تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدە ليتسەيلەر مەن گيمنازيالار جانە ارناۋلى مامانداندىرىلعان مەكتەپتەر كوپتەپ اشىلدى. ۋاقىت وتە كەلە دارىندى بالالارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا جۇيەسى تەوريالىق تۇرعىدان دا, تاجىريبەلىك تۇرعىدان دا ودان ءارى تەرەڭدەپ تولىسا ءتۇستى. ءسويتىپ مۇنداعى ءبىلىمنىڭ ساپاسى مەن دەڭگەيى وركەنيەتتى ەلدەرمەن تەڭەسە باستادى.
ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىندا وسى باعىتتاعى مەكتەپتەر جەلىسىنىڭ قۇرىلۋى, ءارى ۇزاق ۋاقىت وتپەي-اق ولاردىڭ الەمدىك-ەليتارلىق ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىنە كوتەرىلۋى – تاۋەلسىزدىكتىڭ باستى ناتيجەلەرى مەن جەمىستەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك. وسى سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن بىلىكتى پەداگوگ مامانداردىڭ ايتۋى بويىنشا دارىندى بالالاردى ىرىكتەپ, توپتاپ وقىتۋ ءۇردىسىن ورنىقتىرۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن پايداسى وتە مول. بۇل ولاردى بولاشاقتا الاتىن ماماندىعىنا الدىن-الا ازىرلەيتىن بەيىندى ءارى بەيىمدى ءبىلىم بەرۋ قاعيداسى ارقىلى جۇرگىزىلەتىنىنە وسى ماتەريالدى گازەت وندىرىسىنە ازىرلەۋ بارىسىندا ايقىن كوز جەتكىزە تۇستىك. وسى ورايدا ورال وڭىرىندەگى دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرناتتى مىسالعا العاندى ءجون كوردىك. بۇل ءۇشىن ەڭ الدىمەن اتالعان وقۋ ورنىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى قول جەتكىزگەن بيىك ناتيجەلەرى مەن كورسەتكىشتەرىن ايتقان ورىندى دەپ سانايمىز. اتاپ ايتقاندا, سوڭعى ون جىلدىڭ ارالىعىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنىڭ بىرىندە اشىلعان وسى مەكتەپتى بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ گرانتىن يەلەنۋ كورسەتكىشى ءجۇز پايىزدى قۇرايدى. ءبىر جىلدا «التىن بەلگىگە» قول جەتكىزگەندەردىڭ سانى 23-كە دەيىن وسكەن. ال ەڭ جوعارى 125 باللعا يە بولۋشىلار وننان اسىپ تۇسەدى. مۇندا ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ كەزىندە بارلىق تۇلەكتەردىڭ جيناعان ورتاشا بالى 120,7-گە جەتكەن.
سونىڭ ناتيجەسىندە نەگىزىنەن شالعايداعى اۋىل بالالارى وقيتىن مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ جۇزدەن استام تۇلەگى «بولاشاق» ستيپەندياسى بويىنشا الەمنىڭ ەڭ تاڭداۋلى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىن يەلەندى. ونىڭ بىرقاتارى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى ا.ن. كولگوموروۆ اتىنداعى فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبىن اياقتاعان. تۇلەكتەردىڭ تاعى ءبىر تولقىنى ەلىمىزدىڭ ەڭ جەتەكشى ەليتارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىپ ءجۇر.
– الدىڭعى جىلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۇبت مودەلىنىڭ رەسپۋبليكا بويىنشا رەيتينگىن شىعاردى. ونىڭ ناتيجەسىندە ءبىزدىڭ مەكتەپ-ينتەرنات ۇبت-دان ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە جەتكەن رەسپۋبليكامىزداعى ەڭ ۇزدىك التى مەكتەپتىڭ كوشباسىنان كورىندى. سونىمەن بىرگە ەلىمىزدە سوڭعى 11 جىل بويى رەسپۋبليكادا تۇلەكتەرى تۇراقتى تۇردە جۇزدەن جوعارى كورسەتكىشكە جەتكەن ەكى مەكتەپتىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى اتاندى, – دەدى بىزگە باتىس قازاقستان وبلىستىق دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ ديرەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمىنىڭ كانديداتى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى ناسىپقالي داۋلەتوۆ.
