تاريحي تاعدىردىڭ تابيعي تاعىلىمدارى

ەلىمىز پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاي كىتابىن الساڭىز دا حالقىمىزدىڭ تاريحي تاعدىرىنداعى تانىمدىق تاعىلىمدار تايعا تاڭبا باسقانداي ناقتىلانىپ, بار اقىل-ويىڭدى ۇلتتىق ۇلان-عايىر قاسيەتتەر مەن وسيەتتەرگە اۋدارىپ وتىرادى. « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» سونىڭ ايقىن ءبىر دالەلى. بۇل ەڭبەگىندە پرەزيدەنت ۇلتتى ونىڭ بولاشاعىنىڭ ۇشار بيىگىنە ءتىلى الىپ شىعاتىنىن ەسكەرتەدى. بۇل جالپى, ءيسى قازاقتىڭ وي-ساناسىندا جاڭعىرىپ تۇراتىن, ار-نامىسىنا اينالىپ, ابىرويىن اسقاقتاتا بەرۋدىڭ العىشارتى. وتكەن 25 جىلدا وسى باعىتتا از جۇمىس جاسالدى ما. قىزىل وكىمەتتىڭ وزبىر ساياساتىنىڭ سالقىنى تيگەن ساڭلاق ءتىلىمىز اياۋسىز ءب ۇلىندى. ويلاۋ جۇيەمىز دە, سويلەۋ مانەرىمىز دە ورىسشاعا ويىسىپ, كەلەر كۇندەرىمىزگە كەم-كەتىك تىلمەن كەتىپ بارا جاتتىق. ەندى وسىنى دەنەمىزدەن ىسىرىپ تاستاۋ وڭاي بولمادى. قىزىل ساياساتتىڭ بارىنە كونگەن, ءبارىن مويىنداعان سونىڭ الدىندا قۇلدىراڭداپ, قۇلدىق ۇرۋ پسيحولوگياسىنان ارىلۋ اناۋ ايتقانداي, وڭاي ەمەس, ارينە. سوعان قاراماستان, تاۋەلسىزدىك جىلدارى قىرۋار جۇمىس اتقارىلدى, بۇرىن-سوڭدى بولماعان قانشاما قازاق مەكتەبى, قازاق بالاباقشاسى اشىلدى. بۇل تىرلىك ودان ءارى بايانىن تابۋدا. ءىس-قاعازدارىن قازاقشا جازۋعا, قازاقشا ساۋالىمىزعا, قازاقشا جاۋاپ الاتىن جاعدايعا جەتتىك. ايعايعا اتتان قوسپاي. ءبىز سياقتى ۋنيتارلى مەملەكەتتە, تۇتاس ەلدىك پروتسەستە اپىل-عۇپىل اسىعىستىق, توسكە ورلەپ, باسقا شاۋىپ كەتە بەرۋ جاقسىلىققا جەتكىزە قويمايدى. سول سەبەپتى دە ەلباسىمىز سابىرلى, ساليقالى ساياسات ۇستاندى. اقىرىن ءجۇرىپ, انىق باستى. اينالاعا اباي بولدى. مەملەكەتتىڭ, حالىقتىڭ قانداي دا ارمان-ماقساتىن كوڭىل-كۇيدىڭ ەمەس, اقىلمەن الىپ ءجۇرۋ اقىر سوڭىندا ۇلتتىق قازىنامىز – ءتىلىمىزدىڭ كوسەگەسىن كوگەرتۋمەن كەلەدى. وسىنى ءبىز قانشالىقتى باعامداپ, باعالادىق. ءتىل ماسەلەسىندە اۋىزدى قۋ شوپپەن ءسۇرتىپ, ونىڭ جالعىز جوقتاۋشىسى بولىپ كورىنەتىن قايراتكەرلىك تەحنولوگيانى يگەرىپ العان «ابىزداردى» كوردىك. قارجىسى بارلاردىڭ ۇلكەن بولىگى انا ءتىلىن دامىتۋعا قىزمەت ەتەتىن ۇلكەندى-كىشىلى وبەكتىلەر ورنىنا اكەلەرى اتىنداعى مەشىت سالۋمەن جارىسقا ءتۇسىپ ءجۇر. ءتىل اتىمەن نە بولسا, سونى ويلاپ تاۋىپ, اقشا تاپقىسى كەلگەندەر دە كەزدەستى. تەلەديدار ەكرانىنان «شەشەندىكتى ۇيرەتەتىن كۋرس اشىلدى» دەگەن حاباردى ەستىگەندە تاڭعالدىق. اقىلى كۋرس. و زامان دا, بۇ زامان شەشەن سويلەۋدى قالاي ۇيرەتۋگە بولادى. ول تۋا بىتەتىن قابىلەت-قاسيەت قوي. وسىنداي جاعدايلار ءار ادامعا وي سالۋى كەرەك . ءتىل – ادامنىڭ, تۇتاستاي حالىقتىڭ جۇرەگىندەگى تەرەڭدىك پەن قۋاتتىڭ, وتانشىلدىق پەن كۇرەسكەرلىكتىڭ رۋحى. ونىڭ مارتەبەسى الگى قاسيەتتەرمەن اسقاقتايدى. ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز «ءدىن مەن ءداستۇر» جايىندا اڭگىمە بولعاندا, كەمەڭگەر ابايدىڭ «قۇدايشىلدىق – جۇرەكتە. قالپىڭدى ساقتا» دەگەن ءسوزىن ەرەكشە ەسكە سالۋمەن كەلەدى. ەڭ اۋەلى ادام تۇر. ونىڭ اقىل-ويى, پايىم-پاراساتى, نيەتى مەن پەيىلى, تالعامى مەن تانىمى تۇر. وسىنىڭ بارلىعىنا يە ۇلتتىڭ يسلام دىنىنەن ىزدەيتىنى قانداي نەگىزدەر؟ ارينە, ەلباسىمىز ايتپاقشى, ونىڭ ءوزىنىڭ دە قالاۋى – حالىقشىلدىق, مەملەكەتشىلدىك. مۇنداي جاعدايدا, جالاڭ ۇران جارامايدى. جالاڭ ۇراندى جابا توقىپ جۇرە بەرسەك, ءدىني سەزىمنىڭ قازىرگى بالاڭدىق كۇيىنەن شىعا الماي قالامىز. ءبىزدىڭ اتا-بابامىز شاريعاتتىڭ ءبىراز شارتتارىنا ادال بولعانىمەن, يسلام ءدىنىنىڭ كوپتەگەن عىلىمي تانىمدىق كونتسەپتسيالارىن بىلگەن دە جوق. قازىرگى ءوزىمىز دە سوندايمىز. اتا-بابالار قاتىگەز, قارا نيەت, وپاسىز, جامان ادامداردى «ءدىنسىز» دەپ ەسەپتەدى. ياعني كىسىنىڭ ادامگەرشىل, ادال, قايىرىمدى جانە يماندى بولۋىن دىننەن ىزدەدى. ءدىننىڭ وسى ۇستانىمدارى ۇرپاقتان ۇرپاققا امانات بولىپ قالدى. سول ارقىلى ۇشى-قيىرى جوق دالامىزدا ەلباسىمىز ايتاتىن قوناقجايلىلىق, مەيماندوستىق, كەمتار مەن كەدەيگە قامقور قولىن سوزۋشىلىق, باۋىرمالدىق سياقتى ادامگەرشىل, گۋمانيستىك ۇلتتىق ۇلاعاتتى مىنەز قالىپتاستى. قازاق سونىڭ كورىنىسىن از كورسەتكەن جوق. ءبىر عانا رەپرەسسيا جىلدارى قانشاما ۇلتتىڭ وكىلدەرىنە جارتى نانىنىڭ جارتىسىن ءبولىپ بەرىپ, امان ساقتاپ قالدى. تىڭ كوتەرۋ جىلدارى جەرىنە كەلگەن 3 ميلليون ادامدى وگەيسىمەي قۇشاعىنا سىيعىزدى. قازىر قانشاما ۇلتتى باۋىرىمىزعا باسىپ وتىرمىز. پرەزيدەنت اتا-بابا دىنىندەگى كوك تاڭىرىنە تابىنعان تاريحي كورىنىستى دە اينالىپ وتپەيدى. تابيعاتىمىزداعى جاقسىلىققا, ىزگىلىككە تاربيەلەۋدەگى تاعىلىم رەتىندە. نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتكەن 25 جىلدا قانداي ماسەلەدە بولماسىن ادۋىن مىنەز تانىتپاي, بارىنە بايىپتى قاراۋدىڭ ۇلگىسىن تانىتىپ كەلەدى عوي. مىنا ەڭبەگىندە دە سول پاراساتتى قالپىن العا تارتقان. دىندەگى قازىرگى الاۋىزدىققا تاريحي, عىلىمي تۇرعىدا دالەلدى تۇسىنىك بەرۋدى قالايدى. يسلام ءدىنىنىڭ وتكەندەگى وركەنيەتى بۇگىنگە