تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇڭعىش تەمىر جولى

بيىل اقسۋ  – دەگەلەڭ تەلى­مى­­نىڭ ىسكە قوسىلعانىنا باقان­داي 10 جىل تولدى. قازاقتىڭ «ونعا كىردىڭ – سانعا كىردىڭ» دەگەن ءتامسىلىن دۇرىس ۇقساق 10 جىل از ۋاقىت ەمەس. دەسەك تە, تاۋەل­سىزدىگىن العانىنا ءالى 10 جىل تولماي تۇرىپ مۇنداي اۋقىمدى جوبانى ىسكە اسىرۋ ءار ەلدىڭ قولىنان كەلە بەرەتىن شارۋا ەمەس. اقسۋ – دەگەلەڭ تارما­عىنىڭ اشىلۋ سالتانا­تىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, تەلىمنىڭ يەسى «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسشى­لىعى, سونداي-اق قاراپايىم قۇرىلىس­شى-تەمىرجولشىلار قاتىستى. سون­داعى, جەرگىلىكتى تۇرعىندار­دىڭ اقجارما كوڭىل­دەن شىققان قۋانىشىن دىلمەن ۇعۋ مۇمكىن بولعانىمەن, تىلمەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. تەڭىزدەي تەبىرەنتكەن قۋانىشتىڭ انىق نىشانى اشىلۋ سالتاناتىنا جي­نالعان حالىقتىڭ كوڭىل-كۇيى­نەن دە ءبىلىنىپ تۇردى. ويتپە­گەندە شە, كەرەكۋ مەن سەمەي اراسى 600 شاقىرىمعا كەمىپ, جول ءجۇرۋ ۋاقىتى 10-12 ساعاتقا بىردەن قىسقاردى. ەكو­نو­مي­كالىق تۇر­عى­داعى پايداسى شاش-ەتەكتەن ەكەنى تاعى بەلگىلى. وتكەن جىلدىڭ ەرتە كوكتە­مىندە ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندە تابيعي اپاتتار ورىن الىپ, سەل جۇرگەندە پويىز قوزعالىستا­رىندا قيىندىقتار تۋىنداپ, تەمىر جول قۇرامدارىنىڭ بارلى­عى دەرلىك پاۆلودار جول ءبولىم­شەسىنىڭ اۋماعى ارقىلى وتكەنى بەلگىلى. مىنە, سول قيىن كەزەڭدە جاس توراپ سىر بەرمەي, اۋىر سىننان سۇرىنبەي ءوتتى. وسى تۇستا كوڭىلدەگى كىلەگەيلى تالاي كۇمان سەيىلىپ, 184 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتقان ماگيسترالعا دەگەن سەنىم نىق ورنادى. اسىرە­سە, قازىرگى ۋاقىتتا ايماقتاعى ەلىشىلىك جولاۋشىلاردىڭ جاعا­سى جايلاۋدا. ويتكەنى, بۇرىن كەرەكۋدەن سەمەيگە بارۋ ءۇشىن نەمەسە كەرى باعىتتقا قاتىناۋ كەزىندە مىندەتتى تۇردە شەكارا­نى كەسىپ, رەسەيدىڭ قۇلاندى, لوكوت ستانسالارى ارقىلى اينالىپ جۇرۋگە تۋرا كەلەتىن. جول الىستاعان سايىن شىعىن­نىڭ دا كوبەيە تۇسەتىنى ءمالىم. كورشى دە بولسا, شەكارانى كەسىپ وتكەن سوڭ ەكى ارالىقتا نەشە ءتۇرلى تەكسەرۋ تاعى بار. مۇنىڭ ءبارى قالتا شىعىنىمەن قاتار, كوپ ۋاقىتتىڭ بوسقا وتۋىنە ۇرىندىراتىن. مۇقىم قازاقتى شادىمان قۋانىشقا بولەگەن ەكى ءوڭىر ارالىعىنداعى توتە تەلىمنىڭ ەڭ باستى ارتىقشىلىعى – ءوندىرىس ورىندارى مەن تاۋار الۋشىلار­دىڭ, سونداي-اق جۇك تاسىمال­داۋشىلاردىڭ قارجى مەن ۋاقىت ۇنەمدەۋىنە, ايماقتاعى ءوندىرىس پەن كاسىپورىنداردىڭ كۇش الۋى­نا زور سەپتىگىن تيگىزدى. مۇنىمەن بىرگە, 2002 جىلى سەمەي ارقىلى قاتىنايتىن پاۆلودار – الماتى جولاۋشىلار باعىتى اشىلىپ, ايماق تۇرعىندارىن مول قۋا­نىشقا كەنەلتتى. جول ءجۇرۋ ۋاقى­تىن جارتى تاۋلىككە قىسقارتقان بۇل پويىز وڭىرگە تەز تانىلىپ ۇلگىردى. الماتى باعىتىنا جولعا شىققان جولاۋشى قۇرامىن اقسۋ, ماي اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى-اق ءاپ-ساتتە تولتىرىپ بەردى. ءنا­تي­جەسىندە بۇل پويىزدىڭ قىزمە­تىن اي