ءبىزدىڭ باق الەمدىك كوشتىڭ ۇلتتىق تارماعى رەتىندە مۋلتيمەديالىق الاڭنان كورىنىپ ءجۇر. تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى ءداستۇرلى باق-تا كوبىنەسە تاريحي, مادەني, ادەبي قۇندىلىقتاردى جاريا ەتۋدىڭ, اقتاڭداقتاردى اشۋدىڭ ءۇردىسى قالىپتاسسا, ودان بەرى ءبىزدىڭ مەديا سۇحبات جانرلارىنا, ينتەراكتيۆتى باعدارلامالارعا كوشە باستادى. ۋاقىت وتە كەلە ءداستۇرلى مەديانىڭ جاڭا كونۆەرگەنتتى الاڭى ەندى. ونىڭ ىشىندە گازەت سايتتارىنىڭ, پورتالداردىڭ, ەلەكتروندى رەسۋرستاردىڭ دامۋى اقپاراتتى جىلدام تاراتۋدىڭ, ساپالى جەتكىزۋدىڭ, حالىققا قولجەتىمدى ەتۋدىڭ جولى رەتىندە مۋلتيمەديا الاڭىنان ورنىن تاپتى. قازىر ءبىز كەز كەلگەن اقپاراتقا الەۋمەتتىك جەلىدەگى سىلتەمەلەر ارقىلى كىرەمىز. سوندىقتان, ءداستۇرلى كورەرمەننەن گورى مۋلتيمەديالىق كورەرمەن دەگەن ۇعىم قالىپتاستى. بۇل – نارىقتىڭ تالابى. مۋلتيمەديا – كوپتەگەن مەديا قۇرالداردىڭ جيىنتىعى, ولاردىڭ ءبىر الاڭعا توعىسۋى. ءبىزدىڭ مەديانارىق تۇتىنۋ جاعىنان دا, مۋلتمەديالىق تەحنولوگيا تۇرعىسىنان دا دامۋشى ەلدەردىڭ قاتارىندا جاقسى پوزيتسيادا تۇر دەۋگە بولادى.
وسىدان شىعاتىنى – قازاق ءتىلدى كونتەنتتىڭ ساپاسى. كونتەنتتى تولتىرۋ, ساپالى ەتۋ, اسىرەسە قازاق تىلىندە سويلەتۋ ماسەلەسى وزەكتى. اقپاراتى قازاقشا سويلەگەن ەلدىڭ ءتىلى دە داميدى. مەديانارىقتا دا پوزيتسياسى باسىم بولا تۇسەدى. قازىر قازاق ءتىلدى اۋديتوريانىڭ ۇلەس سالماعى ەداۋىر ارتتى. سەبەبى, ءبىلىم الىپ جاتقان اقپاراتتىق رەسۋرستار, ورتا قازاق تىلىنە بەت بۇرا باستادى. ماسەلەن, مەديالاڭدا وزىندىك ورنى بار «قازاقپارات» مۋلتيمەدياعا العاش قادام باسقان اگەنتتىك. قازاق تىلىندە اقپارات تاراتۋدىڭ ءۇش جازۋ ءتاسىلىن ۇسىندى. العاش ينفوگرافيكانى دا قولعا الدى. اقپاراتتىق وقيعانى ينفوگرافيكالىق تاسىلمەن سۋرەتتەۋ – ۆيزۋالدى مادەنيەتتى ارتتىرادى. سەبەبى, اۋديتوريانىڭ تالعامى ارتقانى سونشالىق, قۇرعاق اقپاراتتان گورى ۆيزۋالدى اقپاراتتى قابىلداۋ ترەندى باسىم. ادام اقپاراتتى وقۋ ارقىلى ەستە ۇزاق ساقتايدى. بۇل مۋلتيمەديالىق فورماتقا كوشۋدىڭ بەلگىسى. وسىلايشا, وقىلۋىمەن, تىڭدالۋىمەن, كورىلۋىمەن قۇندىلىعىن ارتتىرامىز. قانشا وقىرمان وقىسا, دەمەك قۇندى دەگەن ءسوز.
ەلباسىنىڭ ماقالاسىندا گۋمانيتارلىق تەحنولوگيانى دامىتاتىن يدەيالار باسا ايتىلادى. مىسالى, «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» دەيدى. بۇل ۇسىنىستى قولداۋىمىز كەرەك.
