تاستاعى تاڭبالار, جازۋلار, بەلگىلەر جانە ارحەولوگتارىمىزدىڭ جەر استىنان تاپقان ءار ءتۇرلى بۇيىمدارى قۇسبەگىلىكتىڭ تاريحى ەكى مىڭجىلدىقتان ارىدە جاتقانىن ايعاقتايدى. قازاقپەن بىرگە جاساپ, ۇلى دالا ەلىنىڭ ءتول مادەنيەتىنىڭ ءبىر بۇتاعى بولىپ كەلە جاتقان قۇسبەگىلىك ونەر ماڭعىستاۋعا دا جات ەمەس ەكەن.
رەسپۋبليكانىڭ باسقا وبلىستارىندا ساياتشىلار, قۇسبەگىلەر كلۋبتارى اشىلىپ جانە ولار جىل سايىن ءتۇرلى جارىستار وتكىزىپ, بۇل ونەر دامىتۋدى جاقسى جولعا قويىپ كەلەدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كەنجە قالىپ كەلگەن بولاتىن, تەك سوڭعى 3-4 جىل كولەمىندە ماڭعىستاۋ اۋدانىنداعى تۇششىبەك اۋىلىنىڭ جاستارى ءتول ونەردى دامىتۋدى قولعا الىپ, قۇسبەگىلىك ونەرمەن شۇعىلدانىپ ءجۇر. ولار «قاۋىرسىن» اتتى كلۋب قۇرىپ, دالا توسىندە جاتتىعۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى.
ماڭعىستاۋدا اقپان كۇشىنە ءمىندى – اياز قاتايىپ, قار جاۋىپ, اينالا اق كورپە جامىلدى. وسى قارساڭدا وتپان تاۋ ەتەگىندە «وتپان» مەكەمەسى قىزمەتكەرلەرى قازاقتىڭ بەكزات ونەرى – قۇسبەگىلىككە ارنالعان ءداستۇرلى «سالبۋرىن» اتتى ەتنوگرافيالىق شارا ۇيىمداستىردى. شاراعا قۇسبەگىلەر مەن مەكتەپ وقۋشىلارى قاتىستى.
– بۇل شارانى ۇيىمداستىرۋداعى ماقساتىمىز – ءتول ونەردى دامىتۋ جانە جاس ۇرپاقتى كەڭ دالادا اتقا ءمىنىپ, اڭ اۋلاپ, قۇس سالىپ دەگەندەي شيراپ-شيرىعىپ ءوسۋى ءۇشىن قىزىقتىرۋ. جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعى بار, ولار «قاۋىرسىن» كلۋبىن قۇرعانمەن, ارقايسىسى ءار سالادا بولعاندىقتان, ءتول ونەرمەن ەتەنە اينالىسا الماي ءجۇر. ولكەمىزدە اتادان قالعان ونەردى دامىتۋ ءۇشىن جاناشىر كوزقاراس كەرەك-اق. قۇسبەگىلىكتى دامىتۋعا كاسىپكەر ازاماتتار نازار اۋدارسا ەكەن, – دەيدى «وتپان» مەكەمەسىنىڭ قىزمەتكەرى, ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى جومارت ايداربەك.
سايات كيىمدەرىن كيىپ, قولدارىنا قىران قۇستارىن الىپ كەلگەن قۇسبەگىلەردى كورگەندە وقۋشىلار بۇرىنعى سال-سەرىلەردى كورگەندەي اسەردە بولدى. ولار وقۋشىلارعا قۇسبەگىلىك, قىران قۇستاردىڭ تۇرلەرى, ولاردى قالاي ۇستاپ, اسىراپ-باپتاپ, قالاي باۋلىپ اڭعا سالۋ كەرەكتىگى تۋرالى ايتىپ, قىرانداردىڭ دەنە قۇرىلىسىنداعى ەرەكشەلىكتەرىمەن تانىستىردى. شارا سوڭىندا قايىرۋ كەزىندە بابىندا تۇرعان بۇركىتتەردى قويانعا سالىپ, شىرعاعا ءتۇسىرىپ, الىستان قيقۋلاپ قولعا شاقىرىپ قوندىرۋ سىناقتارىنان وتكىزدى.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
تالانت قۇسايىن
