كەشە استانادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وزگەشە سيپاتتاعى جيىن – رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمى ءوتتى. بۇل شاراعا قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىنەن 1000-نان استام ادام, سونىڭ ىشىندە كاسىپكەرلەر, ءوندىرىستىڭ ءتۇرلى سالاسىنىڭ ەڭبەككەرلەرى, عالىمدار, ستۋدەنتتەر, تانىمال سپورتشىلار مەن جاستار ۇيىمدارىنىڭ كوشباسشىلارى قاتىستى.
«قازاقستان جاستارى باقىتتى بولسىن! قازاقستانىمىز, ەلىمىز ءماڭگىلىك بولسىن!». تاۋەلسىزدىك سارايىندا ۇيىمداستىرىلعان فورۋمعا قاتىسۋعا ارنايى كەلگەن ەلباسى العاشقى ءسوزىن وسىلاي باستادى. مەملەكەت باسشىسى بۇدان كەيىن قازاقستانداعى 15-تەن 29 جاسقا دەيىنگى 5 ميلليونعا تارتا جاستى فورۋمنىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتاپ, ۇلكەن باقىت, زور دەنساۋلىق تىلەدى. «بۇل باسقوسۋعا ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنەن سان ءتۇرلى ماماندىقتى يگەرگەن جاستار جينالىپ وتىر. جاس ۇرپاقتىڭ قۋاتى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قۋاتى. بۇگىن – تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى. بۇل – قازاق قازاق بولعالى, تۇڭعىش پرەزيدەنتىن بۇكىل حالىق بولىپ, دەربەس تۇردە سايلاعان ەلدىڭ قۋانىشتى كۇنى.
ەكىنشى قۋانىش – ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى. بۇل – اتا-بابا ارمانىنىڭ ورىندالعانىنىڭ ايعاعى. ءبىز بارلىق قيىنشىلىقتى كوتەرىپ, ەلىمىزدى الەم كارتاسىندا بەلگىلەدىك, سول ارقىلى ونىڭ دارەجەسىن كوتەردىك. ال ەلىمىز مەرەيىنىڭ ۇستەم بولۋى – بارشا حالقىمىزدىڭ ەڭبەگىنىڭ ارقاسى. ءبىز بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جۇزەگە اسىرىلعان شارۋالاردىڭ بارلىعىن ايتىپ ءجۇرمىز. ۋاقىت زىمىراپ ءوتىپ جاتىر. بارلىعى وتە تەز. سوندىقتان, جاستارىمىز بۇگىنگى احۋالدى, توڭىرەكتەگى جاعدايدى وسىلاي بولۋى ءتيىس دەپ ويلايدى. ول دا دۇرىس. سەبەبى, ءبىز دە سولاي ويلاعانبىز. بىراق تا, اعا بۋىننىڭ, اتا-اجەلەرىڭنىڭ, اكەلەرىڭ مەن انالارىڭنىڭ ىستەگەن قىرۋار جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا عانا ءبىز قازاقستانىمىزدى وسىنداي جاعدايعا جەتكىزدىك. بۇرىن ءبىز كەڭەس وداعىنىڭ ءبىر ءبولشەگى ەدىك. ەشكىمگە بەلگىسىز. سول ءبولشەكتەن ەل جاساۋ, جۇرت جاساۋ, ونىڭ بارلىق قاجەتتى رامىزدەرىن قابىلداۋ, ءدۇنيە جۇزىنە پاش ەتۋ وڭاي بولعان جوق. ءتۇرلى قيىندىقتان وتتىك. بۇگىن ءال-اۋقاتى ورتا دەڭگەيدەن جوعارى مەملەكەتتەردىڭ ىشىنە كىردىك. بۇل – بارلىعىمىزدىڭ ەڭبەگىمىزدىڭ ارقاسى. ارينە, بۇگىنگى زامان وڭاي ەمەس. سوندىقتان, بولاشاققا قاراۋ كەرەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار, ەلباسى: «سىزدەر تاۋەلسىزدىكپەن قۇرداسسىزدار. سىزدەر وتانىمىزدىڭ كەڭەستىك تاريحى, اكە-شەشەلەرىمىز ءومىر سۇرگەن ءجۇيە, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ العاشقى قيىندىقتارى تۋرالى بىلمەيتىن العاشقى بۋىنسىزدار. سىزدەرگە باسقا ءومىر تانىس ەمەس. الايدا, تاۋەلسىزدىكتىڭ بىزگە عانا ەمەس, بارلىق حالىقتارعا ۇلكەن قيىندىقپەن كەلەتىنىن بىلۋلەرىڭىز قاجەت, – دەدى جيىن اياسىندا سويلەگەن سوزىندە. – ەلىمىز قيىن جولدى باستان وتكەردى. ماسەلەن, گيپەرينفلياتسيا, جاپپاي جۇمىسسىزدىق, ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ جابىلۋى, جالاقى مەن زەينەتاقىنىڭ جوقتىعى. سونداي كەزدە بىزگە جۇمىس ىستەۋ كەرەك بولدى, قازاقستاننىڭ اياعىنان تۇرىپ كەتە الاتىنىن دالەلدەۋ قاجەت بولدى. بۇل رەتتە ءتۇرلى جورامالدار ايتىلدى. «كوپ ۇلتتى, ىشكى تۇراقسىزدىعى, ءالسىز ەكونوميكاسى بار قازاقستان مەملەكەت بولا المايدى» دەگەن پىكىرلەر بولدى. 90-جىلداردىڭ باسىنداعى ەشكىم بىلمەيتىن, تۇرمىس دەڭگەيى وتە تومەن ەلدەگى جاعداي وسىنداي ەدى. الايدا, ءبىز ءبارى كەرىسىنشە ەكەنىن دالەلدەدىك».
ەلباسى, سونىمەن قاتار, پارلامەنتتى نەلىكتەن بىرنەشە رەت تاراتۋعا تۋرا كەلگەنىنە دە توقتالدى. «ەسكى جۇيە بويىنشا سايلانعان پارلامەنت جاڭا رەفورمالاردى جاساۋعا قارسىلىق كورسەتتى. سوندىقتان, جاۋاپكەرشىلىكتى كوتەرۋگە تۋرا كەلدى. ءبىر جاعىنان ولاردى دا كىنالاۋعا بولمايدى. سەبەبى, ولار باسقا فورماتسيانىڭ ادامدارى ەدى. جەكەشەلەندىرۋ, نارىق, ەركىن ەكونوميكا, ەركىن ساياسات سياقتى ۇعىمدار ولارعا تۇسىنىكسىز بولاتىن. وسىلايشا, سول دۇربەلەڭ جىلدارى بيلىكتەگى قاتاڭ كونفرونتاتسيا جاعدايىندا ءبىرنەشە رەت پارلامەنتتى تاراتىپ, جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىما الۋعا تۋرا كەلدى. ءسويتىپ, بەس ايدا زاڭدىق كۇشى بار 147 جارلىقتى دايىنداپ, جاريالادىق. ال بۇل شەشىمدەر قازاقستاننىڭ وزگە پوستكەڭەستىك ەلدەرمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا العا وزۋىنا مۇمكىندىك بەردى», دەدى ەلباسى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان باستاپقى ۋاقىتتاعى مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋدىڭ قيىن كەزەڭى تۋرالى اڭگىمەلەپ, رەسپۋبليكامىزدا جاستاردىڭ ومىردەن ءوز ورنىن تابۋىنا بىرەگەي مۇمكىندىكتەر جاسالعانىنا, جەدەل وزگەرۋ ۇستىندەگى قازىرگى الەمنىڭ زاماناۋي تالاپتارىنا ساي كەلەتىن, سىن-قاتەرلەرىنە لايىقتى توتەپ بەرەتىن ساپالى ءبىلىم الۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى. ەلىمىزدىڭ جەتكەن تابىسىنىڭ تاريحى – ەڭ الدىمەن ونىڭ جاستارى قول جەتكىزگەن تابىستىڭ تاريحى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «جاس ۇرپاققا, وتكەنىمىز بەن كەلەشەگىمىزگە قامقورلىقپەن قاراۋ ارقاشان مەنىڭ ساياساتىمنىڭ باستى ءمان-ماڭىزى بولىپ كەلەدى. ءاربىر جاس قازاقستاندىقتىڭ ءبىلىم الۋىنا, جۇمىس ىستەۋىنە, وتباسىن قۇرۋىنا, باسپانا الۋىنا ءمۇمكىندىگى بار», دەدى ەلباسى.