سايىن 70 مىڭ جولاۋشى پايدالاناتىن بولدى. ال, وسىناۋ جول بويىندا سول جىلى 70-كە جۋىق جۇمىس ورنى اشىلدى. جاڭا­دان اقسۋ-2, كوكتوبە ستانسا­لارى, ولاردىڭ اراسىندا قۇركول, جۇمىسكەر, ماي رازەز­دەرى بوي كوتەرىپ, تىرشىلىك كوزىنە اينالدى. تەلىمدى ەلەكترلەندىرۋ ءىسى دە كوپكە سوزىلعان جوق. پاۆلودار – ەكىباستۇز تەلىمى 2004 جىلى ەلەكتر تارتىمىنا كوشىرىلگەنى ءمالىم. سول كەزدە, كۇرەجولعا جاقىن تۇرعان اقسۋ-1 ستانساسى دا ەلەكتر تارتىمىنا قوسا ەنگىزىلدى. تەلىمدى جۇكپەن قامتاماسىز ەتەتىن ءۇش كاسىپورىن دا اقسۋ قالا­سىنا ورنالاسقان. ولار: فەررو­قورىتپا زاۋىتى, ەەك-ءتىڭ ەلەكتر ستانساسى جانە «فەررۋم ترانس سەرۆيس» جشس. ماڭايداعى ءوندىرىس اتاۋلى مەن ەلدى مەكەندەر ەلەكتر قۋاتىن اتالمىش كورپوراتسيادان الادى. سوندىقتان وعان تاۋلىگىنە 350-400 ۆاگون كومىر تۇسىرىلەدى. قۋانارلىعى, اقسۋ فەرروقورىتپا زاۋىتى جىل وتكەن سايىن ءونىم شىعارۋدى ۇلعايتىپ كەلەدى. مىسالى, وتكەن جىلى بۇرناعى جىلعا قاراعاندا, ەكى ەسە ءونىم وندىرگەن. ناقتى دەرەكتەردى كەلتىرسەك – الدىڭعى جىلى ءبىر ايدا 20 توننالىق 500 كونتەينەر جۇك پويىزىنا تيەلسە, بىلتىرعى كورسەتكىشتەر 1200-دەن اسىپ جى­عىلعان. زاۋىتتان شىققان كونتەينەرلەر الىس-جاقىن ونعا جۋىق ىرگەلى ەلدەرگە باعىت الا­تىنى بەگىلى. وسىعان وراي, زاۋىتتىڭ كىرمە جولدارى بىرتە-بىرتە ۇزارىپ 52 شاقىرىمعا جەتكەن. «فەررو­قورىتپاعا سۇرانىستىڭ ارتۋى ستانساداعى قوزعالىستىڭ جيىلەۋىنە اسەر ەتىپ وتىرعانى داۋسىز. ايتپاعىم, ەندى اقسۋ-1-ءدىڭ جولى جۇك پويىزدارىنا تارلىق ەتە باستادى. سوندىقتان ۋاقىت وز­دىر­ماي, زاۋىتتان تۋرا اقسۋ-2 ستانساسىنا جاڭا جول تۇسسە دەگەن تىلەك بار. سوندا جۇك جونەلتۋ ءىسى بۇگىنگىدەن دە ەسەلەنە اتقارى­لارى انىق ەدى», – دەيدى اقسۋ ستانساسىنىڭ ديرەكتورى مۇرات ۇزاقوۆ. ستانسا باسشىسى ايتقان تىلەكتە كەيىستىك اڭعارىلعانى تەگىن ەمەس ەكەن. جاقىندا زاۋىتتان 7 ملن. توننا جۇك جونەلتىلەر بولسا, اقسۋ-1 ستانساسىن ءالى دە دامىتۋ كەرەك. بىراق اتالعان جولدى تارتۋ مۇمكىن بولماي تۇر. ويتكەنى, ونىڭ ءبىر شەتىندە ەلەكتر ستانساسى بولسا, ەكىنشى جاعىندا تۇرعىن ۇيلەر تىرەلىپ تۇر. سول سەبەپتەن بۇل ءتيىمدى جوبا ىسكە اسپايتىن سياقتى. تىعىرىقتان شىعۋدىڭ باسقا جولىن تاپقان ءبو­لىمشە باسشىلىعى زاۋىت باسشى­لىعىنا اقسۋ-2-دە قوسىمشا شا­عىن دوڭەس, سونداي-اق قابىلداپ-جونەلتەتىن 3 جول سالىپ الىڭىز­دار دەپ كەڭەس بەرگەن. ۇسىنىس ورىندى بولعاندىقتان, زاۋىت جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردى بيىل, ال جول قۇرىلىستارىن 2012 جىلى باستاپ, 2014 جىلى اياقتاۋ­دى جوسپارلاپ وتىرعان سياقتى. ستانسا قىزمەتكەرلەرى تاسىمالدى ارتتىرۋدىڭ تاعى ءبىر جولىن ايتادى. ولار اقسۋ-1-دەگى 9-شى جولدى ۇزارتىپ, 20 شاقتى قو­سىمشا باعىتتاۋشىلار سالىپ,1-ءشى, 2-ءشى اقسۋ ارالىعىنداعى 11,5 شاقىرىم جولدى ەلەكتر تارتى­مىنا كوشىرۋدى بولىمشە باسشى­لىعىنا ۇسىنىس رەتىندە ايتقان. ۇسىنىستارى ەسكەرىلىپ, جۇزەگە اسسا تەلىمدەگى تاسىمالدىڭ ارتا­رىنا سەنىمدى. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, استانا.