جاڭعىرعان ەنەرگەتيكا – ينفراقۇرىلىم يگىلىگى

الەمدىك مەگاپوليستەردى ەرەكشەلەندىرەتىن دە, ولاردىڭ قالىپتى ءومىرى مەن دامۋىندا شەشۋشى ءرول اتقاراتىن دا وزىق تەحنولوگيالىق ينفراقۇرىلىمى ەكەندىگى بەلگىلى. ەلباسىنىڭ استانانى ودان ءارى وركەندەتۋ ماسەلەسىندە قالانىڭ بازالىق ينفراقۇرىلىمىن بارىنشا دامىتۋعا ۇنەمى باسىمدىق بەرىپ كەلە جاتقاندىعى دا سوندىقتان. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا استانا قالاسىنىڭ ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جانە دامىتۋ ماقساتىندا وراسان زور جۇمىستار ءىس جۇزىنە اسىرىلدى. باس قالامىزدى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن كىدىرىسسىز قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەسكىرگەن ەلەكتر تاراتۋ جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ جانە جاڭا تاراتۋ جۇيەلەرىن سالۋ كەشەندى تۇردە جۇرگىزىلدى. ەلوردانىڭ ساپالى دا لايىقتى تىنىس-تىرشىلىگى ءۇشىن ەلەكتر تاراتۋ جەلىلەرى ينفرا­قۇرىلىمىنىڭ كىدىرىسسىز جۇمىس ىستەۋى وتە ما­ڭىزدى. بۇگىنگى كۇن­دەلىكتى تۇرمى­سىمىزدى ەلەكتر قۋاتىنسىز ەلەس­تەتۋ ءمۇم­كىن ەمەس. جارتى ساعات جارىق جانباي قالاتىن بولسا, قالا تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ ءسانى كەتەدى. مىنە, سوندىقتان, ەلىمىز­دىڭ باس قالاسىنىڭ ەلەكتر قۋا­تىمەن تۇراقتى جانە ساپالى قام­تاماسىز ەتىلۋ جولىندا «استانا وڭىرلىك ەلەكتر جەلىلەرى كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنا جۇكتەلەر مىندەت ۇلكەن, جاۋاپكەرشىلىك زور. ءتۇن مەزگىلىندە ەلوردانى جارىق­­تاندىرۋعا جانە ونىڭ كوشەلەرى مەن عيماراتتارىن جارىقپەن قامتاماسىز ەتۋگە كۇن سايىن 112 495 كۆت/ساعات ەلەكتر ەنەر­گياسى جۇمسالادى ەكەن. تۇنگى قالانىڭ سامالاداي جارقىراپ تۇرۋىنا ياعني ونىڭ ورامدارى مەن كوشەلەرىن, ساياباقتارى مەن سكۆەرلەرىن جارىقپەن جاراق­تاندىرۋعا «استانا قالالىق جارىق» جشس جاۋاپ بەرەدى. بۇگىندە بۇل سەرىكتەستىكتىڭ بالانسىندا 18 مىڭ تروتۋارلاردى جانە ساياباقتاردى جارىقتاندىراتىن شامدار, 31 مىڭ جول جيەگىندەگى شامدار جانە 3 مىڭنان استام كۆارتال ىشىندەگى پروجەكتور­لار بار. سونىمەن بىرگە, ءبۇ­گىندە استانا قالاسىن تۇنگى مەز­گىلدە جارىقپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلگەن وزىق ۇلگىلەرى ءىس جۇزىنە اسىرىلۋدا. «استانا قالالىق جارىق» جشس مامان­دارىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە قالا كوشەلەرىندەگى «دنات» ماركالى شامداردى ديودتى جارىق بەرەتىن شامدارمەن اۋىستىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. ماسەلەن, بەيبىتشىلىك كوشەسىنىڭ بويىندا, «حان شاتىر» ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىعىنىڭ ما­ڭىندا, كەنەسارى كوشەسىنىڭ بويىندا, سارىارقا داڭعىلىندا جانە باسقا ايماقتاردا 5 686 ديودتى جارىق بەرەتىن شامدار ورناتىلعان. جىل سايىن قالا كوشەلەرىن جارىقتاندىرۋ ماقساتىندا وزىق تەحنولوگيالاردى ءىس جۇزىنە اسى­رۋ كەڭ كولەمدە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وتكەن جىلى سارىارقا اۋدانىنداعى بىرقاتار ورامداردا 474 دانا ديودتى جارىق بەرەتىن شامدار ورناتىلدى. بيىل­عى جىلى «سەرۋەن» جاياۋ جۇرگىنشىلەر كوپىرىنىڭ ماڭايىنا وسىنداي جارىق بەرەتىن شامدار كوپتەپ ورناتىلدى. الداعى جىلى سىعاناق, بەيسەكوۆا, كەرەي جانە جانىبەك حان كوشەلەرىن, قورعالجىن تاسجولىنىڭ بويىن وسىنداي جارىق بەرەتىن شامدارمەن جابدىقتاۋ جۇمىسى جالعاستىرىلاتىن بولادى. بۇل ەلەكتر ەنەرگياسىن ۇنەمدەۋگە ءمۇم­كىندىك بەرەدى. باس قالانى جارىقتاندىرۋ اۋقىمىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى ەنەرگيا قۋاتىنا دەگەن سۇرانىس بارعان سايىن ارتىپ وتىر. ەلور­دانى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قام­تاماسىز ەتۋ كولەمى جىل سايىن 8-10 پايىزعا ارتادى. 2017 جىلى ەلەكتر ەنەرگيا­سىنا دەگەن سۇرانىس 30-35 پايىزعا جانە جىلۋ ەنەرگيا­سىنا دەگەن سۇرانىس 25-30 پايىزعا ارتپاق. سوندىقتان, باس قالانىڭ ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرى­لىپ كەلەدى. قالالىق ەنەرگەتيكا باسقارماسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى ەلوردادا ەنەرگەتيكالىق ينفرا­قۇرى­لىمنىڭ جاڭا نىساندارى قۇرىلىسىنان باسقا قولدانىستاعى نىسانداردى قالپىنا كەلتىرۋ جانە جىلۋ ورتالىقتارىنىڭ ەنەرگيا كوزدەرىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنا باسىمدىق بەرىلۋدە. ەلور­داداعى ەنەرگەتيكالىق ينفرا­قۇرىلىمدى ءسوز قىلعاندا №1 جەو, №2 جەو الدى­مەن ەسكە ورالادى. استانا حالقىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى بۇل ورتالىق­تاردىڭ جارىق جانە جىلۋ جۇيەلەرىنە سالماق ءتۇسىپ جات­قانى دا بەلگىلى. سوندىقتان, قالاداعى نەگىزگى ەكى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن جاڭعىرتۋ جۇمىسى ءبىرىنشى كەزەكتە جۇزەگە اسىرىلدى. «اقىلدى قالا» يننوۆاتسيالىق جوباسى شەڭبەرىندە وتكەن جىلى پتۆپ-100 ست. №7 قازاندىق اگرەگاتىنىڭ ورنىنا كۆ-ت-128-150-سۋ جىلىت­قىش قازاندىق اگرەگاتى ورناتىلدى. ەكسپو-2017 كورمە قالا­شىعىن, «ابۋ-دابي پلازا» تك نىساندارى, «مىڭجىلدىق ساياجولى», ورىنبور, تۇران, ساراي­شىق داڭعىلى بويىنداعى تۇتى­نۋشىلاردى جىلۋ ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جالپى ۇزىن­دىعى 489 شاقىرىم 4-5 كىرمە جىلۋ ماگيسترالىن, سونداي-اق, 6 جوعارىلاتۋ سورعى ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى سالىندى. ەلوردانىڭ جىلۋ ەنەرگە­تيكالىق جۇيەسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرىپ, ەنەرگەتيكالىق قۋا­تىن جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوت­ەرۋدە №3 جەو-نىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. اتالمىش, ەنەرگەتيكالىق نىسان ەلوردانى ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىنە دەگەن تاۋەلدىلىكتەن قۇتقارادى. باس قالا ەنەرگەتيكالىق قۋاتى جاعىنان ءوزىن ءوزى تولىق قامتاماسىز ەتەتىن ءىرى ورتالىققا اينالادى. سترا­تەگيالىق ماڭىزداعى بۇل جوبا بويىنشا №3 جەو-نىڭ قۋاتى ساعاتىنا 860 گكال 1 ساعات جىلۋ جانە 240 مۆت ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋگە نەگىزدەلگەن. بۇگىنگى وزىق تەحنولوگيالىق تالاپ بويىنشا جابدىقتالىپ جاتقان №3 جەو-نىڭ قۇرىلىسى 2016 جىلدىڭ سوڭىندا تولىق اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلمەك. وندا سۋ جىلىتاتىن 4 بىردەي قازاندىق جۇمىس ىستەيتىن بولادى. وسى زاماناۋي جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنە بايلانىس­تى باس قالانىڭ ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمى ۋاقىت تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن بولادى. استانا ەكسپو-2017 حالىق­ارالىق مامانداندىرىلعان كورمە­سىنىڭ باس تاقىرىبى «بولا­شاقتىڭ ەنەرگياسى» بولىپ تابىلادى. ەندەشە, ەلوردانىڭ ەنەرگەتيكتەرى جاڭا قۋات كوزدەرىن اشۋ, ەنەرگيا ۇنەمدەۋ, بالاما ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىن پايدالانۋ ماقساتىنداعى ىزدەنىستى جۇمىستارىن الداعى ۋاقىتتا بارىنشا ورىستەتەتىن بولادى. جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»