بۇل گۋمانيتارلىق عىلىمعا بەرىلگەن سەنىم, باسىمدىق, ءۇمىت. «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى بويىنشا جاقىن ارادا گۋمانيتارلىق بارلىق باعىتتارى بويىنشا الەمدەگى ەڭ جاقسى 100 وقۋلىقتى ءارتۇرلى تىلدەردەن قازاق تىلىنە اۋدارىپ, جاستارعا دۇنيە جۇزىندەگى تاڭداۋلى ۇلگىلەردىڭ نەگىزىندە ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك جاساۋعا ەرەكشە توقتالدى. بۇل پاراساتتىلىقتىڭ, ىزگىلىكتىڭ, ىڭكارلىكتىڭ تۇتاس گۋمانيستىك يدەياسىنىڭ مودەلى بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. عالىم رەتىندە قاسيەتتى ورىنداردىڭ مادەني-گەوگرافيالىق بەلدەۋى تۋرالى ەستىگەندە قاتتى قۋاندىم. وسى ۋاقىتقا دەيىن قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارى تاراپىنان تىربانىپ جۇرگىزىپ كەلە جاتقان «قازاق ەلى» ەكسپەديتسياسىنىڭ دا ماقساتى ەلباسىنىڭ يدەياسىمەن ساباقتاسىپ تۇر. جۇمىسىمىزدى وتە سەرپىندى تۇردە جالعاستىرۋعا دايىنبىز. بيىل جازدا ەكسپەديتسيانىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋدى قولعا الامىز. ءبىز ارحەولوگ-عالىمدارمەن بىرگە كونە پاتشالار مەكەنىنە اتباسىن بۇرامىز. استانا مەن الماتى عالىمدارى بەرەلدە كەزدەسىپ, كوپتەگەن شارالاردى ۇيىمداستىرامىز دەپ وتىرمىز. ارحەولوگتار مەن ستۋدەنتتەر اشىق دالا سەمينارى جانە ءار ايماقتا ارنالعان ءموبيلدى مەكتەپ اياسىندا ارحەولوگ-عالىمدارعا كونە جادىگەرلەردى ساندىق فورماتقا كوشىرۋ, مۋلتيمەديالىق تۇعىرناماعا قالاي اۋىستىرۋ جونىندە شەبەرلىك سىنىپتارىن وتكىزەمىز. ءبىزدىڭ بۇل باستاماعا يۋنەسكو جانە بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى دەپارتامەنتتەرى جانە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىر. بيىل وتەتىن شارا ۇلكەن كەشەندى قادام. سوندىقتان, ءبىز قازاق حالقىنىڭ كىندىك كونە وركەنيەتىمىزدىڭ دامىعان جەرىنەن مەديا كەرۋەندى باستايمىز. ارحەولوگ-عالىمدار مەن جۋرناليستەر قاسيەتتى ورىنداردى ارالاپ, جازباسىن ءتۇسىرىپ, سوڭىندا بەرەلدە باستى شارالاردى جۇزەگە اسىرامىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز.
مەدياكەرۋەن « ۇلى التاي جولىمەن» دەپ اتالادى. مەدياكەرۋەننىڭ قۇرامىندا 5 ەكسپەديتسيا بار. مەدياكەرۋەن تراەكتورياسى ەكى باعىتتان باستاۋ الادى. الماتى – شىلىكتى – كۇرشىم –بەرەل; استانا – شىڭعىستاۋ – بەرەل. بەرەل تاريحي مەملەكەتتىك مۇراجايىندا وتەدى. «بەرەل» ەكسپەديتسياسىنىڭ جەتەكشىسى زەينوللا ساماشەۆ, «التاي» ارحەولوگيا ەكسپەديتسياسىنىڭ جەتەكشىسى عاني وماروۆ, «شىلىكتى» ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ابدەش تولەۋباەۆ, «شىڭعىستاۋ» ەكسپەديتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ۇلان ۇمىتقاليەۆ, «قازاق ەلى» ەكسپەديتسياسىنىڭ جەتەكشىسى وسى جولداردىڭ اۆتورى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنەن ءۇش ەكسپەديتسيا, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنەن ەكى ەكسپەديتسيا جاساقتالۋدا. بۇل كەشەندى شارا ەلىمىزدەگى عىلىم, مادەني تۇرعىدان سەرپىن جوبا بولعالى تۇر. بىرنەشە ەكسپەديتسيا باس قوسىپ, قازبا جۇمىستارىنان بولەك, اعارتۋ شارالارىن دا وتكىزەدى. ءبىز بۇل جوبا ارقىلى بەرەل ايماعىن يۋنەسكو-نىڭ مادەني مۇراعاتتار تىزىمىنە قوسۋدى ۇسىنباقشىمىز. بۇكىلالەمدىك دەڭگەيدە تۇراقتى تۋريزم دامۋىنا دا وسى شارالار ارقىلى ىقپال ەتكىمىز كەلەدى. كوپتەگەن عالىمدارمەن اقىلداسا وتىرىپ, تۋريزم كارتاسىن سىزىپ, كونە جادىگەرلەرگە ەلدىڭ, جۇرتتىڭ نازارىن اۋدارماقپىز. بۇۇ بۇعان قولداۋ ءبىلدىرىپ, حالىقارالىق تۇراقتى تۋريزم جىلى اياسىندا وتكىزۋدى ۇسىندى.
گۇلميرا سۇلتانباەۆا,
ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى ءباسپاسوز جانە ەلەكتروندى باق كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