سونداي-اق, نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بارشاعا – كاسىبي ءبىلىم» باعدارلاماسىنىڭ ەنگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. «مەملەكەت بارشانىڭ وندىرىستەن جۇمىس ورنىن تابۋىنا كەپىلدىك بەرەتىن ومىردەگى العاشقى جۇمىسشى ماماندىعىن تەگىن الۋعا مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. وسىلاي دەي كەلە, پرەزيدەنت جۇمىسشى جاستاردى قۇرمەتتەۋگە شاقىردى. «الەمدە بارلىق نارسە جۇمىسشى قولىمەن جاسالادى. ءبىز كومپيۋتەر الدىندا وتىرامىز. الايدا, ءداندى-داقىلدى سەبەتىن, جينايتىن, نان پىسىرەتىن, تەمىر قورىتاتىن – جۇمىسشىلار. ولار ماشينا ءجۇرگىزەدى, ۇيلەر سالادى, ءجوندەيدى, زاۋىتتار تۇرعىزادى. بۇل جەردە مەنىڭ ايتپاعىم مىناۋ: كەز كەلگەن ەكونوميكا جۇمىسشىلاردىڭ ارقاسىندا داميدى. سوندىقتان, جۇمىسشى جاستارعا قۇرمەت كورسەتەيىك», دەدى بۇل ورايدا ەلباسى.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى جەتى جىل بۇرىن باستالعان «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىنا دا توقتالدى. «ءبارى اۋىلدان قالاعا جاپپاي قونىس اۋدارعان كەزدەر بولدى. بۇل – بۇكىل الەمدە بار پروتسەسس. ياعني, ۇلكەن قالالار ارقاشان ادامداردى وزىنە تارتادى. الايدا, بىزدەگى جاعداي وزگەشە. قۇنارلى جەرلەرى, 40 ميلليون گەكتار ەگىس القابى, 290 ميلليون گەكتار جايىلىمدىق جەرلەرى بار ەلىمىز بۇكىل الەمدى ورگانيكالىق ونىمدەرمەن قامتي الادى. بۇگىندە تۇرعىندار سانى ءوسىپ كەلەدى, اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمدەرىنە سۇرانىس تا ءبىر ورنىندا تۇرماي, وسكەن ۇستىنە وسە بەرەدى. اۋىل شارۋاشىلىعىنا سۇرانىس تا ۇلعايا بەرمەك. ويتكەنى, قالاي بولعاندا دا, ادامعا ارقاشان كۇنىنە ءۇش مەزگىل تاماق ءىشۋ كەرەك. سول سەبەپتى بىزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ بولاشاعى ۇلكەن», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
جيىن بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جاس كاسىپكەرلەرگە قولداۋ كورسەتۋ ىسىنە زور ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن ايتتى. «تەك 2016 جىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا جاس بيزنەسمەندەردىڭ 55 جوباسىنا بانك نەسيەلەرىنىڭ پايىزدىق تولەمدەرىن مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالاۋ ءتۇرىندەگى قارجىلىق قولداۋ كورسەتىلدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ەلىمىزدىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەسىنىڭ قازاقستان ءونىمىنىڭ جارتىسىنان استامىن وندىرۋىنە قول جەتكىزۋ», – دەدى ەلباسى. سونىمەن بىرگە, پرەزيدەنت قازىر قازاقستاندا بيزنەس اشۋ ءۇشىن تاپتىرمايتىن كەزەڭ ەكەنىن جەتكىزە كەلە: «جاڭا يندۋستريالىق جوبالار كوپتەپ اشىلىپ جاتىر, بۇگىندە يندۋستريالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدامىز. جەلتوقساننىڭ 6-سى كۇنى ونىڭ قورىتىندىسىن شىعارامىز. العاشقى بەس جىل ءىشىندە 1000-نان اسا كاسىپورىن اشىلدى. كەلەسى بەس جىلدا تاعى 300-400 كاسىپورىن اشىلماق. بۇعان قوسا, ءىرى كاسىپورىنداردىڭ اينالاسىندا شاعىن كاسىپورىندار دا پايدا بولۋدا. بۇل كاسىپورىندار اۋقىمدى كومپانيالارعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەدى», – دەدى.
