تەحنولوگيالار ءتىلدى يگەرۋگە كومەكتەسەدى

ەلورداداعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە «ماڭگىلىك ەلدىڭ ماڭگىلىك ءتىلى» دەگەن تاقىرىپپەن وتكەن سيمپوزيۋم ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالدى. «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە قا­زاق ءتىلىن وقىتۋعا ەرەكشە نازار اۋ­دارىلادى». بۇل – ۋنيۆەرسيتەت پرەز­يدەنتى شيگەو كاتسۋدىڭ ءسوزى. سيمپوزيۋمدى قۇتتىقتاۋ سوزبەن اشقان ۋنيۆەرسيتەت پرەزيدەنتى بايانداماسىن قازاق تىلىندە جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا جاسالاتىن جاڭا ادىستەمەلىك تەحنو­لو­گيالاردىڭ كوبەيۋى ارقاشان دا ماڭىزدى. بۇل ورايدا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە جۋىردا اشىلاتىن قازاق ءتىلى جانە تۇركىتانۋ دەپارتامەنتىنىڭ دە مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا سەپتىگى تيەرى انىق. مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ – پارىز, وزگە تىلدەردى يگەرۋ – قاجەتتىلىك دەگەن تۇرعىدا ءوز ويىن ورتاعا سالعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋ­تاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ ەلى­مىز تاۋەلسىزدىك العان تۇستا قوعامىمىزدىڭ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋ كورسەتكىشى 37 پايىزدى قۇراسا, قازىرگى كەزدە بۇل 76 پايىز ەكەنىن العا تارتتى. سونداي-اق, ەلىمىزدە ءجۇر­گىزىلگەن جۇيەلى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسى نىعايىپ, قولدانۋ اياسى كەڭەيگەنىن, قازاق تىلىندە وقىتاتىن ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ سانى ارتىپ, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ ورتالىقتارى اشىلعانىن باياندادى. اتاپ ايتقاندا, 1991 جىلى قازاق تىلىندە وقىتاتىن 2 700-دەن اسا مەكتەپ بولسا, 2015 جى­لى ونىڭ سانى 3 800-گە جەتتى. ال بالاباقشالار سانى 1 748-دەن 5 709-عا دەيىن ارتقان. قازاق ءتىلى ءۇش ءتىلدىڭ بىرەۋى بو­لىپ قالمايتىنىن, ءۇش ءتىلدىڭ ءبى­رىن­شىسى, نەگىزگىسى, باستىسى, ماڭىزدىسى بولاتىنىن كەزىندە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ايتقانىن جينالعان جۇرتشىلىقتىڭ ەسىنە سالعان ءماجىلىس دەپۋتاتى قازاق ءتىلىن دامىتۋ ساياساتى جاھاندانۋدىڭ مادەني ءۇردىسى – اعىلشىن ءتىلىنىڭ كەڭ قانات جايۋىمەن قاتار ءجۇرىپ جاتقانىن مالىمدەدى. «الەمدىك سيپاتقا يە بولعان بۇل ءۇردىس قا­زاق­ستاندا دا اعىلشىن ءتىلىنىڭ الەۋ­مەتتىك بەدەلىنىڭ كۇرت وسۋىمەن اي­رىق­شالانادى. بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتەتىن كەز كەلگەن ازامات ءوزىنىڭ تاعدىرىن مەملەكەتتىك تىلمەن بايلانىستىرۋى قاجەت. سونىمەن قاتار, ءبىزدىڭ جاستارىمىز ءۇش ءتىلدى ەركىن مەڭگەرۋ ارقىلى ءوز ەلىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوساتىنىن ءبىلۋى ءتيىس», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى. اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پە­داگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرو­فە­سسورى, پەداگوگيكا عى­لى­مى­نىڭ دوكتورى فاۋزيا ورازباەۆا قو­عا­مى­مىزدا كوپ ءتىلدى مامان دايار­لاۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ جات­قانىن, الايدا سونىڭ ىشىندە مەم­لەكەتتىك ءتىلدىڭ ورنى بولەك ەكە­نىن ايتا كەلىپ, ۋنيۆەرسيتەت تارا­پىنان اتقارىلعان شارالاردىڭ ءبىرى رەتىندە ءبىلىم جانە عىلىم ميني­س­تر­لىگىنىڭ تىكەلەي تاپسىر­ماسىمەن جا­سال­عان ورىس مەكتەپتەرىندەگى 1-11 سىنىپتاردا قازاق ءتىلىن وقى­تۋ­عا ارنالعان وقۋ-ادىستەمەلىك كە­شەن تۋرالى حاباردار ەتتى. «بۇل كەشەننىڭ يننوۆاتسياسى, جا­ڭا­لى­عى – دەڭگەيلىك, يدەيالىق, تەو­ريا­لىق, تانىمدىق, ادىستەمەلىك, ۇستا­نىم­دىق, قۇزىرەتتىلىك پارا­مەتر­­لەرىن باسشىلىققا الادى. ۋني­­ۆەرسيتەتىمىزدىڭ پروفەسسورلار قۇرامى مەن ورتا مەكتەپتىڭ مۇ­عالىمدەرى بىرىگىپ جاساپ شى­عارعان كەشەن ءتىلدى ۇيرەتۋدىڭ ءتورت ءتۇرلى دەڭگەيىن باسشىلىققا الا­دى. 1-4 سىنىپقا ارنالعان دەڭ­گەي – «ءتىلاشار», 5-7 سىنىپقا ارنال­ع­ان دەڭگەي – «بويتۇمار», 8-9 سىنىپقا ارنالعانى «ءتىل وردا», 10-11 سىنىپتىكى «الداسپان» دەپ اتالادى», دەگەن پروفەسسور مەك­تەپتىڭ ءتىلى بولا الماعان ءتىلدىڭ مەم­لەكەتتىڭ ءتىلى بولا المايتىنىنا كو­ڭىل اۋداردى. حالىقارالىق سيمپوزيۋم جۇ­مى­­سى­نا قاتىسىپ, بايانداما جا­ساع­ان­دار قاتارىندا وتاندىق زيالى قاۋىم وكىلدەرىنەن تىس, قازان فەدەرالدى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى حاتيپ ميننەگۋلوۆ (رەسەي), گازي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ناجيە يىلدىز (تۇركيا), باكۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى فيرۋزا اگاەۆا (ازەربايجان) قاتارلى زەرتتەۋ­شى­لەر بولدى. ايتا كەتەيىك, سيمپو­زيۋم اياسىندا دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلىپ, پانەلدىك سەكتسيالاردا قازاق ءتىلىن وقىتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارى مەن ادىستەمەلەرى تالقىلاندى. ايگۇل سەيىلوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