وڭىردە وندىرىلگەن ەنەرگيا ءوزىن اقتاي ما؟

ەلىمىزدەگى تابيعي گيد­رو­ەنەر­گەتيكالىق قۋات قو­رى­نىڭ 65 پايىزى الماتى وبلىسىنا تيەسىلى. ءوڭىر­دە­گى ارىندى تاۋ وزەن­دە­رى­نىڭ قۋاتىن پايدالانۋ بوي­ىنشا شاعىن سۋ ەلەكتر ستا­ن­سالارى سارقان, اق­سۋ, ەسكەلدى, رايىمبەك اۋ­­­داندارى مەن تەكەلى, قاپ­­­شاعاي قالالارىندا سا­­لىنۋدا. بۇل – گەس-تەر سالۋدىڭ حالىققا تي­ىم­­­­دىلىگىن كورسەتەدى. جەتىسۋ جەرىن ەلەكتر قۋا­تى­مەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ ءمۇم­كىندىگى مويناق سۋ ەلەكتر ستان­ساسى قۇرىلىسىنىڭ باس­تالۋىمەن دالەلدەنگەن ەدى. ول قۇ­رىلىس 1985-1992 جىلدارى جۇرگىزىلىپ, زامان اعىمىنا وراي توقتاپ قالعان بولاتىن. ءتاۋ­ەلسىزدىك العاننان كەيىن ەل­باسىنىڭ ۇيعارىمىمەن وسىناۋ الىپ قۇرىلىس قايتا جان­داندى. ال مويناق گەس-ءى شۆەيتساريا مەن قىتايدان كەيى­ن­گ­ى جەر استىن ۇڭعىلاۋ ادىسىمەن سا­لىن­عان دۇنيە جۇزىندەگى ءۇشىنشى سۋ ەلە­كتر ستانساسى بولىپ سانالا­دى. مويناقتان الىناتىن جا­رىق كوزى كەگوك اكتسيو­نەر­لىك قوعامىنىڭ شەلەك اۋىلى مەن قاپشاعاي قالاسىنىڭ ور­تاسىنداعى «روبوت» اتتى قو­سىم­شا ستانساسىنا بەرىلىپ, ودان ءارى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ايماعىنا تا­را­تىلادى. مويناق گەس-ءىنىڭ ءبىر جىلدا بەرەتىن ەلەكتر قۋاتى 1 ملرد 27 ملن كيلوۆاتت ساعاتتى قۇرايدى. الىپ سۋ ەلەكتر ستانساسى بولعاندىقتان ءبىرىنشى كەزەكتە وڭىرگە ەلەكتر قۋاتىن ۇزبەي بەرۋدىڭ بىردەن-ءبىر كەپىلى. ەكولو­گيالىق تۇرعىدان العاندا وتە تازا, ەشقانداي كومىر, گاز جا­عىلمايدى. تاۋ وزەندەرىن ءتيىمدى پايدا­لا­نۋ ارقىلى تابيعي ەلەكتر قۋاتىن الۋ سارقان وڭىرىندە دە جاندانىپ كەلەدى. ونىڭ نە­گىزىن قازاق پوليتەحنيكالىق ينس­تيتۋتىنىڭ تۇلەگى مەلس راز­بەك ۇلى 1982 جىلى قالاعان بو­لاتىن. العاشىندا ەكى گەنەرا­تور ارقىلى ساعاتىنا 480 كۆت ەلەكتر قۋاتى وندىرىلسە, سارقان ءوڭى­رىندە بۇگىندە ۇزىندىعى 98 مەترلىك 4 قۇبىر ارقىلى سەكۋندىنا 10 تەكشە مەتر سۋ پايدالانىلىپ, ساعاتىنا 2400 كۆت ەلەكتر قۋاتى وندىرىلۋدە. ءبىر جىل­دا 12 ملن كۆت ەلەكتر قۋاتى ءون­دىرىلەدى. شاعىن سۋ ەلەكتر ستانسالا­رىن سالۋدىڭ وڭىردە جاقسى دا­­مىپ كەلە جاتقانىنا مىسال رە­تىندە لەپسى, باسقان, سار­قان وزەن­دەرىنە 8 شاعىن گەس سا­­لى­ن­­­عانىن ايتساق تا جەت­كى­لىكتى. جالپى, الماتى وبلىسىندا قۋات­تىلىعى 751,8 مۆت بولاتىن 19 گەس بار. وندىرىلەتىن ەلەكتر قۋاتى ارناۋلى جەلىلەر ار­قىلى ەلىمىزدەگى بىردەن-ءبىر مو­نوپوليست بولىپ تابىلاتىن «كەگوك» اكتسيونەرلىك قو­عامىنا جىبەرىلەدى ەكەن. ايماقتا وندىرىلگەن قۋات كوزىنىڭ قۇ­نى الماتى قالاسى مەن سول ءوڭىر­دەگى تۇتىنۋشىلارعا 2014 جى­لى 14,47 تەڭگەدەن ساتىلسا, 2016 جىلى 16,1 تەڭگەگە كو­تە­رىل­گەن. جالپى, شاعىن سۋ ەلەكتر ستان­سالارىندا وندىرىلەتىن ەلە­كتر قۋاتى مەنشىك يەلەرىنىڭ پاي­دالانۋىنان ارىگە اسپاي تۇر. ءىرى­لەندىرىلگەن ەلەكتر ستانسالا­رىندا وندىرىلەتىن قۋات كوزى ورتا­لىقتاندىرىلعان جۇيە ار­قى­لى اينالىپ كەلگەندىكتەن قۇ­نى ارتىپ, باعاسى قىمباتتاۋ بو­لىپ وتىر. نۇربول الدىباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى وبلىسى