ءدىن دىڭگەگى – ادامي قۇندىلىقتار

ءماجىلىس توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى كەزەكتى پلەنارلىق وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە سوڭعى كەزدە قوعام تاراپىنان قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ جۇرگەن ءدىني قىزمەت ماسەلەسىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى شىعارىلدى. «ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» جانە وعان ىلەسپە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرا­لى» ء(بىرىنشى وقىلىم) زاڭ جو­با­لارىن دەپۋتاتتارعا ءدىن ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ توراعاسى قايرات لاما ءشارىپ بايانداپ بەردى. ول زاڭ­دىق قۇجاتتا مەملە­كەت­تىڭ دىننەن جانە ءدىني بىرلەستىكتەردەن ءبولىن­گە­نى جونىندەگى كونس­تيتۋتسيالىق نورما ايقىن جازىل­عاندىعىن جەت­كىزدى. الايدا, ءدىن مەن ءدىني ءبىر­لەستىكتەر بەدەلى ار­تىپ, قوعام­دىق ءومىردىڭ ءارتۇرلى تۇستارىنا ىق­پالىنىڭ ءوسۋى ءتيىستى شارا­لار­دى قابىلداۋعا يتەرمەلەگەن. سونىمەن, زاڭ جوباسىنىڭ ال­عى­سوزىندە قازاقستان حالقى ءما­دە­نيەتىنىڭ دامۋى مەن رۋحاني ءومى­رىندەگى يسلامنىڭ حانافي باعىتى مەن پراۆوسلاۆيەنىڭ تاريحي ءرولى تانىلىپ, باسقا دا دىندەرگە قۇر­مەت اتاپ كورسەتىلگەن. اگەنتتىك توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, ءدىني بىرلەستىكتەردى قۇرۋ, مەملەكەتتىك تىركەۋ, قايتا قۇرۋ جانە تاراتۋ ءتار­تىپ­تەرى جۇيەگە كەلتىرىلگەن. ماسە­لەن, جەرگىلىكتى ءدىني بىرلەستىكتەر قۇرۋشىلار سانى 50 ادامنان كەم بولماۋعا ءتيىس, ايماقتىق ءدىني بىرلەستىكتى – 500-دەن كەم ەمەس ادام, ال رەسپۋبليكالىق ءدىني بىرلەستىكتى 5000-نان كەم ەمەس قازاقستان ازاماتى قۇرا الادى. بۇعان قوسا, جەرگىلىكتى ءدىني بىرلەستىك ءبىر وب­لىس اۋماعىندا, وڭىرلىك ءدىني بىرلەستىك ەكى وبلىستان كەم ەمەس اۋماقتا, ال رەسپۋبليكالىق ءدىني بىرلەستىك بارلىق ايماقتاردا ءتيىستى فيليالدارى مەن وكىلدىكتەرىن قۇرا وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىندا ۇيىمداستىرىلادى. وسى رەتتە زاڭ جوباسىنىڭ 14-بابىنا سايكەس ءدىني ءبىر­لەس­تىك­تىڭ اتاۋىنا دا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك.  اگەنتتىك توراعا­سى­نىڭ پايى­مىنشا, ءدىني ءبىر­لەس­تىكتىڭ اتاۋى ۇستاناتىن ءدىني سەنىم تيەسىلىگى مەن مارتەبەسىن قام­تۋى ءتيىس. الايدا ەلىمىز بەن شەتەل­دەر­دىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىن تولىقتاي نەمەسە ماڭىزدى ءبىر بولىگىندە قايتالاماعانى شارت. مە­شىت اتاۋلارىنا قاتىستى ءسو­زىن­دە ق.لاما ءشارىپ قالتالى ازا­مات­تاردىڭ ومىردەن وتكەن تۋىس­تا­رى مەن اتا-انالارىنىڭ قۇر­مە­تىنە اتاۋ ءۇردىسىنىڭ بايقالىپ وتىر­عاندىعىن جەتكىزدى. «ءبىز مۇن­داي ءىس-ارەكەتتى دۇرىس سانامايمىز. بۇ­دان ارىلۋىمىز كەرەك. مۇسىل­مان­دار ساناسىندا مەشىتتى ال­لا­نىڭ ءۇيى رەتىندە قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتۋ قاجەت. مەشىتتەردىڭ اتاۋى­نا اللانىڭ 99 كوركەم ەسى­مىنىڭ ءبىرىن بەرسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى», دەدى اگەنتتىك توراعاسى. ق.