ارينە, بۇل ارادا ءبىز مەكتەپ ۇجىمىنىڭ بيىك بەلەستەرىن دارىپتەۋدى ەمەس, كەرىسىنشە ولاردىڭ وسى ناتيجەلەرگە قالاي قول جەتكىزگەندەرىن وقىرماندارعا تانىستىرۋدى ماقسات ەتىپ قويعان ەدىك. سوندىقتان وسى ماسەلەگە ويىسار بولساق, مۇندا وقۋشىلاردىڭ قابىلەتى مەن قىزىعۋشىلىعىنا قاراي باعدارلى پاندەردى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرمەن سالىستىرعاندا 2-3 ەسەگە دەيىن تەرەڭدەتىپ, ساراپتاپ وقىتۋ تاجىريبەسى ورنىققان. ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋگە مامانداندىرىلعان مەكتەپتە قۇرىلعان پەداگوگيكالىق مونيتورينگ ءتاسىلىنىڭ تيگىزىپ جۇرگەن ىقپالى مول ەكەنى اڭعارىلادى.
مۇنىڭ باستى ەلەمەنتى – باقىلاۋ. وسىلايشا وقىتۋ جۇيەسىن تۇراقتى ءارى جۇيەلى تۇردە باقىلاپ وتىرۋ ارقىلى وقۋشىلار ءبىلىمنىڭ ساپالىق دەڭگەيىنە كوتەرىلە الادى. ءارى بۇل ارادا ورىن العان كەمشىلىكتەر كورىنىپ قانا قويماي, ونىڭ سەبەپتەرى مەن سالدارلارى ايقىندالاتىنى, ءارى ونى جويۋدىڭ جولدارى بەلگىلەنەتىنى قانداي جاقسى. مۇنداي ۇردىستەن ۇيرەنەتىن تۇستار دا از بولماسا كەرەك. مەكتەپ پەداگوگتارىنىڭ تۇپكى ءارى نەگىزگى ماقساتى دا وسى ەكەن.
مۇنداعى وقۋشىلار مەكتەپتى اياقتاعان سوڭ وزدەرىن مەملەكەتتىك ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ مودەلى كۇتىپ تۇراتىنىن جاقسى سەزىنەدى. سوندىقتان دا ولار بەلگىلى ءبىر پاننەن كۇندەلىكتى باعا الۋ ءۇشىن ەمەس, ۇبت-دا جوعارى بالل جيناۋدى ماقسات ەتۋگە داعدىلانعان. اپتا, اي, توقسان سايىن ءارى جىل اياعىندا نەگىزگى پاندەر بويىنشا جۇيەلى ءارى تۇراقتى مەكتەپىشىلىك باقىلاۋلار دا وقۋشىلاردىڭ كۇندەلىكتى وتكىزىلگەن ماتەريالداردى تولىقتاي مەڭگەرۋىنە ىقپالىن تيگىزگەن. مۇنىڭ ءوزى وقىتۋدىڭ ءتيىمدى تۇستارىن ودان ءارى جەتىلدىرىپ, كەمشىلىكتەردى جويۋ جولدارىن ىزدەستىرۋگە العى شارت قالاپتى.
«قىسقاسى مامانداندىرىلعان مەكتەپتەگى باقىلاۋ جۇيەسى وقۋشىعا دا, وقىتۋشىعا دا تىڭ مىندەتتەر قويا الادى. ولاردى جاڭا جەتىستىكتەرگە جەتۋگە يتەرمەلەيدى. ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن سىرتتاي باقىلاۋ مەن باعالاۋ ونى تىكەلەي ىسكە اسىرعاننان گورى الدەقايدا تيىمدىرەك», دەيدى مەكتەپ باسشىسى ناسىپقالي داۋلەتوۆ. سونىڭ ناتيجەسىندە ءبىلىم ساپاسىنىڭ تومەندىگىن نەمەسە قالىپتى ەكەندىگىن تەز بايقاۋعا بولادى. بۇل ءتاسىل مۇعالىمدەردىڭ باعانى كوتەرىپ قويۋ ادەتىن بولدىرماۋعا دا ىڭعايلى. ەڭ باستىسى وقۋشىنىڭ كۇندەلىكتى ماتەريالداردى جان-جاقتى ءارى تەرەڭ مەڭگەرۋگە ۇمتىلىسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن وتە قولايلى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
ورال
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدە ليتسەيلەر مەن گيمنازيالار جانە ارناۋلى مامانداندىرىلعان مەكتەپتەر كوپتەپ اشىلدى. ۋاقىت وتە كەلە دارىندى بالالارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا جۇيەسى تەوريالىق تۇرعىدان دا, تاجىريبەلىك تۇرعىدان دا ودان ءارى تەرەڭدەپ تولىسا ءتۇستى. ءسويتىپ مۇنداعى ءبىلىمنىڭ ساپاسى مەن دەڭگەيى وركەنيەتتى ەلدەرمەن تەڭەسە باستادى.
ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىندا وسى باعىتتاعى مەكتەپتەر جەلىسىنىڭ قۇرىلۋى, ءارى ۇزاق ۋاقىت وتپەي-اق ولاردىڭ الەمدىك-ەليتارلىق ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىنە كوتەرىلۋى – تاۋەلسىزدىكتىڭ باستى ناتيجەلەرى مەن جەمىستەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك. وسى سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن بىلىكتى پەداگوگ مامانداردىڭ ايتۋى بويىنشا دارىندى بالالاردى ىرىكتەپ, توپتاپ وقىتۋ ءۇردىسىن ورنىقتىرۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن پايداسى وتە مول. بۇل ولاردى بولاشاقتا الاتىن ماماندىعىنا الدىن-الا ازىرلەيتىن بەيىندى ءارى بەيىمدى ءبىلىم بەرۋ قاعيداسى ارقىلى جۇرگىزىلەتىنىنە وسى ماتەريالدى گازەت وندىرىسىنە ازىرلەۋ بارىسىندا ايقىن كوز جەتكىزە تۇستىك. وسى ورايدا ورال وڭىرىندەگى دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرناتتى مىسالعا العاندى ءجون كوردىك. بۇل ءۇشىن ەڭ الدىمەن اتالعان وقۋ ورنىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى قول جەتكىزگەن بيىك ناتيجەلەرى مەن كورسەتكىشتەرىن ايتقان ورىندى دەپ سانايمىز. اتاپ ايتقاندا, سوڭعى ون جىلدىڭ ارالىعىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنىڭ بىرىندە اشىلعان وسى مەكتەپتى بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ گرانتىن يەلەنۋ كورسەتكىشى ءجۇز پايىزدى قۇرايدى. ءبىر جىلدا «التىن بەلگىگە» قول جەتكىزگەندەردىڭ سانى 23-كە دەيىن وسكەن. ال ەڭ جوعارى 125 باللعا يە بولۋشىلار وننان اسىپ تۇسەدى. مۇندا ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ كەزىندە بارلىق تۇلەكتەردىڭ جيناعان ورتاشا بالى 120,7-گە جەتكەن.
سونىڭ ناتيجەسىندە نەگىزىنەن شالعايداعى اۋىل بالالارى وقيتىن مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ جۇزدەن استام تۇلەگى «بولاشاق» ستيپەندياسى بويىنشا الەمنىڭ ەڭ تاڭداۋلى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىن يەلەندى. ونىڭ بىرقاتارى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى ا.ن. كولگوموروۆ اتىنداعى فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبىن اياقتاعان. تۇلەكتەردىڭ تاعى ءبىر تولقىنى ەلىمىزدىڭ ەڭ جەتەكشى ەليتارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىپ ءجۇر.
– الدىڭعى جىلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۇبت مودەلىنىڭ رەسپۋبليكا بويىنشا رەيتينگىن شىعاردى. ونىڭ ناتيجەسىندە ءبىزدىڭ مەكتەپ-ينتەرنات ۇبت-دان ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە جەتكەن رەسپۋبليكامىزداعى ەڭ ۇزدىك التى مەكتەپتىڭ كوشباسىنان كورىندى. سونىمەن بىرگە ەلىمىزدە سوڭعى 11 جىل بويى رەسپۋبليكادا تۇلەكتەرى تۇراقتى تۇردە جۇزدەن جوعارى كورسەتكىشكە جەتكەن ەكى مەكتەپتىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى اتاندى, – دەدى بىزگە باتىس قازاقستان وبلىستىق دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ ديرەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمىنىڭ كانديداتى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى ناسىپقالي داۋلەتوۆ.
ارينە, بۇل ارادا ءبىز مەكتەپ ۇجىمىنىڭ بيىك بەلەستەرىن دارىپتەۋدى ەمەس, كەرىسىنشە ولاردىڭ وسى ناتيجەلەرگە قالاي قول جەتكىزگەندەرىن وقىرماندارعا تانىستىرۋدى ماقسات ەتىپ قويعان ەدىك. سوندىقتان وسى ماسەلەگە ويىسار بولساق, مۇندا وقۋشىلاردىڭ قابىلەتى مەن قىزىعۋشىلىعىنا قاراي باعدارلى پاندەردى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرمەن سالىستىرعاندا 2-3 ەسەگە دەيىن تەرەڭدەتىپ, ساراپتاپ وقىتۋ تاجىريبەسى ورنىققان. ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋگە مامانداندىرىلعان مەكتەپتە قۇرىلعان پەداگوگيكالىق مونيتورينگ ءتاسىلىنىڭ تيگىزىپ جۇرگەن ىقپالى مول ەكەنى اڭعارىلادى.
