باستى باعدار – ەكسپورتتىق ءونىم

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋى جان-جاقتى تالقىلانعان اكتيۆ جينالىسىندا ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن ودان ءارى تۇرلاۋلى جالعاستىرۋدىڭ ناقتى جولدارى ايقىندالدى. القالى باسقوسۋدا ايماق باس­شىسى ەرىك سۇلتانوۆ بايانداما جاساپ, ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ تالابى ەلىمىزدىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابى­لەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكونو­ميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ ماڭىزدىلىعى­مەن ەرەكشەلەنەتىنىن, بەس نەگىز­گى باسىم­دىق وزىق مەملە­كەت­تەر­دىڭ قاتارىنا قوسىلۋ­عا باع­دار­لانعانىن, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ زاڭدى جالعاسى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. الدىمىزدا ەكونوميكانىڭ جەدەل­دەتىلگەن تەحنولوگيالىق جاڭ­عىر­تىلۋىن جۇزەگە اسىرا وتىرىپ, جاڭا يندۋستريالان­دىرۋدى وركەن­دەتۋ سەكىلدى وتە اۋقىمدى كەشەن­دى مىندەتتەر تۇر. بۇل ۇدەرىس­تەر بارلىق سالانى قامتىپ, ەكونو­ميكانىڭ قۇرى­لىمىنا ساپالىق وزگەرىستەر اكەلەدى. ءداستۇرلى بازا­لىق سالالار­دىڭ الەۋەتى ارتىپ, ەكس­پورت­تىق ءوندىرىس جولعا قويى­لادى, دەي كەلىپ, ەرىك حامزا ۇلى ءوز سوزىنە دايەك رەتىندە جەرگىلىكتى جەرلەردەن مىسالدار كەلتىردى. ە.سۇلتانوۆ, سونداي-اق, جول­داۋدا ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ تۇراق­­تىلىعى ءۇشىن تاۋ-كەن مەتال­­­­لۋر­گيا­سىنىڭ ستراتە­گيا­­لىق ماڭىزىن ساقتاۋعا زور ءمان بەرىل­گەنىن, بۇل باعىت بو­يىن­شا گەولو­گيا­لىق بارلاۋ جۇمىس­تا­رى جۇرگى­زىلىپ, جەراستى باي­لىق­تارىن يگەرۋ ءون­دىرىسىنە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر­عانىن جەتكىزدى. قالايىنىڭ مول­دىعى جونىنەن ورتالىق ازيا بويىن­شا ەڭ ءىرى «سىرىمبەت» كەن ور­نىندا تاۋ-مەتاللۋرگيا كومبينا­تىن تۇر­عىزۋعا 10 ميلليارد تەڭگە باعىت­تالاتىن بولادى. سوندا جىلىنا 2 ميلليون توننا ءونىم شىعارىلىپ, 600 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. بايانداماشى جول, تۇرعىن ءۇي, باسقا دا ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسىن جانداندىرۋ, جەرگىلىكتى قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ جايىنا دا ايرىقشا توقتالدى. ايماق باسشىسىنىڭ ايتۋىن­شا, ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىن­شا بيىل «نۇرلى جەر» تۇر­عىن ءۇي باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭ­بەرىندە الداعى 15 جىل­دا 1,5 ميل­­ليون وتباسىن باسپانا­مەن قام­تاما­سىز ەتۋ سەكىلدى ءىر­گەلى ءمىن­دەت تۇر. جەرگىلىكتى باعدار­لامادا تۇر­­عىن ءۇي نارىعىن دامىتۋدىڭ كەشەن­دى شارا­لارى جان-جاقتى قاراس­تىرىل­عان. «سولنەچنىي» جانە «يۋجنىي» شاعىن اۋداندارىنان ءتورت مىڭعا جۋىق جەر تەلىمى ءبولىنىپ, جەكە ادام­داردىڭ باسپانا سالۋىنا قام­قور­لىق جاسالادى. سونداي-اق, 250 ءۇي تۇرعىزۋ ءۇشىن تيپتىك جوبالار جاسالىپ, مەردىگەرلەر بەكىتىلگەن. حالىق­تىڭ الەۋمەتتىك ءالسىز توپ­تارى­­نا ارنالىپ 530 پاتەرلى 6 كوپ قاباتتى جالگەرلىك ءۇي تۇرعىزىلادى. ە.سۇلتانوۆ بيزنەس-ورتانى تۇبە­گەيلى جاقسارتۋ جانە كەڭەي­تۋ, ماكروەكونوميكالىق تۇراق­تىلىق, ادامي كاپيتال ساپاسىن جاقسارتۋ باسىمدىقتارى بويىن­شا الدا اتقارىلاتىن شارالاردى اڭگىمەلەدى. ءتيىستى ورىندارعا ناق­تى تاپسىرمالار بەرىپ, ساپالى ءارى ۋاقىتىندا ورىندالۋىن قادا­عالاۋدى جۇكتەدى. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى