الەمدىك ساحنانى قالاي باعىندىرا الامىز؟

كۇندەلىكتى ادەتىمىزشە, ينتەرنەتتى اۋدارىپ-توڭكەرىپ وتىرىپ, ءبىر سايتقا كىرىپ كەتىپپىز. سەگىز تىلدە اقپارات بەرەتىن الگى سايت قۇر تۇرعان جوق. الەمدىك دەڭگەيدەگى ۇلكەن ساحنالاردا وتەتىن كون­تسەرتتەردىڭ بيلەتىن ساتۋمەن اينالىسادى ەكەن. ءتۇرلى-ءتۇر­لى تۇيمەنى باسۋ ارقىلى ءسىز قالانى, كەشتىڭ وتەتىن ورنىن, مۋزىكانىڭ جانرىن, كومپوزيتوردى, ءانشىنى تاڭداي الاسىز. سايتتىڭ بەتىندە دە اقپاراتتار تۇر. الداعى ناۋرىز ايىنداعى كونتسەرتتەردىڭ جارناماسى. اتاق­تارى جەر جارعان انشىلەر مەن مۋزىكانتتاردىڭ قاي قالادا, قاي كۇنى, قاي ساعاتتا كونتسەرت بەرەتىنى جونىندەگى مالىمەتتەر ساناڭدى سيقىرلاپ, سول مەزەتتە-اق ءبىر بيلەتتى ساتىپ الىپ تارتىپ كەتۋگە شاق قالدىرادى. نيۋ-يوركتەگى كارنەگي-حولل كونتسەرتتىك زالى 1891 جى­لى نيۋ-يورك سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ ءىىى الەكساندردىڭ ءتاج كيگىزۋ قۇرمەتىنە ارناپ جازىلعان مارشتى ورىنداۋىمەن اشىلعان ەكەن. وعان اتاقتى چايكوۆسكيىڭىزدىڭ ءوزى ديري­جەرلىق جاساپتى. مىنە, سودان بەرى كونتسەرتتىك زال ءبىر ۋاقىت تىنىم كورمەگەن شىعار. مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى شارالاردان بولەك, جەكە انشىلەردىڭ, بيشىلەردىڭ, مۋزىكانتتاردىڭ, بارلىق ونەر ادامدارىنىڭ كونتسەرتتەرى الدىن الا التى اي بۇرىن جوسپارلانىپ, قاتتالىپ-شوتتالىپ, بيلەتتەرى ساتىلىپ, الگى ونەرپازعا بەلگىلەنگەن ۋا­قى­­تىندا ونەرىن كورسەتۋ عانا قالادى عوي سوڭىندا. ال ەندى وسى ساحناعا كىم شىقپادى دەيسىز عوي. «مەنمىن» دەگەن ونەرپازدىڭ كوبى شىققان شىعار. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ دە تالانتتى ونەر يەلەرى بۇل زالدا ونەر كورسەتىپ ءجۇر. بىراق, كوپشىلىگى مەملەكەتتىك ءتۇرلى شارالاردىڭ اياسىندا عانا. جەكە كونتسەرت ەمەس. بىلتىرلارى ءبىر گازەتتەن «كارنەگي-حوللدا جەكە كونتسەرت بەرگەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءانشى» دەپ وپەرا ءانشىسى نۇرجامال ۇسەن­باەۆا تۋرالى جازىلعان ماقالانى كوزىمىز شالعان. سول كارنەگي-حولل سياقتى الەمدىك دەڭگەيدەگى كونتسەرت زالدارى دا, تەاترلار دا كوپ قوي جەر شارىندا. بىراق, جەكە كونتسەرتتەرىن وتكىزىپ جۇرگەن وتاندىق ونەر­پازدارىمىز ساۋساقپەن سانارلىق قانا. ولاردىڭ ءوزى كوبىندە سكريپكا, رويالمەن ونەر كورسەتەتىندەر نەمەسە وپەرا ورىندايتىندار. اقش-تا تۇراتىن اتاقتى پيانيست جەرلەسىمىز تەمىرجان ەرجانوۆتىڭ بىلتىر ءداستۇرلى ءانشى ءارى ءداستۇرلى ونەردى زەرت­تەۋشى ەركىن شۇكىمانعا جولىققاندا ايتقان ءبىر اڭگىمەسى وتاندىق ونەر يەلەرىنە وي سالۋى ءتيىس دەگەن نيەتتەمىز. ت.ەرجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, اقش-تاعى الگى اتاقتى كونتسەرتتىك زالدار ايىنا نە اپتاسىنا ءبىر-ەكى كونتسەرت وتكىزىپ تاستاپ, قالعان ۋاقىتتا بوس تۇراتىن جەرلەر ەمەس. ول زالداردا كۇن سايىن كونتسەرت ءوتىپ جاتادى. بىرەۋ ەمەس بىرنەشەۋ بولۋى مۇمكىن. بارلىق كونتسەرتتەر التى اي بۇرىن جوسپارلانادى. پيانيست جەر شارىنداعى بارلىق انشىلەر مەن مۋزىكانتتار ونەر كورسەتىپ جاتقان الگى زالداردا قازاقستاندىق ونەر يەلەرىنىڭ جەكە كونتسەرت وتكىزبەيتىنىنە قىنجىلادى ەكەن. كسرو بۇرىن جابىق يمپەريا بولدى دەسەك, سول كسرو-نىڭ قۇرامىندا بولعان ەلدەردىڭ دە انشىلەرى ساحنا تورىندە جارقىراپ ءجۇر. تەك وپەرا ايتپايدى. وزدەرىنىڭ ءداستۇرلى ءان, ءداستۇرلى مۋزىكاسىمەن دە كورىنەدى. تەك قازاقستان جوق. مۇنى ەركىن شۇكىمان اعامىز ءداستۇرلى ونەر يەلەرىنىڭ اعىلشىن ءتىلىن بىلمەۋىمەن بايلانىستىرادى. – وسى اڭگىمەنىڭ الدىندا ءوزىم ساباق بەرەتىن كونسەرۆاتوريانىڭ پرورەكتورى راۋشان جۇما­نيا­­زو­ۆانىڭ قابىلداۋىنا كىر­­­گەنمىن. پرورەكتور مەنەن «اعىل­شىن ءتىلىن بىلەسىز بە؟» دەپ سۇرادى. «جوق», دەپ جاۋاپ بەردىم. ول كىسى اعىلشىن ءتىلىن بىلمەيتىنىمە وكىنىش ءبىلدىردى. ەلىمىزدە ۇيىمداستىرىلاتىن شەتەلدىك مۋزىكا فەستيۆالدەرى, كونتسەرتتەرى, سول سياقتى سيم­پوزيۋمدەرى بارىسىندا حالىق مۋزىكاسى فاكۋلتەتىنەن قاتىس­تىرۋ ءۇشىن اعىلشىن ءتىلىن بىلەتىن ادامداردىڭ جوققا ءتان ەكەنىن اڭگىمەلەدى. اعىلشىن ءتىلىن بىلمەۋىمىز ءداستۇرلى مۋزى­كامىزدىڭ دۇنيە جۇزىنە تانىلۋىنا كەدەرگى كەلتىرۋدە. ءبىزدىڭ ءداستۇرلى ءانىمىز تەك ءوز ىشىمىزدە عانا ورىندالادى, – دەيدى ءداستۇرلى ءانشى. ايتايىن دەگەنىم, ءداستۇرلى ءان ونەرىمىز كلاسسيكالىق با­عىتتا دامىپ, ءاربىر جاقسى ءان­شىنىڭ ورىنداۋىندا اندەردىڭ كەمەل, كەلىستى, كوركەم دۇنيەگە اينالعان تۇسىندا ونى شەت ەلدەرگە ءالى دە تانىتا الماي جاتقانىمىز قىنجىلتادى. اينالىپ كەلگەندە اڭگىمە الگى سايتتان باستالدى عوي. سايت دەگەنىڭىز – جارناما. ءبىز­دە شەت ەل كلاسسيكاسىنىڭ دا, ءوزىمىزدىڭ كلاسسيكالىق تۋىندىلاردىڭ دا جارناماسى السىزدەۋ ەكەنى, مەنەدجمەنت قالىپتاسپاعانى شىندىق قوي. وعان اعىلشىن ءتىلىن بىلمەۋ ماسەلەسى قوسىلعاندا بۇل جاعداي ونەردىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن جانداردى ويلانتۋى ءتيىس شىعار. ايگۇل سەيىلوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»