مۇنىڭ باستى ەلەمەنتى – باقىلاۋ. وسىلايشا وقىتۋ جۇيەسىن تۇراقتى ءارى جۇيەلى تۇردە باقىلاپ وتىرۋ ارقىلى وقۋشىلار ءبىلىمنىڭ ساپالىق دەڭگەيىنە كوتەرىلە الادى. ءارى بۇل ارادا ورىن العان كەمشىلىكتەر كورىنىپ قانا قويماي, ونىڭ سەبەپتەرى مەن سالدارلارى ايقىندالاتىنى, ءارى ونى جويۋدىڭ جولدارى بەلگىلەنەتىنى قانداي جاقسى. مۇنداي ۇردىستەن ۇيرەنەتىن تۇستار دا از بولماسا كەرەك. مەكتەپ پەداگوگتارىنىڭ تۇپكى ءارى نەگىزگى ماقساتى دا وسى ەكەن.
مۇنداعى وقۋشىلار مەكتەپتى اياقتاعان سوڭ وزدەرىن مەملەكەتتىك ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ مودەلى كۇتىپ تۇراتىنىن جاقسى سەزىنەدى. سوندىقتان دا ولار بەلگىلى ءبىر پاننەن كۇندەلىكتى باعا الۋ ءۇشىن ەمەس, ۇبت-دا جوعارى بالل جيناۋدى ماقسات ەتۋگە داعدىلانعان. اپتا, اي, توقسان سايىن ءارى جىل اياعىندا نەگىزگى پاندەر بويىنشا جۇيەلى ءارى تۇراقتى مەكتەپىشىلىك باقىلاۋلار دا وقۋشىلاردىڭ كۇندەلىكتى وتكىزىلگەن ماتەريالداردى تولىقتاي مەڭگەرۋىنە ىقپالىن تيگىزگەن. مۇنىڭ ءوزى وقىتۋدىڭ ءتيىمدى تۇستارىن ودان ءارى جەتىلدىرىپ, كەمشىلىكتەردى جويۋ جولدارىن ىزدەستىرۋگە العى شارت قالاپتى.
«قىسقاسى مامانداندىرىلعان مەكتەپتەگى باقىلاۋ جۇيەسى وقۋشىعا دا, وقىتۋشىعا دا تىڭ مىندەتتەر قويا الادى. ولاردى جاڭا جەتىستىكتەرگە جەتۋگە يتەرمەلەيدى. ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن سىرتتاي باقىلاۋ مەن باعالاۋ ونى تىكەلەي ىسكە اسىرعاننان گورى الدەقايدا تيىمدىرەك», دەيدى مەكتەپ باسشىسى ناسىپقالي داۋلەتوۆ. سونىڭ ناتيجەسىندە ءبىلىم ساپاسىنىڭ تومەندىگىن نەمەسە قالىپتى ەكەندىگىن تەز بايقاۋعا بولادى. بۇل ءتاسىل مۇعالىمدەردىڭ باعانى كوتەرىپ قويۋ ادەتىن بولدىرماۋعا دا ىڭعايلى. ەڭ باستىسى وقۋشىنىڭ كۇندەلىكتى ماتەريالداردى جان-جاقتى ءارى تەرەڭ مەڭگەرۋگە ۇمتىلىسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن وتە قولايلى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
ورال
سوڭعى جاڭالىقتار
كوكتەمگى ەگىسكە دايىندىق پىسىقتالدى
قوعام • بۇگىن, 00:07
يندونەزيا ەلشىسى ورالدىق عالىمدارمەن كەزدەستى
عىلىم • كەشە
بالاباقشالاردا تسيفرلىق باقىلاۋ تاجىريبەسى جۇرگىزىلىپ جاتىر
ايماقتار • كەشە
ەلىمىزدىڭ بەس وڭىرىندە سۋ تاسقىنى قاۋپى جوعارى
قازاقستان • كەشە
40 گرادۋسقا دەيىن اياز: ەلىمىزگە اركتيكالىق سۋىق كەلەدى
اۋا رايى • كەشە
استانا اۋەجايىنىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعى ۋاقىتشا جابىلادى
ەلوردا • كەشە
الەمدىك ەكونوميكانىڭ جاڭا كارتاسى: قازاقستان قاي ورىندا؟
ەكونوميكا • كەشە