لاما ءشارىپ ەندى شەتەلدىك ميسسيونەرلەردىڭ ءدىن ىستەرى ءجو­نىن­دەگى اگەنت­تىكتىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرىندە جىل سايىن قاي­تا تىركەۋدەن وتۋگە مىندەتتى ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ كەتتى. ميسسيونەر رەتىندە تىركەۋدەن ءوتۋ ءۇشىن قۇجاتتار ۇسىنعان جاققا ەگەر ونىڭ ميسسيونەرلىك قىزمەتى كونس­تيتۋتسيالىق قۇرىلىسقا, قوعام­دىق تارتىپكە, ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندى­عىنا, حالىقتىڭ دەن­ساۋلىعى مەن يماندىلىعىنا قاتەر توندىرەتىن بولسا, ءدىنتانۋ ساراپتاماسىنىڭ تەرىس قورى­تىن­دى­سى نەگىزىندە تىركەۋدەن وتكىزۋ­دەن باس تارتىلاتىن بولادى. تىركەۋدەن وتپەگەن ميسسيونەرگە ەلىمىز اۋماعىندا قىز­مەت جاساۋعا تىي­ىم سالىنادى. ادام قۇقىق­تا­رىن قورعاۋ ماقسا­تىن­دا ءدىني ۇيىمداردىڭ قايى­رىم­دىلىق جۇ­مىس­تارى ازامات­تار­دى ماتە­ريال­دىق تۇرعىدان ىن­تالاندىرۋ ارقىلى بەلگىلى ءبىر ءدىني ىلىمدەردى ۇستانۋعا ءماجبۇر ەتپەۋگە ءتيىس. سونداي-اق زاڭ جوباسىندا وت­با­سىن بۇزۋعا بەيىم جانە سوعان ماجبۇرلەيتىن, مىندەتتى ءبىلىم الۋ­عا بوگەت جاسايتىن, ازامات­تار­دىڭ يماندىلىعى مەن دەن­ساۋ­لىعىنا زيان كەلتىرەتىن ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ قىزمەتىنە تىيىم سالۋ كوزدەلگەن. ءدىني بىرلەستىكتەر مۇشەلەرى مەن ۇستانۋشىلاردى ءوز­دەرىنە تيەسىلى مۇلكىنەن ءدىني ءبىر­لەستىكتىڭ, ونىڭ جەتەكشىسى مەن باسقا دا مۇشەلەرىنىڭ پايداسىنا باس تارتۋىنا ماجبۇرلەۋگە تىي­ىم سالۋ ۇسىنىلادى. ءدىني ادە­بيەتتەردى اكەلۋگە, باسىپ شى­عا­رۋ­عا جانە تاراتۋعا, ءدىني عۇرىپ­تار مەن راسىمدەردى وتكىزۋگە قا­تىستى ەرەجەلەر دە ايقىن رەتتەلىپتى. زاڭ جوباسىنىڭ 7-بابى كوپ­شى­لىك نازارىن وزىنە ەرەكشە اۋدارعاندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك. اسىرەسە, ونىڭ  3-تارماعىندا قۇ­دايعا قۇلشىلىق ەتۋ, ءدىني جورالار, راسىمدەر جانە جينالىستار, سونداي-اق ميسسيونەرلىك قىزمەتتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ۇيىم­دار­دىڭ, قارۋلى كۇشتەر, باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرىلىم­داردىڭ, سوت جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, جەكە تۇلعا­لار­دىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن قور­عاۋ­مەن, قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋمەن بايلانىستى باسقا دا قىزمەتتەردىڭ, ءدىني ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن قوسپاعاندا, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ عيما­رات­تارى مەن ولارعا بولىنگەن اۋماق­تا وتكىزۋگە جول بەرىلمەيدى دەپ جازىلعان.  اتالعان نورماعا ءما­جى­لىس دەپۋتاتى بەكبولات تىلەۋحان ءوز قارسىلىعىن بىلدىرگەنىمەن, ول ارىپتەستەرى تاراپىنان قول­داۋ تاپپادى. ءسويتىپ, مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە ءمىناجات ءبول­مەلەرىنىڭ, ياعني نامازحانالاردىڭ جابىلۋى قاجەتتىگى, بىراق جۇمىس ورنىنان تىس جەرلەردە ءدىني جورالار مەن راسىمدەردى وتكىزۋگە ەش­قانداي تىيىمنىڭ جاسال­ماي­تىنى زاڭ جوباسىندا ناقتىلانىپ وتىر. وسىلايشا تالقىدان وتكەن ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەرگە قاتىستى زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار قولداۋىنا يە بولدى. ال وعان  ىلەسپە ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر ماسەلەلەرى بوي­ىنشا كەي­بىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە ءوز­گەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەن­گىزۋدى قاراستىراتىن زاڭدىق قۇجات ءبىرىنشى وقىلىمدا قارا­لىپ, كۇن تارتىبىنە قايتا ەنگىزىلىپ بارىپ ەكىنشى وقىلىمدا ما­قۇلداندى. اسقار تۇراپباي ۇلى.