دەيىن ءوز ماڭىزىن جويعان جوق. جارىق دۇنيەنىڭ بارلىعىنا, سونىڭ ىشىندە ادامعا دەگەن وبال-ساۋاپتىڭ ءجونى بولەك. پرەزيدەنتتىڭ مەڭزەيتىنى – وبال-ساۋاپتى قاپەرىنەن شىعارمايتىن مۇسىلمان مۇسىلمانعا, ادام كۇللى ادامزاتقا جاماندىق جاسامايدى. وسى پەيىل-نيەتى جولىندا ول قىرۋار شارۋا تىندىرىپ تا جۇرگەن تۇلعا. رەسەي مەن تۇركيا, تاعى تاعى ەلدەردىڭ ىمىراعا كەلۋىنە دانەكەر بولىپ, قانشا جۇرتتى ءوزارا ىنتىماق-بەرەكەگە شاقىرىپ ءجۇر. ءبارى دە قانىنداعى اتا-بابامىزدان قالعان قاسيەتتى ۇستانىم. جاڭا ءداۋىر – ادامنىڭ سانالىق كەڭىستىگىن جامان ارەكەتتەرىمەن جاڭىلتتىرىپ, جاۋلاپ جاتىر. كوكتەن تۇسكەن 4 كىتاپتىڭ دا ايتاتىنى – ولتىرمە, وتىرىك ايتپا, ءناپسىڭدى تىي, ادامعا جاقسىلىق جاسا. يسلام ءدىنىنىڭ سان تاراۋ سۇرلەمدەرىنىڭ اراسىنداعى وسى ءتورت دىڭگەك­تىڭ ءار­قايسىسىن اقىلعا سالاتىن, جەر باسىپ ءجۇرۋدىڭ باستى قاعيداسىنا سانايتىن ادامدار از با, كوپ پە. اسىرەسە, جاستار اراسىندا. ولارعا كوبەيىپ كەلە جاتقان مەشىتتەردىڭ كومەگى قانشا. «مەشىتكە جاستار كوپ كەلەدى» دەۋ از. كوپ كەلىپ جاتقان جاستاردىڭ جان دۇنيەسىنە تازالىقتىڭ, اقيقاتتىڭ, اقىل-ويدىڭ نۇرىن توگۋ مۇلدە بولەك اڭگىمە. ولاردىڭ نيەت-پەيىلى بىركەلكى بولسىن. ەلباسىنىڭ ەڭبەگىندەگى ءبىز ايتىپ وتىرعان تاقىرىپ – ءدىننىڭ تازالىعى, ونىڭ تابيعي ومىرشەڭدىگىن ۇلتتىق داستۇرىمىزدەن ءبولىپ قاراۋعا بولمايتىندىعى. اتا-بابامىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ ءداستۇرىنىڭ ەڭ باسى – بەينەت بولدى. بەرەكەگە جەتكىزەتىن بەينەت. التى اي جازدىڭ اپتابى, التى اي قىستىڭ اقپانىنا جالعاسىپ جاتاتىن جانكەشتى تىرلىك. كۇنكورىستىڭ قۋلىق-سۇمدىعى, ۇرى-قارالىعى, كىسى اقىسىن جەۋى, جامان ويلارى بولمايتىن تابيعي زاڭدىلىعى. ءىنىنىڭ بالاسىن اعا, اعانىڭ بالاسىن اتا-انا باۋىرعا سالىپ, ىستىق ىقىلاس مەيىرىممەن ءونىپ-ءوسۋ زامانى. جەتىمدى جىلاتپاعان, جەسىردى قاڭعىرتپاعان ءراسىم. قىزعا قىرىق جەردەن تىيىم بولعان ءتارتىپ. وسىنىڭ ءبارى اتادان قالعان امانات – العاۋسىز ادام بولۋ ءداستۇرى. دوسقا كۇلكى, دۇشپانعا تابا بولماۋدىڭ جولى. ەلباسىمىز ءوزىنىڭ وسى ەڭبەگىندە ۇلتتىڭ ۇلى كوشىندەگى تاريحي تاعدىرىنىڭ تابيعي تاعىلىمدارىنا اينىماس ادالدىققا شاقىرادى. قاي كەزدە دە قازاقستاننىڭ بولاشاعىن جاستاردان كورەتىن ول تاۋەلسىزدىگىمەن تەبىرەنىپ, تەڭىزدەي تەڭسەلە الاتىن, تەپسە تەمىر ۇزەتىن تەكتى پەرزەنتتەردىڭ سەنىمدى اقتايتىنىنا سەنەدى. نەسىپبەك داۋتاي ۇلى, جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى