تەرەڭ تۇسىنىك, سالماقتى ۇسىنىس

ەلىمىزدىڭ قوس پالاتالى پارلامەنت دەپۋتاتتارىنا اسا ماڭىزدى مىندەت جۇكتەلىپ وتىر. ولار اقپاننىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە وبلىستاردىڭ اۋداندارى, قالالارى مەن شالعاي اۋىلدارىندا بولىپ, ەلباسىنىڭ حالقىمىزعا ارناعان جولداۋىنىڭ باستى باسىمدىقتارىن جانە بيلىك تارماقتارى وكىلەتتىكتەرىن ءبولۋ شارتتارىن جۇرتشىلىق جۇرەگىنە جەتكىزۋگە ءتيىس. اقمولا وبلىسىنا كەلگەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ەكى توپقا ءبولى­نىپ, جۇمىستى بەلسەندى تۇردە جۇرگىزدى. ەلگە تانىمال ازا­مات­تار الدىمەن استراحان جانە تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ حالىق تىعىز قونىستانعان ءتورت ەلدى مەكەنىندە بولدى. دەپۋ­تاتتار مۇرات تەمىرجانوۆ, سەر­گەي زۆولسكي, مايرا ايسي­نا, پەتر شاراپوۆ, يرينا ارونوۆا, يرينا ۋنجاكوۆا نوۆو­چەر­كاسسكوە, استراحان, رودينا, اق­مول اۋىلدارىندا كوپشىلىك كوڭى­­لىندەگى كەلەلى اڭگىمە ءوربىتتى. حالىق قالاۋلىلارى ەلبا­سىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىنىڭ ستراتەگيالىق بەس باسىمدىعىنىڭ مازمۇنىن, سوعان بايلانىستى العا قويىلعان مىندەتتەر مەن مۇمكىندىكتەردى سارالاي تالدادى. سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك بيلىك وكىلەتتىكتەرىن ءبولۋدىڭ دەموكراتيالىق قادامداردى قۋاتتاندىرۋداعى ماقساتتارى اشىپ كورسەتىلدى. جۇرتشىلىقپەن كەزدەسۋ­لەر­دەگى پىكىر الماسۋلار بارىسىندا ەل ءىشىن تولعاندىرىپ وتىرعان سۇراقتار قويىلىپ, ناقتى ۇسىنىستار ايتىلدى. ماسەلەن, اۋىل تۇرعىندارى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ىقپالىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. اسىرەسە, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ اياسىن­دا اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا نەسيە قاراجاتىن ءبولۋدى وڭتاي­لان­دىرۋ وزەكتى بولىپ وتىر. بۇل تۇرعىدا «تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ» الدىن الا قارجى جيناقتاۋ تالاپتارىن قايتا قاراۋ جونىندە وتىنىشتەر ءتۇسىپ جاتتى. جوعارىداعى ءتورت اۋىلداعى كەزدەسۋلەرگە قاتىسۋ­شىلاردىڭ دەنى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر نەسيەسىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, اۋىلدىق كووپەراتيۆتەر­دىڭ بولاشاعى, جەكەمەنشىك قۇقىعىنىڭ قورعالۋى, باعا مەن تاريف ساياساتى, قارجىلىق ساۋات­تىلىقتى ارتتىرۋ, ۇشتۇعىرلى ءتىل سياقتى ماسەلەلەردى كوتەردى. بۇعان ءماجىلىس دەپۋتاتتارى تياناقتى تۇسىنىك بەردى. مۇرات تەمىرجانوۆ: قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاڭا جولداۋىندا سىزدەردى مازالايتىن سۇراق­تارعا جان-جاقتى جاۋاپ قاي­تارىلعان. ەلىمىزدى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى وسى ماسەلەلەردىڭ كەشەندى شەشىلۋىنە دە بايلانىستى بول­ماق. سايلاۋشىلارىمىزدىڭ 40 پايىزى اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىندىقتان, ءوزىم دە وسى سالانىڭ وكىلى بولعاندىقتان, ەلباسى جولداۋىنداعى «اگرار­لىق سەكتور ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالۋى كەرەك» دەگەن باسىمدىقتى مەرەيلى مىندەت سانايمىن. بۇل قوعام­نىڭ ورتاق كۇش-قارىمىمەن جۇزە­گە اسپاق. ونىڭ ءتيىمدى جول­دارى اشىپ كورسەتىلدى. «Made in Kazakhstan» برەن­دى الەمنىڭ كوپتەگەن مەم­لە­كەت­­تەرىنە بەلگىلى. ايتكەن­مەن, دي­قاندارىمىز تاۋەكەل­شىل­دىك­پەن جۇمىس ىستەيدى. سۋب­سي­ديالاۋ جالعاسىن تابا­تىن بولادى. بىراق, اۋا رايىنا تاۋەل­دىلىك ساقتاندىرۋ ماسە­لەسىن جەتىلدىرۋدى تالاپ ەتۋدە. ەندىگى جەردە وندىرىلگەن ءونىم­دى ساقتاندىرۋ ءتارتىبى كەپىل­دى وتەمدى قامتاماسىز ەتۋمەن قاتار, شەتەلدىك ساقتان­دىرۋ كومپانيالارىنىڭ قىزىعۋ­شى­لىعىن ارتتىرادى دەگەن ويدامىن. ءۇي شارۋاشىلىعى مەن فەرمەرلىك قۇرىلىمداردى كووپەراتيۆتەرگە بىرىكتىرۋدىڭ اقمولالىق تاجىريبەسى نازار سالارلىقتاي. قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى دە ارتىپ كەلەدى. مەم­لەكەت بۇرىنعى 3 ميلليون تەڭگەلىك شاعىن نەسيەنى 16 ميلليونعا جەتكىزۋ ارقىلى كاسىپكەرلىكتى بارىنشا دامىتۋعا جول اشىپ بەرىپ وتىر. بۇل قالا مەن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بىردەي مۇمكىندىككە يە ەكەندىگىن كورسەتەدى. مايرا ايسينا: «جاڭعىرۋ 3.0» جولداۋىنىڭ بارلىق باسىمدىقتارى قازاقستان حالقىنىڭ, مەملەكەتىنىڭ ابىرويلى دامۋىن كوزدەيدى. مۇندا يندۋسترياعا تسيفرلىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ اسا ماڭىزدى. مەملەكەت باسشىسى العاشقى باسىم­دىقتار قاتارىندا ۇكى­مەتكە ءىت-ستارتاپتار حالىق­ارا­لىق تەحنوپاركىن قۇرۋدى تاپسىرۋى جاڭا ءداۋىر تالاپتارىمەن ۇندەس كەلەدى. بۇل ەكونوميكانى بارىنشا دامىتۋمەن بىرگە قولدانىستاعى قۇرىلىمداردى جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وتباسىلىق بيزنەس, قارجىلىق ساۋاتتىلىق, تاعى باسقا قاجەت­تىلىكتەر وسىدان باستالادى. ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ ءوز قولىمىزدا دەگەنىمىز دە وسى. بالالارىمىز بازالىق ءبىلىم الىپ قانا قويماي, ونى ءتيىمدى پايدالاناتىن تۇلعا دارەجەسىنە كوتەرىلۋى كەرەك. ءبىز جەدەل بانكينگ, ەلەكتروندى قىزمەتتى پايدالانۋىمىز قاجەت. جاڭا ءداۋىر ادامدارى ەندىگى جەردە سىرت­تاي بايقاۋشى بولا المايدى. وسى جەردە كەڭ ۇعىمداعى تاربيە ءىسىنىڭ اۋقىمى ارتاتىندىعىنا, وعان بارشامىزدىڭ قاتىسۋىمىز كەرەكتىگىنە نازار اۋدارعىم كەلەدى. باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان» اقمولا وبلىسى