قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى بيىل ەلوردادا عارىش اپپاراتتارىن قۇراستىرۋ-سىناۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاپ, كەلەر جىلدان باستاپ شەتەلدىك تاپسىرىستاردى الۋ ءۇشىن حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا سەرتيفيكاتتاۋ شاراسىن قولعا الماق. سونىمەن قاتار, اتالعان كەشەن اياسىندا تاجىريبەلىك ءوندىرىسى بار ارناۋلى كونسترۋكتورلىق-تەحنولوگيالىق بيۋرونى پايدالانۋعا بەرۋ ءىسى دە بيىلعى جىلى اياقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. ال ەندى قۇراستىرۋ-سىناۋ كەشەنىندە قانداي قىزمەت كورسەتىلىپ, نەندەي شارالار اتقارىلادى دەگەن ماسەلەگە كەلسەك, مينيستر ب.اتامقۇلوۆ ول تۋرالى بىلاي دەدى: «كەشەن قولدانىسقا بەرىلگەننەن كەيىن سالماعى 100 كيلوگرامنان 6 تونناعا دەيىنگى جەر سەرىكتەرىن جوبالاۋ جانە قۇراستىرۋ-سىناۋعا دەيىنگى قىزمەتتەر مەن جەر سەرىكتەرىنە ارنالعان قۇرامداۋىشتاردى ازىرلەۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. تاعى ءبىر ايرىقشا اتاپ وتەرلىك جايت, وسى شارۋالاردىڭ بارلىعىن دا ءوز وتانداستارىمىز, قازاقستاندىق ماماندار جۇرگىزبەك. بۇل جەر سەرىكتەرىنىڭ ءتۇرى مەن ماقساتىنا بايلانىستى قازاقستاندىق قامتۋدى 55 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى».
قازىرگى ۋاقىتتا كەشەننىڭ عيماراتى بويىنشا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى 46 پايىزعا, ال ءوندىرىسى بار اكتب عيماراتىنا قاتىستى جوسپار 95 پايىزعا ورىندالعان. سونىمەن قاتار, كەشەننىڭ سىناۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ بارلىق تەحنولوگيالىق جابدىعى ازىرلەنىپ, زاۋىتتىق سىناۋدان ويداعىداي وتكىزىلگەن. مامانداردىڭ پايىمداۋىنشا, مۇنداي ستراتەگيالىق وبەكتىنىڭ بولۋى ەلىمىزدەگى عارىش قىزمەتىن دامىتۋمەن قاتار, قازاقستانعا جەر سەرىكتەرىن جوبالاۋ مەن جاساۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن حالىقارالىق نارىققا شىعۋىنا زور مۇمكىندىكتەر بەرەدى.
ب.اتامقۇلوۆ ارنايى توقتالىپ وتكەن كەلەسى ماسەلەنىڭ ءبىرى – وتاندىق عارىش اپپاراتىنىڭ وربيتالىق توپتاماسىن دامىتۋ ءىسى. جيىندا وسى كۇندەرى اتالعان باعىتتا ەلدىڭ ەكونوميكالىق سالالارىنىڭ مىندەتتەرىن شەشۋ ءۇشىن قازىرگى زامانعى عارىش ينفراقۇرىلىمى تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستار جاسالىپ جاتقانى باسا ايتىلدى.
«ەلىمىزدەگى عارىش اپپاراتتارىنىڭ وربيتالىق توپتاماسى بۇگiنگi تاڭدا 4 سپۋتنيكتەن تۇرادى. ال كەلەسi جىلدىڭ باسىندا ولاردىڭ قاتارى تاعى ەكi جەرسەرiكپەن تولىعۋى تيiس. «KazSat» عارىش بايلانىس جۇيەسi جەر بەتiندەگi ەكi باسقارۋ كەشەنi بار «KazSat-2» جانە «KazSat-3» بايلانىس جۇيەلەرiنەن تۇرادى. جۇيە ەلدiڭ بۇكiل اۋماعىندا سپۋتنيكتiك بايلانىس پەن تەلەۆيزيالىق تاراتىلىمدى قامتاماسىز ەتۋدە. سونداي-اق, مەملەكەتتiك ورگانداردى, ۇلتتىق كومپانيالار, جەكەمەنشiك ۇيىمدار مەن ۇيالى بايلانىستىڭ شالعايداعى بازالىق ستانسالارىنىڭ جۇمىسىن مالiمەتتەرمەن تولىق قامتۋدا. سپۋتنيكتەردi قولدانۋ مەرزiمiنiڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى «KazSat-2» سپۋتنيگiن جوسپارلى اۋىستىرۋ ءۇشiن 2023 جىلعا قاراي «KazSat-2R» جەر سەرiگiن جاساپ, iسكە قوسۋ كوزدەلiپ وتىر», – دەدi ب.اتامقۇلوۆ.
سونداي-اق, بۇگىنگى تاڭدا جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ عارىش جۇيەسىنىڭ تابىستى جۇمىس ىستەپ تۇرعانى بەلگىلى. «KazEoSat-1» جانە «KazEoSat-2» سپۋتنيكتەرى ارنايى بيۋدجەتتىك باعدارلاما شەڭبەرىندە عارىشتىق جوعارى دالدىكتەگى وربيتالىق توپتامانىڭ سۋرەتتەرىن مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمدارعا وتەۋسىز بەرىپ كەلەدى. ماسەلەن, ءبىر عانا وتكەن جىلدىڭ وزىندە اتالعان قىزمەت اياسىندا ءتيىستى ورگاندارعا شامامەن 12 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 20 ملن شارشى شاقىرىم اۋماقتىڭ سۋرەتتەرى بەرىلگەن. ەگەر بۇل قىزمەتتى شەتەلدىك وپەراتورلاردىڭ تاريفىمەن ۇقساس سۋرەتتەردى ساتىپ العان جاعدايدا ونىڭ قۇنى 23 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى ەكەن.
سونىمەن قاتار, وتىرىستا «بايتەرەك» عارىش زىمىران كەشەنىن قۇرۋ جوباسى «بايقوڭىر» كەشەنىن ساقتاپ قالۋعا جانە ونى ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگى دە اتاپ ايتىلدى. قورعانىس جانە اەروعارىش ونەروكاسىبى ءمينيسترىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, «بايقوڭىر» كەشەنىندەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى كەلەشەگىن پىسىقتاۋ تۋرالى قازاقستان مەن رەسەي پرەزيدەنتتەرىنىڭ ۋاعدالاستىقتارىنا سايكەس, «بايقوڭىر» كەشەنى بويىنشا ودان ءارى ىنتىماقتاستىق تۇجىرىمداماسى ازىرلەنىپ, بەكىتىلگەن. وسى ورايدا كەشەن مەن قالا ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋى, عارىش جوبالارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى نەگىزىندە قولدا بار كەشەن نىساندارىن جانە ءبىرىنشى كەزەكتە «بايتەرەك» عارىش زىمىران كەشەنى بىرلەسكەن جوباسىن قۇرۋ قاراستىرىلعان. قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتارعا سايكەس «بايتەرەك» جوباسى قازىرگى قولدانىستاعى «زەنيت» عارىش زىمىران كەشەنى مەن ورتا دەڭگەيدەگى پەرسپەكتيۆالى رەسەيلىك زىمىران ۇشىرعىشتى ىسكە اسىرۋ نەگىزىندە جوسپارلانۋدا. بۇل رەتتە, «زەنيت» عزك نىساندارىن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جالعا الۋىنان, سونداي-اق, ولاردى قازاقستان تاراپىنا بەرۋ 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جۇرگىزىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.
«سوندىقتان دا بىزگە اتالعان نىسانداردى كۇتىپ-ۇستاۋ مەن پايدالانۋ بويىنشا جۇمىستاردى قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك. «بايتەرەك» جاڭا عارىش زىمىران كەشەنىنەن ءبىرىنشى ۇشىرىلىمدى 2025 جىلى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. «بايتەرەكتى» قۇرۋ عارىش ايلاعىنىڭ ەكولوگيالىق پروبلەمالارىن شەشۋدە ايرىقشا ماڭىزعا يە. جاڭا زىمىران گەپتيلدى «پروتوندى» الماستىراتىن بولادى», – دەدى ب.اتامقۇلوۆ.
ونىڭ تۇسىندىرۋىنشە − بۇل قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار جوبا, سەبەبى, ول «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنىڭ كەلەشەگىن ساقتاپ قالۋعا جانە كوممەرتسيالىق ۇشىرۋلار ارقىلى ەلىمىزدىڭ الەمدىك نارىققا كىرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
