قازاقستان باستامالارى – الەم ءۇشىن ماڭىزدى

مەن بۇگىن قازاق­ستاننىڭ بۇۇ قا­ۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى تۇراقتى ەمەس مۇشە­لى­گىندەگى قىزمەتى مەن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جۋىر­دا جاريالاعان قازاق­ستاننىڭ ساياسي جۇيە­سىندەگى وزگەرىستەرگە قاتىستى رەفورماسى تۋ­رالى ءوز پىكىرىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ءجو­نىن­دەگى ۇندەۋىنىڭ ماڭىزى وتە جوعارى. مەنىڭ ويىمشا, پرە­زيدەنت ن.نازارباەۆ ۇسىن­عان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار, قازاقستانداعى بيلىك تار­ماق­تارىنىڭ اراسىندا تەڭدىك ورناتۋ, پارلامەنت پەن سوت جۇيەسىنە بارىنشا كوبىرەك وكىلەتتىك بەرۋ – ماقتاۋعا تۇرارلىق قادام. مۇنى قازاقستاننىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق دامۋىنداعى جاڭا كەزەڭ دەپ سانايمىن. پرەزيدەنت ءوز سوزىندە اتاپ وتكەندەي, تاۋەلسىزدىكتىڭ ال­عاش­قى جىلدارىندا قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنا پرەزيدەنتتىك ۆەر­تيكالعا نەگىزدەلگەن كۇشتى سايا­سي جۇيە قاجەت بولدى. سونىڭ ارقا­سىندا, ەل تاڭعالارلىق جاڭا­رۋلاردان ءوتىپ, جوعارى قارقىندى ەكونوميكالىق وسىمگە, جان باسىنا شاققانداعى جوعارى تابىسقا, ەكونوميكا, ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىم, سپورت جانە باسقا دا سالالاردا كوپتەگەن يگىلىكتەرگە قول جەتكىزىپ, بۇرىنعى كەڭەس وداعى رەس­پۋب­لي­كالارىنىڭ ءىشىن­­دەگى ەڭ دامىعان مەم­­لەكەتكە اينالۋ ءمۇم­كىندىگىنە يە بول­دى. بۇل كەزەڭ تا­­بىس­تى اياقتالدى, ەن­دى قازاقستان بيلىك تار­­­ماقتارىنىڭ ارا­­­سىنداعى تەپە-تەڭ­دىكتى, دەموك­را­تيا ۇردىستەرىن نىعايتاتىن جا­ڭا كەزەڭگە اياق باستى. بىزدەر, مەك­سيكالىقتار, قازاقستانعا ورتالىق ازيانىڭ ودان ءارى دامۋىنا نەگىز بولىپ تابىلاتىن تابىس پەن تۇراقتىلىق تىلەيمىز. پىكىر بىلدىرگىم كەلىپ وتىرعان ەكىنشى ماسەلە – قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشە رەتىندە قاتىسۋى. بۇل ورايدا, تۇڭعىش رەت ورتالىق ازيانىڭ مەملەكەتى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولىپ وتىرعانىنا ەرەكشە توقتالعىم كەلەدى. ورتالىق ازيا سوڭعى جىلدارى دۇنيەجۇزىلىك ءتارتىپ قۇرىلىمىنىڭ وزگەرۋىندە ايرىقشا ماڭىزدى ايماققا اينالىپ كەلە جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. مەكسيكا مەن قازاقستاننىڭ ۇستانىمدارى, اسىرەسە, يادرولىق قارۋدان ازات الەم ءۇشىن كۇرەستە ءوزارا سايكەس كەلەدى. مەكسيكا الەمدەگى يادروسىز ايماق قالىپ­تاس­تىرۋداعى ەڭ العاشقى تلا­تەلولكو كەلىسىمىنە قول قويۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەردىڭ پيو­­نەرى بولىپ تابىلادى, ال قازاقستان – ورتالىق ازياداعى العاشقى يادروسىز ايماقتىڭ قالىپتاسۋىنا نەگىز بولعان سەمەي كەلىسىمىنىڭ لوكوموتيۆى. ءبىز بۇل ىستە بىرگەمىز. يادرولىق قارۋ­دان ازات الەمگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىز ءوزارا تىعىز ارىپتەستىك قاتى­ناستارىمىزدى ودان ءارى جال­عاستىرۋىمىز كەرەك دەپ وي­لايمىن. بۇل وڭاي ەمەس. دەگەنمەن, ءبىز وسى ورايداعى ءوز ۇستانىمدارىمىزعا ادال بولىپ قالامىز. سونىمەن قاتار, مەن قا­زاق­ستاننىڭ قازىرگى ساتتە نەگىزگى حالىقارالىق قاقتىعىستاردا دانەكەر ەل رەتىندە باستى ءرولدى ويداعىداي اتقارىپ جاتقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ رەسەي مەن تۇركيا اراسىنداعى قاقتىعىستاردى رەتتەۋگە سۇبەلى ۇلەس قوستى, بۇل تاياۋ شىعىستاعى بەيبىتشىلىكتى قولداۋ ءۇشىن اسا قاجەت ەدى. سونداي-اق, تاياۋدا عانا بەيتاراپ استانادا سيرياداعى جاعدايعا بايلانىستى اتىس رەجىمىن توقتاتۋدى قاداعالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇركيا, رەسەي جانە يران باستاماشى بولعان بەيبىت كەلىسسوزدەر ءوتتى. مەن ورتالىق ازيا ءۇشىن, يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋعا, سونىمەن قاتار, قاراما-قايشىلىقتاردى رەتتەۋگە, ىزگىلىكتى ىستەر اتقارۋعا, سىندارلى بەيبىت كەلىسىم ارقىلى قاقتىعىستاردى جويۋعا ۇمتىلعان بارلىق ەلدەر ءۇشىن قازاقستاننىڭ داۋىسى ايرىقشا ماڭىزدى دەپ سانايمىن. قازىرگىدەي قيىن كەزەڭدە قازاقستان ۇلى دەرجاۆالار اراسىندا تەپە-تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە دامۋشى ەلدەرگە قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. مارتا ەلەنا فرەدەريكا بارسەنا كوكيۋ, مەكسيكانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى قىزمەتىن قوسا اتقارۋشى (رەزيدەنتسياسى انكارادا ورنالاسقان)