مەملەكەت باسشىسى قازىرگى تاڭدا جەكەشەلەندىرۋدىڭ ءجۇرىپ جاتقانىن, سوندىقتان وسى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىن, ال جاستاردىڭ بۇل پروتسەسكە قاتىسۋى ءۇشىن ولارعا كومەكتەسۋلەرى قاجەتتىگىن دە جەتكىزدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى «جاسىل ەل» ستۋدەنت جانە جاستار جاساقتارى جۇمىسىنا قاتىسۋشىلارعا ايرىقشا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. «ەڭبەك جاساقتارىنىڭ جۇمىسىنا 250 مىڭنان استام جاس اتسالىستى. ولار 150 مىڭ گەكتار جەرگە 50 ميلليونعا جۋىق اعاش وتىرعىزدى. ەڭبەك جاساقتارىنىڭ ىزگى ماقساتى – ەلىمىزدى كوگالداندىرۋ جانە ونىڭ ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جاس زەرتتەۋشىلەر مەن عالىمدار سانىنىڭ ارتقانىن ايتتى. «جاستارىمىزدىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىكتەرى بار. بۇگىن جاستار الدىندا بار الەمنىڭ ەسىگى اشىق. سىزدەر جاقسى ۋاقىتتا ءومىر ءسۇرىپ, بولاشاققا نىق قادام باسىپ بارا جاتقان ەلمەن بىرگە ءوسىپ كەلەسىزدەر. ەل ءىشىندە دە, الەمدە دە, سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناس سالاسىندا دا جۇمىس جاسايتىن ءبىر عانا قاعيدا بار, ول – باسەكەلىكتىڭ ماڭگىلىك مەحانيزمى», – دەدى ەلباسى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى 5 جىلدا جاس عالىمدار سانى 60 پايىزعا ارتقان ەكەن. «بىزدە قازاقستاننىڭ اتىن الەمگە تانىتاتىن عالىمدار جەتەرلىك. تالانتتى جاستار بار, ولاردىڭ نيەتتەرى دە, ويلارى دا بار. مەن قازاقستاننىڭ بارلىق جاس عالىمدارىنا زور تابىستار تىلەيمىن. سىزدەر ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ءۇلكەن قولداۋدى سەزىنىپ وتىرسىزدار. ماسەلەن, ءبىز ءبىلىم تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلدادىق. ەگەر ءسىزدەردىڭ ناقتى جوبالارىڭىز, ستارتاپتارىڭىز بولسا, وندا كوميسسيا ونىڭ قانشالىقتى ءومىرشەڭ ەكەنىن انىقتاپ, سوعان ساي قارجى بولەدى», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى عىلىمي قامتىمدى ەكونوميكاعا كوشۋ ونىڭ ءوسىمىنىڭ يكەمدىلىگىن, قارقىندىلىعىن جانە ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. «سوندىقتان قازاقستاننىڭ الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋى عىلىمي قامتىمدى ەكونوميكاعا نەگىزدەلۋگە ءتيىس. الەم جاڭا تەحنولوگيالىق ءداۋىرگە اياق باستى. ونىڭ ۇردىستەرى تاڭعالدىرادى, ءتانتى ەتەدى جانە تامساندىرادى, سونىمەن بىرگە, ول ەلدىڭ كەلەشەگىنە قاتىستى ماسەلەگە وراي قاتاڭ تالاپ قويادى. بولاشاق ءبىزدىڭ الدىمىزعا مىناداي ءۇزىلدى-كەسىلدى شارت قويىپ وتىر: بار بول, جەتىل نەمەسە جوق بول»! – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
فورۋم اياسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا تەحنولوگيالار زامانىندا قوعام ءۇشىن سىن-قاتەر بولىپ سانالاتىن قۇبىلىستارعا ايرىقشا توقتالدى. «بۇل يننوۆاتسيالاردىڭ ارتىندا تۇرعان نەگىزگى الەۋمەتتىك سىن-قاتەر, ول – كوپتەگەن كاسىپ ءتۇرىنىڭ جويىلۋى, جۇمىس ورىندارىنىڭ جاپپاي قىسقارۋى, ياعني جاھان بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋ اياسىنىڭ تارىلۋى. بۇعان دەيىن مەنىڭ باستاماممەن ءازىرلەنگەن يننوۆاتسيالىق يندۋستريالاندىرۋ, «نۇرلى جول», «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى باعدارلامالارىمەن تىعىز بايلانىستى جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنىڭ وزەكتىلىگى ەرەكشە ارتىپ كەلەدى», – دەدى ەلباسى.
سونداي-اق, قازاقستان پرەزيدەنتى دامىعان ەلدەردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە قارقىن الىپ كەلە جاتقان جاستار يننوۆاتسياسىنا باسا نازار اۋداردى. «قازاقستان ستۋدەنتتەرى ورتاسىندا دا ستارتاپ سانىنىڭ ارتۋى ءۇشىن وسىنداي قولايلى جاعداي جاساۋ قاجەت دەپ سانايمىن. قازىر ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا دا العاشقى تابىستى جوبالار پايدا بولا باستادى. وسى تاجىريبەنى ورىستەتە ءتۇسۋ كەرەك. بۇل – ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى باسشىلىعىنىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى باسشىلارىنىڭ مىندەتى», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بۇدان بولەك, قازاقستان پرەزيدەنتى تۋريزم, قۇرىلىس, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ سالالارىندا, جەڭىل ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەكپەن قامتۋعا جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا مول ءمۇمكىندىكتەر بار ەكەنىن ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ, سونىمەن قاتار, سپورتشىلار مەن شىعارماشىل جاستارعا, بارلىق جاس ونەر قايراتكەرلەرىنە ىستىق ىقىلاسىن ءبىلدىردى. بۇل رەتتە, ەلباسى مادەني باعدارلاما اياسىندا جانە «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اتتى تاقىرىپپەن وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىندەگى ۆولونتەرلەر جۇمىسى بارىسىندا قازاقستاندى لايىقتى دەڭگەيدە تانىتۋلارىنا تىلەكتەستىگىن جەتكىزدى.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى بارشاعا دەنساۋلىق, باقىت جانە يگىلىك تىلەپ, مەملەكەتتىڭ بارلىق تابىسىنا ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىقتىڭ, تىنىشتىقتىڭ جانە 100-دەن استام ەتنوس وكىلدەرى دوستىعىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
فورۋم بارىسىندا استانا قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ا.ورالوۆ, «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ستيپەندياتى, تەاتر جانە كينو اكتريساسى ا.ءالىمجان, «زەردە» ۇلتتىق اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق حولدينگى» اق باسقارماسىنىڭ ءتورايىمى ءا.جيەنباەۆا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بەلسەندىسى م.سپوتكاي, 2016 جىلعى ازيا IT كونفەرەنتسياسىنىڭ جەڭىمپازى س.ناۋكەنوۆ, «قازاقستان اليۋمينيى» اق ەكونوميسى ءا.دوسانوۆا, «Open Technologies Group» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى ق.احمەتوۆ, «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى ق.تولەۋشين, «جاسىل ەل» جاستار ەڭبەك جاساقتارى رەسپۋبليكالىق شتابى» جەكەمەنشىك مەكەمەسىنىڭ باسشىسى ر.حاميدۋللين, قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى «روبوتتار مەن اقىلدى ماشينالار زەرتحاناسىنىڭ» مەڭگەرۋشىسى ن.ەسماعامبەتوۆ, گروسسمەيستەر, شاحماتتان حالىقارالىق تۋرنيرلەر چەمپيونى د.سادۋاقاسوۆا, كاسىپكەر, «قازاقستاندىق OTAN ساعات كومپانياسىنىڭ» باسشىسى ا.توقسانباەۆ, ميۋنحەندەگى ماكسيميليان ليۋدۆيگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورانتى ق.ابديەۆا, «TERRAPOINT» جشس ينجەنەرى د.حومەنكو سەكىلدى بەلسەندى جاستار ءسوز سويلەدى.
ماسەلەن, استانا قالالىق ءماسليحاتىنىڭ جاس دەپۋتاتى اسحات ورالوۆ بۇل ەرەكشە كۇن ەكەنىن, سەبەبى, فورۋمنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى مەرەكەسى اياسىندا وتكىزىلۋى ەل جاستارى ءۇشىن زور مارتەبە ەكەنىن جەتكىزدى. «اسىرەسە, وسى ايتۋلى شاراعا ءوزىڭىزدىڭ تىكەلەي كەلىپ قاتىسۋىڭىز ونىڭ ماڭىزىن ودان ءارى ارتتىرىپ وتىر. مۇنى ءسىزدىڭ قازاقستان جاستارىنا كورسەتكەن شەكسىز قامقورلىعىڭىز بەن ۇلكەن سەنىمىڭىز دەپ بىلەمىز. بيىل ەلىمىز ءۇشىن ەرەكشە مەرەكە اتالىپ وتەدى. ول – ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى. وسى شيرەك عاسىردىڭ ىشىندە ءسىزدىڭ دانا باسشىلىعىڭىزبەن ەلىمىز تولاعاي تابىستارعا قول جەتكىزدى. سولاردىڭ ىشىندە, اسىرەسە, جاستارعا بۇرىن-سوڭدى بولماعان مۇمكىندىكتەر بەرىلىپ, داڭعىل جولدار اشىلدى», – دەدى ءماسليحات دەپۋتاتى. وسىلاي دەگەن ول, فورۋم دەلەگاتتارى مەن بۇكىل ەل جاستارىنىڭ اتىنان ەلباسىنا ەل تاۋەلسىزدىگى جولىندا اتقارىپ كەلە جاتقان ەڭبەگى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى جانە تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىمەن قۇتتىقتادى.
ەلوردادا ۇيىمداستىرىلعان رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمىنا قاتىسىپ, ەلباسىنىڭ الدىندا ءسوز سويلەگەن بەلسەندى ازاماتتاردىڭ ءبىرى – ارمان دوسحانباەۆ دەگەن جاس كاسىپكەر. ول العاشقى كاسىبىن 17 جاسىندا باستاپتى. «مەن ول كەزدە قاراعاندى قالاسىندا كومپيۋتەرلىك تەحنيكا بويىنشا جەكە كاسىبىمدى اشىپ, سونى دوڭگەلەتتىم. ايىنا 300 مىڭ تەڭگەگە جۋىق قارجى تاباتىنمىن. ول مەكتەپ وقۋشىسى ءۇشىن ۇلكەن تابىس ەدى. قازىر جاسىم 25-تە. مەنىڭ 4 كومپانيام بار. ونىڭ ءبىرەۋىنىڭ وزىنەن جىلىنا 168 ميلليون تەڭگە قاراجات تۇسەدى. 33 ادامدى جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتەدى», – دەدى ول.
سونىمەن قاتار, ا.دوسحانباەۆتىڭ «وتان» برەندىمەن ساعات جاسايتىن كاسىپورنى بار ەكەن. «بۇل كاسىپورنىم «قازاقستاندا جاسالعان» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا ۇلەس قوسۋدا. ءسىزدىڭ تاپسىرماڭىزبەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ كاسىپورىن ۇلكەن سەرپىلىس الدى. وسى ءۇشىن سىزگە زور العىس ايتا وتىرىپ, وزىڭىزگە ارناپ جاساعان قولساعاتتى سىيعا تارتۋعا رۇقسات ەتىڭىز», – دەدى ارمان دوسحانباەۆ. ال پرەزيدەنت جاس كاسىپكەردىڭ سىيلىعىن ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىل الا وتىرىپ, «جارايسىڭ! ەندى ءبىز شۆەيتساريالىق ەمەس, ءوزىمىزدىڭ ساعاتىمىزدى تاعاتىن بولامىز», – دەپ ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
تاعى ءبىر جاس كاسىپكەر مەدەت بايكەن كەزىندە «بولاشاق» باعدارلاماسى نەگىزىندە لوندوندا ءبىلىم الىپ كەلگەن ەكەن. قازىرگى تاڭدا ول ەلىمىزدەگى قوعامدىق ماڭىزى بار جوبالارعا اتسالىسىپ ءجۇرگەن كورىنەدى. «بيىل جازدا اتىراۋ قالاسىندا زاماناۋي كونتسەپتۋالدى ساۋدا, ويىن-ساۋىق ورتالىعىن, ودان كەيىن «تومەن باعا – جوعارى ساپا» فورماتىنداعى گيپەرماركەت اشىپ, جەرلەستەرىمىزدى 1 مىڭنان استام جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتتىك. وتكەن اپتادا عانا اتىراۋلىقتار كوپتەن كۇتكەن بالالار ويىن پاركىنىڭ تۇساۋىن كەستىك. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ءوڭىردەگى ساۋدا جۇيەسىن زاماناۋي ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋ. ءوزىمىز قولعا العان جوبالارعا جالپى سوماسى 10 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتتىق. ولاردىڭ باسىم بولىگى – نەسيەلىك قارجى. الايدا, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا ءبىرشاما جەڭىلدىكتەرگە قول جەتكىزدىك», دەدى م.بايكەن.
«بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تاعى ءبىر تۇلەگى, تەاتر جانە كينو اكتريساسى اقكەنجە ءالىمجان: «ءسىز ءبىر سوزىڭىزدە زاماناۋي الەمدە ەلدىڭ قۋاتى, ەڭ الدىمەن, ازاماتتارىنىڭ بىلىمىمەن ءولشەنەدى دەگەن ەدىڭىز. قۋاتتى قازاقستاننىڭ بۇگىنگى تاڭدا ىرگەسىن قالاۋشى جاستاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى, باسەكەگە قابىلەتتىلىگى, حال-احۋالى – بارلىعى ءسىزدىڭ نازارىڭىزدا. جاستار ءسىزدىڭ قولداۋىڭىزعا يە. ونى بارشامىز بىلەمىز. ءسىزدىڭ باستاماڭىزبەن جۇزەگە اسقان «بولاشاق» باعدارلاماسى بىلىكتى دە ءبىلىمدى, وتانشىل, وزىق ويلى جاستاردى ءتاربيەلەپ ۇلگەردى. مەن دە سونداي جاستاردىڭ قاتارىندا ومىردە دە, ونەردە دە ءوز جولىمدى تاپتىم دەپ ەسەپتەيمىن. وسى ءۇشىن سىزگە العىسىمدى ايتامىن», دەدى.
فورۋم بارىسىندا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى عانا ەمەس, شەت ەلدە ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداپ جاتقان باسقا دا وزىق ويلى قازاقستان جاستارى بەينەبايلانىسقا شىعىپ, وزدەرىنە كورسەتكەن قولداۋ-قامقورلىعى ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ, العىستارىن جاۋدىردى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى
كەشە استانادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وزگەشە سيپاتتاعى جيىن – رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمى ءوتتى. بۇل شاراعا قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىنەن 1000-نان استام ادام, سونىڭ ىشىندە كاسىپكەرلەر, ءوندىرىستىڭ ءتۇرلى سالاسىنىڭ ەڭبەككەرلەرى, عالىمدار, ستۋدەنتتەر, تانىمال سپورتشىلار مەن جاستار ۇيىمدارىنىڭ كوشباسشىلارى قاتىستى.
«قازاقستان جاستارى باقىتتى بولسىن! قازاقستانىمىز, ەلىمىز ءماڭگىلىك بولسىن!». تاۋەلسىزدىك سارايىندا ۇيىمداستىرىلعان فورۋمعا قاتىسۋعا ارنايى كەلگەن ەلباسى العاشقى ءسوزىن وسىلاي باستادى. مەملەكەت باسشىسى بۇدان كەيىن قازاقستانداعى 15-تەن 29 جاسقا دەيىنگى 5 ميلليونعا تارتا جاستى فورۋمنىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتاپ, ۇلكەن باقىت, زور دەنساۋلىق تىلەدى. «بۇل باسقوسۋعا ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنەن سان ءتۇرلى ماماندىقتى يگەرگەن جاستار جينالىپ وتىر. جاس ۇرپاقتىڭ قۋاتى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قۋاتى. بۇگىن – تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى. بۇل – قازاق قازاق بولعالى, تۇڭعىش پرەزيدەنتىن بۇكىل حالىق بولىپ, دەربەس تۇردە سايلاعان ەلدىڭ قۋانىشتى كۇنى.
ەكىنشى قۋانىش – ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى. بۇل – اتا-بابا ارمانىنىڭ ورىندالعانىنىڭ ايعاعى. ءبىز بارلىق قيىنشىلىقتى كوتەرىپ, ەلىمىزدى الەم كارتاسىندا بەلگىلەدىك, سول ارقىلى ونىڭ دارەجەسىن كوتەردىك. ال ەلىمىز مەرەيىنىڭ ۇستەم بولۋى – بارشا حالقىمىزدىڭ ەڭبەگىنىڭ ارقاسى. ءبىز بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جۇزەگە اسىرىلعان شارۋالاردىڭ بارلىعىن ايتىپ ءجۇرمىز. ۋاقىت زىمىراپ ءوتىپ جاتىر. بارلىعى وتە تەز. سوندىقتان, جاستارىمىز بۇگىنگى احۋالدى, توڭىرەكتەگى جاعدايدى وسىلاي بولۋى ءتيىس دەپ ويلايدى. ول دا دۇرىس. سەبەبى, ءبىز دە سولاي ويلاعانبىز. بىراق تا, اعا بۋىننىڭ, اتا-اجەلەرىڭنىڭ, اكەلەرىڭ مەن انالارىڭنىڭ ىستەگەن قىرۋار جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا عانا ءبىز قازاقستانىمىزدى وسىنداي جاعدايعا جەتكىزدىك. بۇرىن ءبىز كەڭەس وداعىنىڭ ءبىر ءبولشەگى ەدىك. ەشكىمگە بەلگىسىز. سول ءبولشەكتەن ەل جاساۋ, جۇرت جاساۋ, ونىڭ بارلىق قاجەتتى رامىزدەرىن قابىلداۋ, ءدۇنيە جۇزىنە پاش ەتۋ وڭاي بولعان جوق. ءتۇرلى قيىندىقتان وتتىك. بۇگىن ءال-اۋقاتى ورتا دەڭگەيدەن جوعارى مەملەكەتتەردىڭ ىشىنە كىردىك. بۇل – بارلىعىمىزدىڭ ەڭبەگىمىزدىڭ ارقاسى. ارينە, بۇگىنگى زامان وڭاي ەمەس. سوندىقتان, بولاشاققا قاراۋ كەرەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار, ەلباسى: «سىزدەر تاۋەلسىزدىكپەن قۇرداسسىزدار. سىزدەر وتانىمىزدىڭ كەڭەستىك تاريحى, اكە-شەشەلەرىمىز ءومىر سۇرگەن ءجۇيە, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ العاشقى قيىندىقتارى تۋرالى بىلمەيتىن العاشقى بۋىنسىزدار. سىزدەرگە باسقا ءومىر تانىس ەمەس. الايدا, تاۋەلسىزدىكتىڭ بىزگە عانا ەمەس, بارلىق حالىقتارعا ۇلكەن قيىندىقپەن كەلەتىنىن بىلۋلەرىڭىز قاجەت, – دەدى جيىن اياسىندا سويلەگەن سوزىندە. – ەلىمىز قيىن جولدى باستان وتكەردى. ماسەلەن, گيپەرينفلياتسيا, جاپپاي جۇمىسسىزدىق, ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ جابىلۋى, جالاقى مەن زەينەتاقىنىڭ جوقتىعى. سونداي كەزدە بىزگە جۇمىس ىستەۋ كەرەك بولدى, قازاقستاننىڭ اياعىنان تۇرىپ كەتە الاتىنىن دالەلدەۋ قاجەت بولدى. بۇل رەتتە ءتۇرلى جورامالدار ايتىلدى. «كوپ ۇلتتى, ىشكى تۇراقسىزدىعى, ءالسىز ەكونوميكاسى بار قازاقستان مەملەكەت بولا المايدى» دەگەن پىكىرلەر بولدى. 90-جىلداردىڭ باسىنداعى ەشكىم بىلمەيتىن, تۇرمىس دەڭگەيى وتە تومەن ەلدەگى جاعداي وسىنداي ەدى. الايدا, ءبىز ءبارى كەرىسىنشە ەكەنىن دالەلدەدىك».
ەلباسى, سونىمەن قاتار, پارلامەنتتى نەلىكتەن بىرنەشە رەت تاراتۋعا تۋرا كەلگەنىنە دە توقتالدى. «ەسكى جۇيە بويىنشا سايلانعان پارلامەنت جاڭا رەفورمالاردى جاساۋعا قارسىلىق كورسەتتى. سوندىقتان, جاۋاپكەرشىلىكتى كوتەرۋگە تۋرا كەلدى. ءبىر جاعىنان ولاردى دا كىنالاۋعا بولمايدى. سەبەبى, ولار باسقا فورماتسيانىڭ ادامدارى ەدى. جەكەشەلەندىرۋ, نارىق, ەركىن ەكونوميكا, ەركىن ساياسات سياقتى ۇعىمدار ولارعا تۇسىنىكسىز بولاتىن. وسىلايشا, سول دۇربەلەڭ جىلدارى بيلىكتەگى قاتاڭ كونفرونتاتسيا جاعدايىندا ءبىرنەشە رەت پارلامەنتتى تاراتىپ, جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىما الۋعا تۋرا كەلدى. ءسويتىپ, بەس ايدا زاڭدىق كۇشى بار 147 جارلىقتى دايىنداپ, جاريالادىق. ال بۇل شەشىمدەر قازاقستاننىڭ وزگە پوستكەڭەستىك ەلدەرمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا العا وزۋىنا مۇمكىندىك بەردى», دەدى ەلباسى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان باستاپقى ۋاقىتتاعى مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋدىڭ قيىن كەزەڭى تۋرالى اڭگىمەلەپ, رەسپۋبليكامىزدا جاستاردىڭ ومىردەن ءوز ورنىن تابۋىنا بىرەگەي مۇمكىندىكتەر جاسالعانىنا, جەدەل وزگەرۋ ۇستىندەگى قازىرگى الەمنىڭ زاماناۋي تالاپتارىنا ساي كەلەتىن, سىن-قاتەرلەرىنە لايىقتى توتەپ بەرەتىن ساپالى ءبىلىم الۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى. ەلىمىزدىڭ جەتكەن تابىسىنىڭ تاريحى – ەڭ الدىمەن ونىڭ جاستارى قول جەتكىزگەن تابىستىڭ تاريحى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «جاس ۇرپاققا, وتكەنىمىز بەن كەلەشەگىمىزگە قامقورلىقپەن قاراۋ ارقاشان مەنىڭ ساياساتىمنىڭ باستى ءمان-ماڭىزى بولىپ كەلەدى. ءاربىر جاس قازاقستاندىقتىڭ ءبىلىم الۋىنا, جۇمىس ىستەۋىنە, وتباسىن قۇرۋىنا, باسپانا الۋىنا ءمۇمكىندىگى بار», دەدى ەلباسى.
سونداي-اق, نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بارشاعا – كاسىبي ءبىلىم» باعدارلاماسىنىڭ ەنگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. «مەملەكەت بارشانىڭ وندىرىستەن جۇمىس ورنىن تابۋىنا كەپىلدىك بەرەتىن ومىردەگى العاشقى جۇمىسشى ماماندىعىن تەگىن الۋعا مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. وسىلاي دەي كەلە, پرەزيدەنت جۇمىسشى جاستاردى قۇرمەتتەۋگە شاقىردى. «الەمدە بارلىق نارسە جۇمىسشى قولىمەن جاسالادى. ءبىز كومپيۋتەر الدىندا وتىرامىز. الايدا, ءداندى-داقىلدى سەبەتىن, جينايتىن, نان پىسىرەتىن, تەمىر قورىتاتىن – جۇمىسشىلار. ولار ماشينا ءجۇرگىزەدى, ۇيلەر سالادى, ءجوندەيدى, زاۋىتتار تۇرعىزادى. بۇل جەردە مەنىڭ ايتپاعىم مىناۋ: كەز كەلگەن ەكونوميكا جۇمىسشىلاردىڭ ارقاسىندا داميدى. سوندىقتان, جۇمىسشى جاستارعا قۇرمەت كورسەتەيىك», دەدى بۇل ورايدا ەلباسى.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى جەتى جىل بۇرىن باستالعان «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىنا دا توقتالدى. «ءبارى اۋىلدان قالاعا جاپپاي قونىس اۋدارعان كەزدەر بولدى. بۇل – بۇكىل الەمدە بار پروتسەسس. ياعني, ۇلكەن قالالار ارقاشان ادامداردى وزىنە تارتادى. الايدا, بىزدەگى جاعداي وزگەشە. قۇنارلى جەرلەرى, 40 ميلليون گەكتار ەگىس القابى, 290 ميلليون گەكتار جايىلىمدىق جەرلەرى بار ەلىمىز بۇكىل الەمدى ورگانيكالىق ونىمدەرمەن قامتي الادى. بۇگىندە تۇرعىندار سانى ءوسىپ كەلەدى, اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمدەرىنە سۇرانىس تا ءبىر ورنىندا تۇرماي, وسكەن ۇستىنە وسە بەرەدى. اۋىل شارۋاشىلىعىنا سۇرانىس تا ۇلعايا بەرمەك. ويتكەنى, قالاي بولعاندا دا, ادامعا ارقاشان كۇنىنە ءۇش مەزگىل تاماق ءىشۋ كەرەك. سول سەبەپتى بىزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ بولاشاعى ۇلكەن», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
جيىن بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جاس كاسىپكەرلەرگە قولداۋ كورسەتۋ ىسىنە زور ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن ايتتى. «تەك 2016 جىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا جاس بيزنەسمەندەردىڭ 55 جوباسىنا بانك نەسيەلەرىنىڭ پايىزدىق تولەمدەرىن مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالاۋ ءتۇرىندەگى قارجىلىق قولداۋ كورسەتىلدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ەلىمىزدىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەسىنىڭ قازاقستان ءونىمىنىڭ جارتىسىنان استامىن وندىرۋىنە قول جەتكىزۋ», – دەدى ەلباسى. سونىمەن بىرگە, پرەزيدەنت قازىر قازاقستاندا بيزنەس اشۋ ءۇشىن تاپتىرمايتىن كەزەڭ ەكەنىن جەتكىزە كەلە: «جاڭا يندۋستريالىق جوبالار كوپتەپ اشىلىپ جاتىر, بۇگىندە يندۋستريالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدامىز. جەلتوقساننىڭ 6-سى كۇنى ونىڭ قورىتىندىسىن شىعارامىز. العاشقى بەس جىل ءىشىندە 1000-نان اسا كاسىپورىن اشىلدى. كەلەسى بەس جىلدا تاعى 300-400 كاسىپورىن اشىلماق. بۇعان قوسا, ءىرى كاسىپورىنداردىڭ اينالاسىندا شاعىن كاسىپورىندار دا پايدا بولۋدا. بۇل كاسىپورىندار اۋقىمدى كومپانيالارعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەدى», – دەدى.
مەملەكەت باسشىسى قازىرگى تاڭدا جەكەشەلەندىرۋدىڭ ءجۇرىپ جاتقانىن, سوندىقتان وسى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىن, ال جاستاردىڭ بۇل پروتسەسكە قاتىسۋى ءۇشىن ولارعا كومەكتەسۋلەرى قاجەتتىگىن دە جەتكىزدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى «جاسىل ەل» ستۋدەنت جانە جاستار جاساقتارى جۇمىسىنا قاتىسۋشىلارعا ايرىقشا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. «ەڭبەك جاساقتارىنىڭ جۇمىسىنا 250 مىڭنان استام جاس اتسالىستى. ولار 150 مىڭ گەكتار جەرگە 50 ميلليونعا جۋىق اعاش وتىرعىزدى. ەڭبەك جاساقتارىنىڭ ىزگى ماقساتى – ەلىمىزدى كوگالداندىرۋ جانە ونىڭ ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جاس زەرتتەۋشىلەر مەن عالىمدار سانىنىڭ ارتقانىن ايتتى. «جاستارىمىزدىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىكتەرى بار. بۇگىن جاستار الدىندا بار الەمنىڭ ەسىگى اشىق. سىزدەر جاقسى ۋاقىتتا ءومىر ءسۇرىپ, بولاشاققا نىق قادام باسىپ بارا جاتقان ەلمەن بىرگە ءوسىپ كەلەسىزدەر. ەل ءىشىندە دە, الەمدە دە, سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناس سالاسىندا دا جۇمىس جاسايتىن ءبىر عانا قاعيدا بار, ول – باسەكەلىكتىڭ ماڭگىلىك مەحانيزمى», – دەدى ەلباسى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى 5 جىلدا جاس عالىمدار سانى 60 پايىزعا ارتقان ەكەن. «بىزدە قازاقستاننىڭ اتىن الەمگە تانىتاتىن عالىمدار جەتەرلىك. تالانتتى جاستار بار, ولاردىڭ نيەتتەرى دە, ويلارى دا بار. مەن قازاقستاننىڭ بارلىق جاس عالىمدارىنا زور تابىستار تىلەيمىن. سىزدەر ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ءۇلكەن قولداۋدى سەزىنىپ وتىرسىزدار. ماسەلەن, ءبىز ءبىلىم تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلدادىق. ەگەر ءسىزدەردىڭ ناقتى جوبالارىڭىز, ستارتاپتارىڭىز بولسا, وندا كوميسسيا ونىڭ قانشالىقتى ءومىرشەڭ ەكەنىن انىقتاپ, سوعان ساي قارجى بولەدى», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى عىلىمي قامتىمدى ەكونوميكاعا كوشۋ ونىڭ ءوسىمىنىڭ يكەمدىلىگىن, قارقىندىلىعىن جانە ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. «سوندىقتان قازاقستاننىڭ الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋى عىلىمي قامتىمدى ەكونوميكاعا نەگىزدەلۋگە ءتيىس. الەم جاڭا تەحنولوگيالىق ءداۋىرگە اياق باستى. ونىڭ ۇردىستەرى تاڭعالدىرادى, ءتانتى ەتەدى جانە تامساندىرادى, سونىمەن بىرگە, ول ەلدىڭ كەلەشەگىنە قاتىستى ماسەلەگە وراي قاتاڭ تالاپ قويادى. بولاشاق ءبىزدىڭ الدىمىزعا مىناداي ءۇزىلدى-كەسىلدى شارت قويىپ وتىر: بار بول, جەتىل نەمەسە جوق بول»! – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
فورۋم اياسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا تەحنولوگيالار زامانىندا قوعام ءۇشىن سىن-قاتەر بولىپ سانالاتىن قۇبىلىستارعا ايرىقشا توقتالدى. «بۇل يننوۆاتسيالاردىڭ ارتىندا تۇرعان نەگىزگى الەۋمەتتىك سىن-قاتەر, ول – كوپتەگەن كاسىپ ءتۇرىنىڭ جويىلۋى, جۇمىس ورىندارىنىڭ جاپپاي قىسقارۋى, ياعني جاھان بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋ اياسىنىڭ تارىلۋى. بۇعان دەيىن مەنىڭ باستاماممەن ءازىرلەنگەن يننوۆاتسيالىق يندۋستريالاندىرۋ, «نۇرلى جول», «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى باعدارلامالارىمەن تىعىز بايلانىستى جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنىڭ وزەكتىلىگى ەرەكشە ارتىپ كەلەدى», – دەدى ەلباسى.
سونداي-اق, قازاقستان پرەزيدەنتى دامىعان ەلدەردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە قارقىن الىپ كەلە جاتقان جاستار يننوۆاتسياسىنا باسا نازار اۋداردى. «قازاقستان ستۋدەنتتەرى ورتاسىندا دا ستارتاپ سانىنىڭ ارتۋى ءۇشىن وسىنداي قولايلى جاعداي جاساۋ قاجەت دەپ سانايمىن. قازىر ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا دا العاشقى تابىستى جوبالار پايدا بولا باستادى. وسى تاجىريبەنى ورىستەتە ءتۇسۋ كەرەك. بۇل – ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى باسشىلىعىنىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى باسشىلارىنىڭ مىندەتى», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بۇدان بولەك, قازاقستان پرەزيدەنتى تۋريزم, قۇرىلىس, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ سالالارىندا, جەڭىل ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەكپەن قامتۋعا جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا مول ءمۇمكىندىكتەر بار ەكەنىن ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ, سونىمەن قاتار, سپورتشىلار مەن شىعارماشىل جاستارعا, بارلىق جاس ونەر قايراتكەرلەرىنە ىستىق ىقىلاسىن ءبىلدىردى. بۇل رەتتە, ەلباسى مادەني باعدارلاما اياسىندا جانە «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اتتى تاقىرىپپەن وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىندەگى ۆولونتەرلەر جۇمىسى بارىسىندا قازاقستاندى لايىقتى دەڭگەيدە تانىتۋلارىنا تىلەكتەستىگىن جەتكىزدى.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى بارشاعا دەنساۋلىق, باقىت جانە يگىلىك تىلەپ, مەملەكەتتىڭ بارلىق تابىسىنا ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىقتىڭ, تىنىشتىقتىڭ جانە 100-دەن استام ەتنوس وكىلدەرى دوستىعىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
فورۋم بارىسىندا استانا قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ا.ورالوۆ, «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ستيپەندياتى, تەاتر جانە كينو اكتريساسى ا.ءالىمجان, «زەردە» ۇلتتىق اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق حولدينگى» اق باسقارماسىنىڭ ءتورايىمى ءا.جيەنباەۆا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بەلسەندىسى م.سپوتكاي, 2016 جىلعى ازيا IT كونفەرەنتسياسىنىڭ جەڭىمپازى س.ناۋكەنوۆ, «قازاقستان اليۋمينيى» اق ەكونوميسى ءا.دوسانوۆا, «Open Technologies Group» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى ق.احمەتوۆ, «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى ق.تولەۋشين, «جاسىل ەل» جاستار ەڭبەك جاساقتارى رەسپۋبليكالىق شتابى» جەكەمەنشىك مەكەمەسىنىڭ باسشىسى ر.حاميدۋللين, قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى «روبوتتار مەن اقىلدى ماشينالار زەرتحاناسىنىڭ» مەڭگەرۋشىسى ن.ەسماعامبەتوۆ, گروسسمەيستەر, شاحماتتان حالىقارالىق تۋرنيرلەر چەمپيونى د.سادۋاقاسوۆا, كاسىپكەر, «قازاقستاندىق OTAN ساعات كومپانياسىنىڭ» باسشىسى ا.توقسانباەۆ, ميۋنحەندەگى ماكسيميليان ليۋدۆيگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورانتى ق.ابديەۆا, «TERRAPOINT» جشس ينجەنەرى د.حومەنكو سەكىلدى بەلسەندى جاستار ءسوز سويلەدى.
ماسەلەن, استانا قالالىق ءماسليحاتىنىڭ جاس دەپۋتاتى اسحات ورالوۆ بۇل ەرەكشە كۇن ەكەنىن, سەبەبى, فورۋمنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى مەرەكەسى اياسىندا وتكىزىلۋى ەل جاستارى ءۇشىن زور مارتەبە ەكەنىن جەتكىزدى. «اسىرەسە, وسى ايتۋلى شاراعا ءوزىڭىزدىڭ تىكەلەي كەلىپ قاتىسۋىڭىز ونىڭ ماڭىزىن ودان ءارى ارتتىرىپ وتىر. مۇنى ءسىزدىڭ قازاقستان جاستارىنا كورسەتكەن شەكسىز قامقورلىعىڭىز بەن ۇلكەن سەنىمىڭىز دەپ بىلەمىز. بيىل ەلىمىز ءۇشىن ەرەكشە مەرەكە اتالىپ وتەدى. ول – ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى. وسى شيرەك عاسىردىڭ ىشىندە ءسىزدىڭ دانا باسشىلىعىڭىزبەن ەلىمىز تولاعاي تابىستارعا قول جەتكىزدى. سولاردىڭ ىشىندە, اسىرەسە, جاستارعا بۇرىن-سوڭدى بولماعان مۇمكىندىكتەر بەرىلىپ, داڭعىل جولدار اشىلدى», – دەدى ءماسليحات دەپۋتاتى. وسىلاي دەگەن ول, فورۋم دەلەگاتتارى مەن بۇكىل ەل جاستارىنىڭ اتىنان ەلباسىنا ەل تاۋەلسىزدىگى جولىندا اتقارىپ كەلە جاتقان ەڭبەگى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى جانە تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىمەن قۇتتىقتادى.
ەلوردادا ۇيىمداستىرىلعان رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمىنا قاتىسىپ, ەلباسىنىڭ الدىندا ءسوز سويلەگەن بەلسەندى ازاماتتاردىڭ ءبىرى – ارمان دوسحانباەۆ دەگەن جاس كاسىپكەر. ول العاشقى كاسىبىن 17 جاسىندا باستاپتى. «مەن ول كەزدە قاراعاندى قالاسىندا كومپيۋتەرلىك تەحنيكا بويىنشا جەكە كاسىبىمدى اشىپ, سونى دوڭگەلەتتىم. ايىنا 300 مىڭ تەڭگەگە جۋىق قارجى تاباتىنمىن. ول مەكتەپ وقۋشىسى ءۇشىن ۇلكەن تابىس ەدى. قازىر جاسىم 25-تە. مەنىڭ 4 كومپانيام بار. ونىڭ ءبىرەۋىنىڭ وزىنەن جىلىنا 168 ميلليون تەڭگە قاراجات تۇسەدى. 33 ادامدى جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتەدى», – دەدى ول.
سونىمەن قاتار, ا.دوسحانباەۆتىڭ «وتان» برەندىمەن ساعات جاسايتىن كاسىپورنى بار ەكەن. «بۇل كاسىپورنىم «قازاقستاندا جاسالعان» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا ۇلەس قوسۋدا. ءسىزدىڭ تاپسىرماڭىزبەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ كاسىپورىن ۇلكەن سەرپىلىس الدى. وسى ءۇشىن سىزگە زور العىس ايتا وتىرىپ, وزىڭىزگە ارناپ جاساعان قولساعاتتى سىيعا تارتۋعا رۇقسات ەتىڭىز», – دەدى ارمان دوسحانباەۆ. ال پرەزيدەنت جاس كاسىپكەردىڭ سىيلىعىن ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىل الا وتىرىپ, «جارايسىڭ! ەندى ءبىز شۆەيتساريالىق ەمەس, ءوزىمىزدىڭ ساعاتىمىزدى تاعاتىن بولامىز», – دەپ ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
تاعى ءبىر جاس كاسىپكەر مەدەت بايكەن كەزىندە «بولاشاق» باعدارلاماسى نەگىزىندە لوندوندا ءبىلىم الىپ كەلگەن ەكەن. قازىرگى تاڭدا ول ەلىمىزدەگى قوعامدىق ماڭىزى بار جوبالارعا اتسالىسىپ ءجۇرگەن كورىنەدى. «بيىل جازدا اتىراۋ قالاسىندا زاماناۋي كونتسەپتۋالدى ساۋدا, ويىن-ساۋىق ورتالىعىن, ودان كەيىن «تومەن باعا – جوعارى ساپا» فورماتىنداعى گيپەرماركەت اشىپ, جەرلەستەرىمىزدى 1 مىڭنان استام جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتتىك. وتكەن اپتادا عانا اتىراۋلىقتار كوپتەن كۇتكەن بالالار ويىن پاركىنىڭ تۇساۋىن كەستىك. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ءوڭىردەگى ساۋدا جۇيەسىن زاماناۋي ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋ. ءوزىمىز قولعا العان جوبالارعا جالپى سوماسى 10 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتتىق. ولاردىڭ باسىم بولىگى – نەسيەلىك قارجى. الايدا, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا ءبىرشاما جەڭىلدىكتەرگە قول جەتكىزدىك», دەدى م.بايكەن.
«بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تاعى ءبىر تۇلەگى, تەاتر جانە كينو اكتريساسى اقكەنجە ءالىمجان: «ءسىز ءبىر سوزىڭىزدە زاماناۋي الەمدە ەلدىڭ قۋاتى, ەڭ الدىمەن, ازاماتتارىنىڭ بىلىمىمەن ءولشەنەدى دەگەن ەدىڭىز. قۋاتتى قازاقستاننىڭ بۇگىنگى تاڭدا ىرگەسىن قالاۋشى جاستاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى, باسەكەگە قابىلەتتىلىگى, حال-احۋالى – بارلىعى ءسىزدىڭ نازارىڭىزدا. جاستار ءسىزدىڭ قولداۋىڭىزعا يە. ونى بارشامىز بىلەمىز. ءسىزدىڭ باستاماڭىزبەن جۇزەگە اسقان «بولاشاق» باعدارلاماسى بىلىكتى دە ءبىلىمدى, وتانشىل, وزىق ويلى جاستاردى ءتاربيەلەپ ۇلگەردى. مەن دە سونداي جاستاردىڭ قاتارىندا ومىردە دە, ونەردە دە ءوز جولىمدى تاپتىم دەپ ەسەپتەيمىن. وسى ءۇشىن سىزگە العىسىمدى ايتامىن», دەدى.
فورۋم بارىسىندا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى عانا ەمەس, شەت ەلدە ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداپ جاتقان باسقا دا وزىق ويلى قازاقستان جاستارى بەينەبايلانىسقا شىعىپ, وزدەرىنە كورسەتكەن قولداۋ-قامقورلىعى ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ, العىستارىن جاۋدىردى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى
سوڭعى جاڭالىقتار
شەت اۋدانىندا جول قوزعالىسى شەكتەلىپ, 45 ادام ەۆاكۋاتسيالاندى
ايماقتار • بۇگىن, 19:37
قاراعاندى وبلىسىندا 800-دەن استام كولىك قار قۇرساۋىندا قالىپ قويدى
ايماقتار • بۇگىن, 19:25
ستۋدەنتتەردى ەدەن جۋعا ماجبۇرلەگەن: تۇركىستاندا جاتاقحانا قىزمەتكەرلەرى سوگىس الدى
وقيعا • بۇگىن, 18:55
ەت قىمباتتادى: ەۋروپا, ازيا جانە تاياۋ شىعىستا بىزدەن ارزان
قوعام • بۇگىن, 18:35
جالپىۇلتتىق كواليتسيا بەلسەندىلەرى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن باستادى
اتا زاڭ • بۇگىن, 18:25
جالپىۇلتتىق كواليتسيا: اقمولا وبلىسىندا كەزدەسۋلەر وتكىزدى
اتا زاڭ • بۇگىن, 18:13
انتاركتيكا سۋلارىندا العاش رەت اكۋلا تابىلدى
الەم • بۇگىن, 18:04
دونالد ترامپتىڭ رەزيدەنتسياسىنا جاسىرىن كىرمەك بولعان ادامعا وق اتىلدى
الەم • بۇگىن, 17:58
قازاقستاندا جۇرگىزۋشىسىز تاكسي قىزمەتى پايدا بولۋى مۇمكىن
قازاقستان • بۇگىن, 17:57
قازاقستان قۇراماسىنىڭ قىسقى وليمپياداداعى جولى: جىلدار مەن ناتيجەلەر
قىسقى سپورت • بۇگىن, 17:56
Nomad Academy شاكىرتتەرى ەل بىرىنشىلىگىندە توپ جاردى
تەننيس • بۇگىن, 17:49
اقسۋ جاستارى وبلىس اكىمىمەن جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلادى
اتا زاڭ • بۇگىن, 17:48
داستان ساتپاەۆ الداعى ماۋسىمدا جاڭا نومىرمەن الاڭعا شىعادى
فۋتبول • بۇگىن, 17:39
وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى سالاسىن قانداي تاۋەكەل كۇتىپ تۇر؟
ەكونوميكا • بۇگىن, 17:31
2025 جىلى ەل ەكونوميكاسى قالاي دامىدى؟
ەكونوميكا • بۇگىن, 17:25
