ەلدەگى دەموكراتيانى تەرەڭدەتۋگە نىق قادام

مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان 25 قاڭ­تارداعى ۇندەۋى قازىرگى ساياسي جاع­داي مەن ساياسي ءومىردىڭ تالاپ­تارىنا تولىق جاۋاپ بەرەدى. بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى وكى­لەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ – ىشكى جانە حالىقارالىق ءومىردىڭ كۇر­دەلىلىگى ارتىپ, سىرتقى الەمنىڭ دامۋ ديناميكاسىنىڭ وزگەرۋىنە باي­لان­ىستى بولىپ وتىر. وزگەرىس­تەر ساياسي جۇيەنى تولىقتاي دەمو­كرا­تيالاندىرۋ ماقساتىن كوزدەيدى, ويتكەنى, بيلىك تارماقتارى اراسىندا تەڭگەرىمدىك بولماسا, ءتيىمدى باسقارۋ دا مۇمكىن ەمەس. ەگەر باسقارۋ جۇيە­سىندە ديسپروپورتسيا بولسا, ول باسقارۋدىڭ تيىمسىزدىگىنە سوقتىرىپ, بيلىكتىڭ بەدەلىن تۇسىرەر ەدى. وسى تۇرعىدان العاندا, ۇسىنى­لىپ وتىرعان رەفورمالار – بۇگىنگى قازاقستاننىڭ ىشكى جانە سىرتقى ورتاسىنا بەرىلگەن سارابدال ساياسي باعا جانە تەرەڭ ساراپ. الەمنىڭ كوپ­تەگەن كوشباسشىلارى دامۋدىڭ دينا­ميكاسىنا ۋاقتىلى جاۋاپ بەرە الماعاندىقتان جانە ەلدىڭ العا باسۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن قادام­داردى جاساي الماعاندىقتان جەڭىلىس تابادى. ۇسىنىلعان رەفورما بويىنشا پرەزيدەنت ءوز وكىلەتتىگىنىڭ ءبىر بولىگىن پارلامەنت پەن ۇكىمەتكە بەرەدى. ال پرەزيدەنت وزىنە بيلىك تارماقتارى اراسىنا جوعارعى اربيتر, ياعني, تورەشى بولۋ, سىرت­قى ساياساتتىڭ باع­دارىن انىقتاۋ جانە ەلدىڭ قورعانىس ماسەلەلەرىن شەشۋ سياقتى ستراتەگيالىق فۋنك­تسيالاردى عانا قالدىرادى. وسى ءبولىنىستىڭ تيىمدىلىگى قانداي بولماق؟ پرەزيدەنتتىڭ ءوزى الەمدە مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ امبەباپ مودەلى جوق ەكەنىن العا تارتىپ, ءبارى دە ىزدەنىس ۇستىندە ەكەنىن ايتادى. قالاي دەسەك تە, رەفورمالار جوسپارى – وسى زامانعى قاتەرلەرگە دەگەن قازاق­ستاننىڭ سوڭعى 25 جىلدا جي­نا­عان تاجىريبەسىنە نەگىزدەلگەن جاۋاپتار. ەلدىڭ قاي باعىتتا ءجۇرۋى كەرەكتىگىن سۇراعانعا بەرىلگەن قازاق­ستاندىق جاۋاپ وسى. ۇسىنىلعان رەفورمالار اسا ماڭىزدى بولعاندىقتان, پرەزيدەنت ونى بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋعا شىعارىپ وتىر. مەنىڭشە, بۇل قازاقستانداعى حالىق بيلىگىن ىسكە اسىرۋدىڭ اسا ماڭىزدى اسپەكتىسى, ويتكەنى, ول ەلدەگى كونستيتۋتسيالىق ءتارتىپ پەن ساياسي قۇرىلىم سياقتى ەڭ ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا حالىق داۋىسىنىڭ قاتتى شىعۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل حالىقتىڭ ءوزى سەنگەن كوشباسشىنىڭ قول استىندا بولاشاعىن قۇرعىسى كەلەتىندىگىنىڭ دالەلى. ارينە, بيلىك وكىلەتتىكتەرىن قايتا ءبولۋ مەن تەڭگەرىمدىلىككە جەتۋ وڭاي شارۋا ەمەس, ويتكەنى, ونىڭ دايىن ۇلگىسى جوق. بالكىم, قازاقستاننىڭ تاجىريبەسى تابىستى بولىپ, تاۋەل­سىزدىك پەن دەموكراتيانىڭ داڭعىل جولىنا تۇسىرسە, ونى باسقا ەلدەر وزىنە ۇلگى ەتىپ الۋى مۇمكىن. تاتيانا درونزينا, ك.وحريدسكي اتىنداعى سوفيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, قحا مەدياتسيا ورتالىعى كەڭەسىنىڭ سىرتقى ساراپشىسى (بولگاريا)