ەمەس شىعار دەگەن كۇدىكتىڭ بولعانى دا راس. وسىلايشا ەكىۇشتى ويدا جەتكەن بىزدەردى اق ءتۇستى «دجيپ» مىنگەن «گرين ازيا» جشس ديرەكتورى ولەگ حان كۇتىپ الدى. ءبىر كەزدەرى ءوزى قۇرعان شارۋاشىلىق بازاسىنا اپارىپ, جۇمىس بارىسىمەن تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ مەن كۇزگى جيىن-تەرىمگە قاتىستى قاراپايىم جۇمىس تەتىگىن ويلاستىرۋ قاجەت. بۇعان دەيىن ولار ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىمەن جۇمىس ىستەپ, ەگىن القابى اۋماعى بويىنشا تاپسىرىس بەرىپ, اقشا الىپ كەلىپتى. ونى كۇزگى جيىن-تەرىمدە نە وندىرگەن ونىمدەرىمەن نەمەسە اقشالاي قايتارىپ وتىرعان. وتە ىڭعايلى ءارى قاراپايىم تەتىك ەدى, دەيدى ولەگ بىزدەن قولداۋ كۇتكەندەي. ال ەگەر قۇرعاقشىلىق بولا قالسا نە ىستەيسىزدەر, دەدىم سۇراعىمدى توتەسىنەن قويىپ. وعان اسىپ-ساسپاستان جاۋاپ قاتقان شارۋاشىلىق باسشىسى كەز كەلگەن جاعدايدا جەرمەن جاقسىلاپ جۇمىس ىستەي بىلگەن ادام ءبارىبىر بىردەڭە الاتىنىن, ول ءۇشىن جەر وڭدەۋ تەحنولوگياسىن ساقتالىنۋى قاجەتتىگىن جانە بارلىعىن دەر كەزىندە اتقارا الۋى كەرەكتىگىن ورتاعا سالدى. ء«بىز جەرمەن جۇمىس ىستەگەن بەس جىلدا مينۋسقا كەتكەنىمىز جوق. قانشا سالساق تا ايتەۋىر ناپاقامىزدى ايىرىپ وتىردىق», دەيدى ولەگ ۆيكتوروۆيچ.
قازىرگى تاڭدا 7,5 مىڭ گەكتار جەرگە تۇقىم سەۋىپ جاتقان «گرين ازيا» جشس-ءنىڭ قول استىندا 60 ادام جۇمىس ىستەيدى ەكەن. ولار وسى اينالاداعى ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارى. ءوزى دە وسى جەرگە تۇراقتاعاندىعىن, ەندى وسىندا قالاتىنىن جەتكىزگەن سەرىكتەستىك ديرەكتورى وڭتۇستىك پەن سولتۇستىكتىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرمەن دە ءبولىستى. الماتى قالاسىنىڭ تۋماسى بولسا دا وعان سولتۇستىك تۇرعىندارىمەن جۇمىس ىستەۋ وڭايىراق كورىنەدى. «جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا قولداۋ ءبىلدىرىپ كەلە جاتقانىمىز فيرما ءۇشىن اناۋ ايتقانداي قيىن دا شارۋا ەمەس. بىراق ادامدار ءۇشىن بۇل ەرەكشە قۋانىش سىيلايتىن يگى ءىس دەگىم كەلەدى», دەدى ول ءوزى باسقارىپ وتىرعان فيرما جۇمىسىنا ويىسىپ. بيىل اتالعان سەرىكتەستىك زىعىر مەن راپس
تۇقىمىن سەپكەن. سونىمەن قاتار ازداپ بيداي دا ەگىپتى. تۇسكەن ءونىم ەلەۆاتوردان تىكەلەي ساتىلىپ وتىرىلادى ەكەن. قازىرگى تاڭدا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ساتۋدا ەشقانداي پروب-
لەما جوق كورىنەدى. سوندىقتان دا سەرىكتەستىك قاجەتتى اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن ءارتۇرلى جولمەن: ناقتى اقشاعا, نەسيەگە نەمەسە ليزينگ ارقىلى ساتىپ الىپ جاتقان جايى بار. وزگە شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرىمەن بىرىگۋ جايىن سۇراعانىمىزدا جشس ديرەكتورى ءوزى ءۇشىن كووپەراتسياعا بىرىگۋ ءالى دە ءپىسۋى جەتىلمەگەن ماسەلە ەكەندىگىن العا تارتتى. «ويتكەنى 70 جىل داۋرەن قۇرعان كەڭەستىك كەزدە بارلىعى دا ورتاق بولاتىن. قازىرگى كەزدە اركىم وزىنشە قارەكەت ەتۋدە. ەندى قايتادان بىرىگۋ قاجەت ەكەن. مەنىڭ تۇسىنبەيتىنىم, نەگە وزگە بىرەۋمەن بىرىگىپ, سول ءۇشىن جاۋاپ-
كەرشىلىكتى ءوز مويىنىما الۋىم كەرەك؟! بىرەۋ تۇرماق, ءوزىمنىڭ جاعدايىم ەرتەڭ نە بولارىنان بەيحابارمىن», دەيدى ولەگ ۆيكتوروۆيچ.
