تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسى

اگروكاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا وڭ ىقپال ەتىپ وتىر ارشالى اۋدانىنىڭ ارناساي اۋى­لىندا ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن ماڭىزدى جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. باستى ماقسات – تام­شىلاتا سۋارۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ ارقى­لى سۋدى ۇنەمدەۋدىڭ تۇراقتى جۇيەسىن قالىپ­تاستىرۋ. نەگىزگى دىڭگەگىن جەرگى­لىكتى مەكتەپتەگى «اقبوتا» قوعامدىق قورى مەن ۇكىمەتارالىق ۇيىمدار ۇستاپ وتىرعان جوبا اتالعان اۋداننىڭ 6 اۋىل ايماعىن قامتىپ, ونى ىسكە اسىرۋعا كەمىندە 16 مىڭ ادام قاتىستىرىلادى. بۇعان قوسىمشا, اقمولا وبلىسىنىڭ 3 اۋىلدىق اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىن اۋىز سۋدى ۇنەمدەۋ باعىتىنداعى جاڭا تەح­نولوگيا نەگىزدەرىن وقىتۋعا تارتىپ, استانا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ 30 مىڭنان استام ادامىن اقپاراتتاندىرۋ جوسپارلانعان. – كەيدە جاڭساق قادامدار جاڭا باستا­مالارعا جول اشاتىنى بار, – دەيدى «اقبو­تانىڭ» جوبالىق قىزمەتىنىڭ جەتەك­شىسى تاتيانا نەمتسان. – استانا سۋ قويماسى 2008 جىلى ستراتەگيالىق نىسان دارەجەسىن الدى. ماقسات بەلگىلى بولعا­نىمەن, كوپ ۇزاماي «مەدالدىڭ ەكىن­شى جاعى» كورىنىس بەردى. اۋىل تۇرعىن­دارى اۋلاسىنداعى باۋ-باقشا اۋقى­مى كۇرت كەمىدى. ماسەلەن, ارناساي اۋى­لىندا 2009 جىلى 14 گەكتار وسىنداي اۋماق بولسا, قازىر ول ەكى ەسە ازايىپ, بوس جەرلەر كولەمى كوبەيدى. جاز ايلا­رىندا سۋ قويماسىنان سۋ الۋ توقتاتى­لىسىمەن ارناساي اۋىلىنداعى سۋ جۇيەسىنە تۇسەتىن سالماق 3 ەسە ارتتى. ونىڭ ۇستىنە, قولدا بار جەلى باۋ-باقشانى سۋلاندىرۋعا لايىقتالماعان. قاراپايىم ەسەپ 0,12 گەكتار ءۇشىن ءار وتباسى 5 دوللار جۇمساۋعا ءماجبۇر بولدى. بۇل ءبىر ايدا 120, ال جازعى ماۋسىمدا 400 دوللاردى قۇرايدى. سۋ تاپشىلىعى مەن قىمباتشىلىعى ارشالى اۋدانىنىڭ وزگە اۋىلدارىن دا تىعىرىققا تىرەگەنىن ايتۋ كەرەك. وسىعان بايلانىستى ءبىزدىڭ قوعامدىق قور باتىل قادامدار جاساپ, يگى ۇمتىلىستارىمىز قولداۋ تاپتى. وسىدان بەس جىل بۇرىن ارناسايداعى ۆياچەسلاۆ ورتا مەكتەبىنىڭ ەكى جىلى­جا­يىنداعى 300 شارشى مەتر الاڭدا جانە اشىق الاڭداعى ۋچاسكەلەردە ەكس­پەريمەنتتىك نەگىزدە تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسى قولعا الىندى. سونىمەن قاتار, ارناساي اۋىلىنداعى 10-16 جاس ارالىعىنداعى 35 مۇشەسى بار «جاس فەرمەر مەكتەبىندە» كليماتتىق وزگەرىستەرگە بايلانىستى مەكتەپ جانە تۇرعىندار باقشاسىندا كوكونىستەردى تام­شىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن ۇيىم­­داستىرۋ ماسەلەسى زەرتتەلدى. بەلگىلى عا­لىمدار مەن مامانداردىڭ قاتىسۋى­مەن ات­قا­رىلعان جۇمىس ناتيجەلەرى قا­زاق­­ستاننىڭ سولتۇستىك وڭىرىندە سۋ شىعى­نىن 2 ەسەگە قىسقارتۋعا جانە ارنايى الاڭ­­داردا ونىمدىلىكتى اناعۇرلىم ارت­تى­­رۋ­عا مۇمكىندىك بارلىعىن دالەلدەپ وتىر. جوبا اقمولا وبلىسىنداعى قوعام­دىق جانە اكىمشىلىك ورگاندار تاراپىنان قولداۋ تاپقانى قۋانىشتى. ونىڭ جالپى قۇنى 155600 اقش دوللارىنا تەڭ بولسا, ۇكىمەتتەن سۇرالاتىن قارجى 100 مىڭ دوللار شاماسىندا. قالعان شى­عىندى ءوز موينىنا الىپ وتىرعان جوبا ۇيلەس­تىرۋشىلەرىنىڭ باتىلدىعى دا سۇيسىنتەدى. ويتكەنى, جوبانى جۇزەگە اسىرۋ مەيلىنشە قىسقا مەرزىمدە جۇزەگە اسىرىلماق. جاۋاپتى جوبانىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن جاقسى تۇسىنەتىن «اقبوتا» قوعامدىق قورى قۇندى ءىستى قولعا العالى كوپتەگەن سەنىمدى ارىپتەستەر قۇرامىن توپتاس­تىرا ءبىلدى. شەف-مونتاج مىندەتىن ويداعى­داي اتقارىپ جۇرگەن «جاس فەرمەر مەك­تەبىندەگى» ۆولونتەرلەر توبىن ايتپا­عاندا, ارناساي اۋىلىنىڭ 300 تۇرعىنى قۇرىلتايشىسى سانالاتىن «قايسار» جشس جۇمىسقا بىلەك سىبانا كىرىسىپ كەتتى. ارناسايلىقتار تۇرمىسى تومەن, كوپ بالالى جانە جالعىز باستى اۋىلداس­تارىن 3 تەكشە مەترلىك سۋجيناعىشتار, سورعىشتار, شلانگالارمەن قامتاماسىز ەتۋگە كومەكتەسۋدە. قازىردىڭ وزىندە ارنا­ساي اۋىلىندا تامشىلاتىپ سۋا­رۋ ءجۇ­يە­­سىندەگى 160 ۋچاسكە, جىبەك جولى, ۆول­گو­دونوۆكا, ميحايلوۆكا اۋىلدارىن­دا, باباتاي ستانساسىندا جانە ارشالى كەنتىندە 10 تاجىريبەلىك ۋچاسكە ۇيىمداس­تىرىلدى. سونداي-اق, 8 وقۋ سەمينارى وتكى­زىلىپ, جوبا بويىنشا اتقارىلعان جۇ­مىس قورى­تىندىسىن باياندايتىن فيلم, 12 بەتتىك ءۇش تىلدەگى جۋرنال, فوتو­­كورمە جانە ەكى فورماتتاعى كۇنتىزبە شى­عا­رىلدى. مۇنىڭ بارلىعى الەمدىك «مىڭ­جىلدىق تۇعىرناماسى» تالاپتارى­مەن سايكەستەندىرىلگەنىن دە اتاپ ءوتۋ ءلازىم. – ۆياچەسلاۆ ورتا مەكتەبىنىڭ نەگىزىندە 2004 جىلى قۇرىلعان «اقبوتا» قوعام­دىق قورى كوپتەگەن يگى ىستەردىڭ باستاماشىسى بولا بىلۋدە, – دەيدى ارشالى اۋدا­نىنىڭ اكىمى ازامات تايجانوۆ. – ولار اۋدانىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نو­ميكالىق دامۋىنا ەكپىن بەرگەن «با­لالاردىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ», «پارلى القاپ قۇنارىن ارتتىرۋدىڭ بالامالى تەحنولوگياسى» جانە باسقا جوبالاردى جۇزەگە اسىرا ءبىلدى. قوعامنىڭ جاڭا ۇمتىلىستارى اۋداندىق اكىمدىك كەڭەسىندە كەڭىنەن تال­قىلانىپ, مۇددەلى ۇيىمدار مەن مەملە­كەتتىك ورگاندارعا ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. مەكتەپتەر مەن اۋىلدارداعى جى­لىجايلار مەن تۇرعىنداردىڭ اۋلالىق ۋچاسكەلەرىندە تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن ەندىرۋدىڭ تاجىريبەلىك ءمانى وراسان جانە ول اۋىلداعى كاسىپكەر­لىك قوزعالىسقا جان بىتىرەتىنى ءسوزسىز. باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان» اقمولا وبلىسى, ارشالى اۋدانى