ەگەمەندىكتىڭ جەمىسى, ەلباسىنىڭ جەڭىسى
تاۋەلسىزدىكتىڭ ءبىر تارتۋى – «نۇرلى جول»
ەلىمىز ەگەمەندىككە قول جەتكىزگەننەن كەيىن جاڭا ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى ورنىقتىرۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى. بۇل ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە وسىنداي باعىتتاعى ۇمتىلىستارعا جان بىتىرەتىن, ءارى ونى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋ كەرەكتىگى ايقىن كورىندى. كوپ كەشىكپەي تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان وركەنيەتتى ەلدەر كوشىنە ىلەسۋگە جاعداي جاسايتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالار قابىلدانىپ, ونى ىسكە اسىرۋ تەتىگى پايدالانىلا باستادى. وسى ارقىلى ەگەمەن ەلدىڭ ۇيلەسىمدى تۇردە دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىن كوپتەگەن ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدىق جۇيەلەر جاساقتالدى. ءارى بۇل جوبالار تەك جوبا كۇيىندە قالىپ قويماي, قازاقستاندىقتاردىڭ ساپالى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى كوتەرىلۋىنە جول اشتى. سولاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى – «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى. مىنە, مەملەكەتكە دە, ەل-جۇرتقا دا وتە قاجەت باعدارلاما – تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ ءبىر جەڭىسى ەكەنى دەكلاراتسيادا كورسەتىلىپتى. ەندى وسىعان قاتىستى ەكى-ءۇش اۋىز پىكىرىمدى ورتاعا سالا كەتكەندى ءجون كورەمىن. وركەنيەتتىلىكتىڭ ەڭ باستى ولشەمدەرىنىڭ ءبىرى – تاقتايداي تەگىس, ەنى مەن ارناسى كەڭ, ءساندى دە ساۋلەتتى اۆتوموبيل جولدارى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا ەگەمەندىك جىلدارى كەزىندە ستراتەگيالىق جوبالاردىڭ قاتارىنان ورىن الاتىن وسى ءىس جوعارىدا اتالعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسى ارقىلى جۇزەگە اسا باستادى. ءسويتىپ, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن كوتەرۋگە تاعى ءبىر قادام جاسالدى. ءسوزىم جالاڭ ءارى قۇرعاق بولماۋى ءۇشىن جوعارىدا ايتىلعان وي-تۇجىرىمدارىما اقجايىق ايماعىنان بىرەر مىسال كەلتىرە كەتكەندى ءجون كورىپ وتىرمىن. ەگەر شەگىنىس جاسار بولساق, تاۋەلسىزدىك تاڭى اتقان كەزدە رەسپۋبليكامىزداعى جول ينفراقۇرىلىمى ەڭ ارتتا قالىپ قويعان وڭىرلەردىڭ ءبىرى – باتىس قازاقستان وبلىسى دەسەم, قاتەلەسپەيتىن شىعارمىن. ءتىپتى مۇندا وتپەلى كەزەڭ مەن تاۋەلسىزدىكتىڭ بۇدان كەيىنگى جىلدارىندا دا اۆتوموبيل جولدارى سالاسىندا ۇزاق ۋاقىتتان بەرى قوردالانىپ قالعان پروبلەمالار سەڭى سوگىلمەي تىرەسىپ جاتتى. قازىرگى كۇنگە دەيىن وبلىستا جەرگىلىكتى جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ تەك 26 پايىزى عانا قاناعاتتانارلىق جاعدايدا ەكەنى وسى پىكىرىمنىڭ باستى ءبىر دالەلى. وسى ەڭ تومەن كورسەتكىشتى كوتەرۋگە مەملەكەتتىك «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ شاپاعاتى تيگەنىن قالايشا ايتپاي تۇرا الامىز. ال تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىق تورقالى تويى اتالىپ وتەتىن بيىلعى مەرەكەلى جىلى وڭىردە اۆتوجولدارعا كۇردەلى جوندەۋلەر جۇرگىزۋ مەن ونى پايدالانۋ ىسىنە 16 ميلليارد تەنگەدەن استام قاراجات جۇمسالىپتى. ەلىمىزدىڭ باتىستاعى قاقپاسى ورال رەسەيدىڭ بەس بىردەي وبلىسىمەن شەكتەسەتىنىن بۇعان دەيىن ايتىپ تا, جازىپ تا ءجۇرمىز. شەكارالاس وڭىرلەر وزدەرىنىڭ گەوەكونوميكالىق ساياساتىن ويلاستىرعان كەزدە تاياۋ شەتەلدەرمەن تۇيىسەتىن تۇستارىنداعى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جاي-كۇيىن جاقسارتۋعا كوڭىل اۋدارماسا, مۇنىڭ ءوزى ەلدىگىمىز ءۇشىن دە, ەگەمەندىگىمىز ءۇشىن دە ۇلكەن سىن. وتپەلى كەزەڭدە مۇنى رەتتەۋدىڭ مۇمكىندىگى بولا بەرمەگەنىن دە جاسىرىپ قالعىمىز كەلمەيدى. دەگەنمەن, كەيىنگى كەزەڭدە مۇنداي مەرەيلى ءساتتىڭ كەلگەنى تاۋەلسىزدىكتىڭ سوڭعى ون جىلىنداعى قارجىلىق الەۋەتىمىزدىڭ مولايا باستاعانىن كورسەتەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە رەسەيدىڭ ساراتوۆ, ۆولگوگراد, سامارا جانە استراحان گۋبەرنيالارىمەن شەكتەسەتىن اۆتوموبيل جولدارىن جوندەۋگە مۇمكىندىك تۋدى. بۇل ىسكە دە «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ۇلكەن كومەگى تيگەنىن باسا ايتۋ پارىز. بۇگىنگى كۇنى تاۋەلسىزدىكتىڭ اكەلگەن تارتۋلارى مەن جەمىستەرى از ەمەس ەكەندىگىنە بارشا قازاقستاندىقتار كۋا. سونىڭ ىشىندە ەلىمىزدەگى اۆتوموبيل جولدارى سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازاماتتار ءۇشىن «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ورنى بولەك دەپ بىلەمىز. ونىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان دەكلاراتسياسىنان ويىپ تۇرىپ ورىن العانى دا وسى تۇجىرىمنىڭ باستى ايعاعى. مارات قۋانشاليەۆ, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى باتىس قازاقستان وبلىسىجاسامپاز جىلدار جەتىستىگىنە كوڭىل تولادى
پارلامەنتتىڭ قوس پالاتاسىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا قابىلدانعان دەكلاراتسيا تاۋەلسىز ەلىمىزدە ساناۋلى ۋاقىتتا اتقارىلعان ۇشان-تەڭىز جۇمىستاردى ايشىقتايتىن تاريحي قۇجات رەتىندە بارشانىڭ ريزاشىلىق سەزىمىن تۋعىزدى دەپ ويلايمىن. عاسىرلار بويىنا اڭساعان, ۇلتتىڭ ۇلى تۇلعالارى مۇرات ەتكەن تاۋەلسىزدىك ءبىزدىڭ قولىمىزعا قونىپ, ازات ەل رەتىندە الەمگە تانىلعانىمىزعا شيرەك عاسىر تولدى. كەڭەس وداعىنان ءبولىنىپ شىققان جاس مەملەكەت وسى ارالىقتا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن اسا زور جەتىستىكتەرگە جەتتى. حالىق قاشاندا تاتۋلىقتى, بەيبىت زاماندى مۇرات ەتكەن ەلباسى ماڭىنا توپتاستى. «تورتەۋ تۇگەل بولسا توبەدەگى كەلەدى» دەگەن قاعيدانى تۇتىندى. ال ەلباسى ەل سەنىمىن العا سۇيرەپ, مەملەكەتتى دامىتۋ ىسىندە ەش ايانىپ قالمادى. ەگەمەندىگىن ەندى الىپ, شاڭىراعىن جاڭا كوتەرگەن قازاقستاننىڭ ادامزاتتى جاپپاي قىرعىنعا ۇشىراتاتىن اتوم قارۋىنان ءوز ەركىمەن باس تارتۋى دۇنيە ءجۇزىن سەلت ەتكىزگەن سونى جاڭالىق ەدى. ەلباسىمىزدىڭ پارمەنىمەن جابىلعان سەمەي يادرولىق پوليگونى ميلليونداعان جاننىڭ كەۋدەسىنە ءۇمىت وتىن جاقتى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە «قوعامنىڭ باستى بايلىعى – ادام» دەگەن بۇلجىماس قاعيدا قالىپتاستى. سونىڭ نەگىزىندە قابىلدانعان ءتۇرلى مەملەكەتتىك باعدارلامالار جەمىسىن بەرۋدە. جان جادىراتاتىن كورىنىستەردى رەسپۋبليكامىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن, سونىڭ ىشىندە سىر وڭىرىنەن دە كوپتەپ كەزدەستىرەسىز. سۇيسىنەرلىگى سول – مۇنداي يگىلىكتى قادامدار تەك ءىرى قالا, وبلىس ورتالىقتارىندا عانا ەمەس, الىس اۋداندار, شالعاي اۋىلداردا دا جۇزەگە اسۋدا. بۇل تۇرعىدا ەل-جۇرتىنىڭ جوعىن جوقتاپ, بارىن پايىمداعان پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءسىڭىرگەن ەڭبەگى ولشەۋسىز ەكەنى داۋسىز. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ەلدىگىن كورسەتەتىن ماڭىزدى قۇجاتتا جاس مەملەكەتىمىزدىڭ قالىپتاسۋ جانە قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى تولىق قامتىلعان. ارينە, بۇل كەزەڭدەردە ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتى ارقاسىندا قازاقستان ەكونوميكاسى قارقىندى دامىعان, تابىسقا جەتۋدىڭ بىرەگەي تاجىريبەسى بار ساياسي تۇراقتى مەملەكەت رەتىندە قالىپتاستى. مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقى بىرلىگىن نىعايتۋدىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى بار ايرىقشا ينستيتۋت – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇردى. ەلىمىزدە بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم بارشا جۇرتشىلىقتىڭ ادامگەرشىلىك جانە ادەپ نورماسىنا اينالدى دەسەك بولادى. سونىمەن قاتار, «ماڭگىلىك ەل» قۇندىلىقتارى قازاقستاندىقتاردىڭ تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋعا ورتاق ماقساتىن, ورتاق مۇددەلەرى مەن بولاشاعىن بىرىكتىردى. بۇل قۇجات ءبىزدىڭ جارقىن بولاشاق جولىندا بىرلىگىمىز مەن ىنتىماعىمىزدى كورسەتكەن تاعى ءبىر ماڭىزدى وقيعا بولدى. ءاليما ابدىحالىقوۆا, مانشۇك مامەتوۆا اتىنداعى قىزىلوردا گۋمانيتارلىق كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى الماتى
