سوڭعى كەزدەرى جاريالانعان پرەزيدەنتتىڭ ەلدەگى ساياسي بيلىكتى ءبولىسۋ ءجونىندەگى ۇندەۋى مەن كەزەكتى جىلدىق جولداۋى بۇگىنگى قازاق قوعامىن ءدۇر ءسىلكىندىرگەن وقيعالار بولعانى داۋسىز. تاۋەلسىز مەملەكەت بولعانىمىزدىڭ شيرەك عاسىرلىق ومىرىندە نارىقتىق جۇيەگە كوشىپ, ونى ورنىقتىرىپ, استانا سياقتى ۇلكەن ەلدىڭ باس قالاسىن سالىپ الەمگە تانىلدىق. الدىڭعى قاتارداعى 50 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلدىق. وسى تابىستاردىڭ نەگىزىندە ەلىمىزدە دەموكراتيالىق قۇرىلىمداردى تەرەڭدەتە دامىتىپ, پرەزيدەنت قولىنداعى ساياسي بيلىكتى پارلامەنت جانە ۇكىمەتپەن ءبولىسۋ تۋرالى ويلار كىم-كىمدى بولسا دا قوزعايتىن, ويلاندىراتىن نارسە. پرەزيدەنت ونىڭ ىشكى جانە سىرتقى جاعدايلارىن, باردى قاناعات تۇتىپ ۇيرەنىپ قالعان جۇيەمىزگە وزگەرىستەر جاساۋ قيىندىقتارىن ءوز سوزدەرىندە دە, ءباسپاسوز بەتىندەگى جازعاندارىندا دا ابدەن ءتۇسىندىرىپ جاتىر. بيلىكتىڭ ءبىر قولدا, كۇشتى پرەزيدەنت قولىندا ۇستالۋى زاماننىڭ قاجەت ەتۋىنەن, ىشكى ءتارتىپتى بەرىك ۇستاپ, وتپەلى كەزەڭدە قوعامنىڭ دامۋىن جيناقى جۇرگىزۋدىڭ امالى بولعانىن بىلدىك. ەندىگى كەزەڭدە ەلدەگى ساياسي بيلىكتى پارلامەنت جانە ۇكىمەتپەن ءبولىسىپ, ولاردىڭ ءوز موينىنداعى ءىستىڭ اتقارىلۋىنا جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. بۇل – شىن دەموكراتياعا, بيلىكتىڭ الەم مويىنداعان جولىنا بىرتىندەپ كوشۋدىڭ جولى.
ارينە, وڭاي جول ەمەس. ونى سىرت كوز, ءبىراز ءومىر كورگەن ءبىزدەردىڭ كوزدەرىمىز انىق كورەدى. قازاق پسيحولوگياسىندا كونبىستىك باسىم. ول نەگە دە بولسا تەز ۇيرەنەدى, كوندىگەدى. سودان ونى قوزعاۋ وڭايعا تۇسپەيدى. بۇرىن ءماسەلە شەشپەي, ءبارىن جوعارىعا ءسىلتەپ ۇيرەنگەن مينيسترلەردىڭ, جاڭا زاڭ قابىلداۋعا جەڭىلدەۋ قارايمىن دەپۋتاتتاردىڭ پسيحولوگياسى دا تەز كوندىگە قويمايدى. ونىڭ كەيبىر كورىنىستەرى پرەزيدەنت قاتىسقان سوڭعى ۇكىمەت وتىرىسىندا انىق بايقالدى. وسى قيىندىقتاردى اتتاپ وتپەي, زەرتتەپ, شىن ماعىناسىنداعى زاڭ ماسەلەلەرىن تەرەڭ يگەرۋگە ىنتا كەرەكتىگى, مينيسترلەردىڭ ءوز جۇمىسىن ءوزى باتىر شەشىمدىلىكپەن اتقارىپ, ونىڭ ناتيجەسىنە ءوزى جاۋاپ بەرۋى قازىرگى زاماننىڭ تالابى ەكەنى تۇسىنىكتى. پرەزيدەنت جولداۋىنان كەيىن ءسويلەگەن سوزىندە ۇكىمەت باسشىسى ب.ساعىنتاەۆ ماسەلەنىڭ وسى جاعىن باسا جانە ورىندى ايتتى. جاقسى لەبىز.
بيلىكتى ءبولىسۋ, قولىڭداعى ءىسىڭدى لايىقتى دارەجەدە اتقارۋ, جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋ كادردى وسىرەدى. بىردە تىڭداپ, بىردە تىڭداماي, تالقىلانىپ جاتقان ماسەلەگە قول كوتەرە سالاتىن دەپۋتاتتاردىڭ زامانى ءوتتى. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ادامدى قابىلداماي, ونىمەن ءسويلەسپەي, وڭاشالانۋى دا كەلمەسكە كەتۋى كەرەك. كەڭەس وكىمەتى كەزىندە رەسپۋبليكا باسشىلارىمەن تىلدەسۋ (كەيدە قابىلداۋعا سۇرانىپ, كەيدە تەلەفونمەن) ونشا قيىن بولمايتىن. ءبىزدىڭ زامانىمىزدا ۋاقىتىنا قاراي ەلباسىمىز عانا جۇيەلى قابىلداپ جاتادى. ال مينيسترلەرىمىز تەلەفون كوتەرۋدەن, كەزدەسۋدەن قاشادى. ونىڭ سەبەبى ماسەلە شەشپەيدى, شەشە المايدى, سوندىقتان ەشكىمدى كورۋگە ق ۇلىقسىز. مەنىڭ ءوزىم ساقالدى باسىممەن, 90-عا كەلگەن جاسىممەن تاياۋدا ءوزىم تانيتىن ءبىر مينيسترگە كىرە الماي كەتتىم. مەن كەڭسە جاعالاپ, ءبىردەڭە سۇراپ جۇرەتىن ادام ەمەسپىن. ەشكىمگە بارمايتىنىم دا, تەلەفوندى سيرەك سوعاتىنىم دا سودان. وسىنداي جاعدايلاردىڭ ءبارى وزگەرۋى كەرەك. پرەزيدەنت وسىنى ايتىپ, ءوز بەتىڭشە جۇمىس ىستەپ, جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشپاي, ەلمەن قارىم-قاتىناسقا ۇقىپتى قاراۋعا ۇيرەتىپ وتىر.
شىن دەموكراتياعا وسىلاي جەتەمىز.
وسىمەن قابات جاريالانعان پرەزيدەنت جولداۋى – قازاقستاندا تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيا جاساۋعا ۇندەيتىن باتىل يدەياعا تولى, اسا قاجەت قۇجات. ونىڭ پروبلەماسىن جولداۋدىڭ اتى-اق ايقىنداپ تۇر. «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك». كاپيتاليستىك قوعامدا دامۋ دەگەن باسەكەگە قۇرىلادى. باسەكەگە دە قابىلەت كەرەك. ءبىز سول باسەكەگە كەزىندە دايىن بولا المادىق. تەك سوڭعى كەزدە ەلباسىنىڭ ۇيرەتۋىمەن قوزعالىس باستالدى. سونىڭ ارقاسىندا الدىڭعى قاتارلى ەلۋ ەلدىڭ ءبىرى بولدىق.
ءومىر وزگەرىپ كەلەدى. ءبىز دە بۇرىنعى قالىپتا قالۋعا ءتيىس ەمەسپىز. ەندىگى جاڭارۋ وسىنى كوزدەيدى. ول تەحنولوگيانى مەڭگەرۋدەگى حالىقتىڭ, جۇمىس ادامىنىڭ مىندەتىن ايقىندايدى. ءار ادام ءوزى جۇمىس ىستەيتىن, اينالاسىنداعى تەحنيكالىق قۇرالدىڭ, ماشينانىڭ تەتىگىن ءبىلۋى كەرەك. ءبىزدىڭ كارى تارتقان ءومىرىمىزگە دە ۇيالى تەلەفون, كومپيۋتەر, تەلەۆيزور سياقتىلار كىردى. ۇيالى تەلەفوندى جاقسى مەڭگەرگەن ادامنىڭ ءوزى ونىڭ كومەگىمەن كوپ جۇمىس (تەلەفون سوعۋ, ءسويلەسۋ, ءتىپتى الىستاعى سويلەسۋشىنىڭ سۋرەتىن كورىپ تۇرۋ, فوتو, ۋاقىت بەلگىلەرى, ت.ب.) اتقارا الاتىنىن كوردىك. بۇرىن جۇمىستى قولمەن ءىستەيتىندەردىڭ ءبارى كومپيۋتەرگە كوشتى. بۇل بۇكىل حالىقتىڭ تەحنولوگيالىق ساۋاتىن اشۋدى كەرەك ەتەدى.
وسىنى عىلىم مەن تەحنيكانىڭ ءار سالاسىندا دامىتىپ, ءونىمنىڭ جاڭا مودەلىن جاساۋ, الەمدەگى تەحنولوگيالىق باسەكەگە ءتۇسۋ ءبىزدىڭ ەندىگى ءىس-قيمىلىمىزدىڭ نەگىزىنە اينالۋعا ءتيىس. ءوندىرىسكە تسيفرلىق تەحنولوگيا كىرگىزۋ, سونىڭ نەگىزىندە جاڭا سالالار قۇرۋ, بيزنەس ورتانى كەڭەيتۋ, جاپپاي كاسىپكەرلىككە كوشۋ ءبىزدىڭ ەكونوميكانى جەدەل جاڭعىرتۋدىڭ جولى بولىپ تابىلادى. ول پرەزيدەنت كورسەتكەن بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى ىسكە اسىراتىن ۇلت جوسپارىنىڭ اياسىنا كىرەدى.
ءبىز – قاراجاتتى وسى كۇنگە دەيىن مەملەكەتتەن سۇراپ ءۇيرەنگەنبىز. پرەزيدەنت مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاعا تاۋەلدىلىگىن ازايتۋ, جەكە مەنشىكتىك سەرىكتەستىك قۇرىپ, جاپپاي كاسىپكەرلىكتى كەڭەيتۋ يدەياسىن ۇسىنىپ وتىر. بۇل دا زامان تالابى.
پرەزيدەنت جولداۋىنداعى ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى يدەيا – ادامي كاپيتال ماسەلەسى. ول ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىمدى ءوز بەتىمەن تەحنولوگيالىق ىزدەنىس نەگىزىندە الۋىن, عىلىمي-يننوۆاتسيالىق الەۋەتتى دامىتۋ ماسەلەلەرىن قوزعادى. «وسكەلەڭ ۇرپاقتى رۋحاني-ادامگەرشىلىك رۋحىندا تاربيەلەۋ», «قازاق ءتىلىنىڭ باسىمدىعى ساقتالادى» دەگەن سوزدەر بار جولداۋدا. «ۇلتجاندىلىق» دەگەن بۇرىن ايتىلا بەرمەيتىن تالاپ بار. وسىلاردىڭ ءبارى – ۇلتتىق دامۋدىڭ, ۇلتتىق ءتىل مەن عىلىمنىڭ ماسەلەلەرى. پرەزيدەنتتىڭ بۇلاي ايتۋى ءبىزدىڭ ۇلت تىلىمەن عىلىمدا كۇتكەن سوزدەرىمىز.
بۇل ايتقاندارىم پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ قازاقستاننىڭ جەدەل دامۋىنا ۇلەس قوسۋعا ءۇندەيتىن ماڭىزدى قۇجات ەكەنىن تانىتادى. ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءبۇكىلحالىقتىق قوزعالىس تۋدىرۋى كەرەك.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اللا تاعالانىڭ قازاققا: «قيىنشىلىقتى كوپ كورگەن حالىق ەدىڭ, ەندى ءبىر سىلكىنشى!» – دەپ بەرە سالعان پايعامبارى عوي. تىنىمسىز, ىزدەنىمپاز, بىرىنەن سوڭ ءبىرى تۋىنداپ جاتاتىن جاڭا يدەيالار ونى قازاقستاندى وسى دارەجەگە كوتەرۋگە جەتكىزدى. اللا وعان ءومىر بەرسىن! توقسانعا تولۋىنا ءبىر اي عانا قالعان قارتتىڭ اعالىق باتاسى بولسىن بۇل تىلەك!
مەنىڭ داۋىسىم وسى!
سەرىك قيراباەۆ,
قر ۇعا اكادەميگى
