«31 مامىردا ءبىز ساياسي-قۋعىن سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الامىز. رەپرەسسيا بارلىق كسرو اۋماعىندا ءوتتى. قازاقستانعا كەلەتىن بولساق, مۇندا 103 مىڭ ادام سوتتالىپ, 25 مىڭى اتىلدى. قازاق زيالىلارىنىڭ قايماعى, ەل باسشىلارى ءتۇپ-تامىرىمەن جويىلدى. ولار بارشا قازاقستان بويىنشا سالىنعان 11 لاگەردىڭ قابىرعاسىندا اۋىر ازاپتاردان كوز جۇمدى. وندا ميلليوننان استام ادام تۇتقىندا بولدى. كسرو اۋماعىنان 1,5 ميلليوننان استام ادام سولتۇستىك كاۆكازدان, كورەيادان, بالتىق ەلدەرىنەن, ۋكراينادان, رەسەيدەن قازاقستانعا جەر اۋدارىلدى. وسىلايشا, ءبىز كوپۇلتتى ەلگە اينالدىق. ولاردىڭ بارلىعىنا قازاقستان تۋعان ۇيگە اينالدى, قازاقتار قۇشاق جايا قارسى الدى. سودان بەرى باسىمىز بىرلىكتە, تاتۋلىقتا قوسىلعان ءبىر xالىققا اينالدىق. سوندىقتان بۇل وقيعانى xالقىمىز ءاردايىم جادىندا ۇستاۋى ءتيىس», دەدى پرەزيدەنت.
ايتا كەتەيىك, 1997 جىلدان بەرى جىل سايىن 31 مامىر قازاقستاندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى اتالىپ كەلەدى. حح عاسىرداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن - مىڭداعان جازىقسىز ادامداردىڭ قانى مەن كوز جاسىنا سۋارىلعان تاريحىمىزدىڭ شەرلى بەتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەندىگى شىندىق. ويتكەنى, اكىمشىلىك-جازالاۋشى جۇيە ەڭبەكتەگەن ءسابيدى دە, ەڭكەيگەن كارىنى دە, بولمىسى نازىك ايەلدى دە اياعان جوق. ال سول ءبىر قاسىرەتتى جىلداردى ەستە ساقتاۋ بۇگىنگى جانە كەلەر ۇرپاقتىڭ پارىزى ەكەندىگى ءسوزسىز.
ەسكە سالا كەتسەك, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە توتاليتاريزم قۇرباندارىنىڭ «الجير» مەموريالدى-مۇراجاي كەشەنى قر پرەزيدەنتى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن 2007 جىلعى 31 مامىردا اقمول اۋىلىندا «وتانىن ساتقاندار» ايەلدەرىنىڭ بۇرىنعى اقمولا لاگەرىنىڭ ورنىندا اشىلدى. بۇگىندە ايتۋلى مەموريالدىق كەشەن «قايعى قاقپاسى» مونۋمەنتى, «كۇرەس پەن ءۇمىت» جانە «اشىنۋ مەن دارمەنسىزدىك» سەكىلدى ەكى مۇسىندىك كومپوزيتسيادان, سونداي-اق «ەسكە الۋ قابىرعاسىنان» قۇرالعان. مۇراجايدىڭ ەكسپوزيتسيالارى ءوزىنىڭ ماتەريالدىق قۇجاتتارىمەن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن تاريحىن, جازالاۋ ينستيتۋتتارىنىڭ ارەكەت ەتۋ تەتىكتەرىن كورسەتەدى.