شارۋاشىلىق جۇمىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا جانىمىزدا ەرىپ جۇرگەن زەرەندى اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەربول جۇسىپبەكوۆ تا كوپتەگەن جايتتان حاباردار ەتە كەتتى. ونىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, بيىل اۋداندا 231 مىڭ 600 گەكتار القاپقا تۇقىم سەبىلگەن. وسى ماقساتقا وتكەن جىلى 21 مىڭ 800 توننا كوندەنساتتالعان تۇقىمدىق ازىرلەنىپتى. بۇگىنگى تاڭدا اۋدانداعى بارلىق شارۋاشىلىق جەڭىلدەتىلگەن جانار-جاعارمايمەن قامتاماسىز ەتىلگەن جانە جۇمىستارىن ورگە باستىرۋ ءۇشىن 638 ملن تەڭگە نەسيە دە الىپتى. سونداي-اق, 500-600 ملن تەڭگەنىڭ جۇمىستارىن ولار ءوز قاراجاتتارى ەسەبىنەن اتقاراتىندىقتارى دا اتالماي قالعان جوق. وسىلايشا, 1 ملرد 200 ملن تەڭگە كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا باعىتتالۋدا. «بۇگىنگىدەي ەكپىنمەن جۇمىس جۇرگىزىلەتىن بولسا, وندا ەرتەرەك اياقتاپ قويۋىمىز دا مۇمكىن. وعان قاجەتتى تەحنيكا مەن جاعارماي جەتكىلىكتى. رەتى كەلگەندە ايتا كەتۋ كەرەك, اۋدان بويىنشا 82 شەتەلدىك تراكتور بار. وعان قوسا بيىل تاعى 300 ملن تەڭگەگە 22 دانا تراكتور مەن سەبۋ قوندىرعىلارى ساتىپ الىندى. قىسقاسى, جەردىڭ ىلعالدىلىعى جەتكىلىكتى, ونىڭ ۇستىنە بارلىق جاعداي جاسالعان», دەدى ەربول كارىم ۇلى. بەلگىلى بولعانداي,
بيىل اۋدان بويىنشا ەگىن القابى 231 مىڭنان 166 مىڭ گەكتارعا دەيىن قىسقارعان. سونىڭ ىشىندە بيداي القابى 120 مىڭ گەكتاردان 99 مىڭعا دەيىن كەمىگەن. ونىڭ باستى سەبەبى, شارۋاشىلىقتار ماي داقىلدارىن وسىرۋگە بەيىمدەلۋدە كورىنەدى. ويتكەنى مايلى داقىلدار ءوزىن-ءوزى اقتايدى. مىسالى, وتكەن جىلى زىعىردىڭ تونناسى 120 مىڭ تەڭگەگە جەتىپتى. بۇدان باسقا, شارۋاشىلىقتار بيىلدان باستاپ جاسىمىق ەگۋگە دە كىرىسىپتى. ونىڭ ۇستىنە بيىل 173 گەكتار القاپتىڭ ىلعال ساقتاۋ تەحنولوگياسى بويىنشا قۇنارلىلىعى ارتتىرىلىپ وتىر. اۋدانداعى جۇمىسسىزدىق جايى تۋرالى قويعان ساۋالىمىزعا اكىم ورىنباسارى وزدەرىندە اناۋ ايتقانداي بوس جۇرگەندەر جوقتىعىن العا تارتتى. اۋدان تۇرعىندارى ءۇشىن دۇكەندەر اشۋ, ناۋبايحانانى ىسكە قوسۋ, مال بورداقىلاۋ سيياقتى 88 جوبا قولعا الىنىپتى. ادامداردى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگى وسىلايشا جۇزەگە اسىپ كەلەدى ەكەن. سونداي-اق جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان ءسۇت ساتىپ الۋ دا جولعا قويىلعان.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى
