«قوبىلاندى باتىردى» جاتقا ايتادى

تەحنيكانىڭ دامىعانى, تەحنولوگيانىڭ ورىستەگەنى جاق­سى-اۋ. بىراق وسى دۇنيەلەر قازاقتىڭ ازەلدەن قالىپتاسقان ەسكە ساقتاۋ قابىلەتىنە ەرەكشە اسەر ەتىپ جاتقانداي كورىنەدى. ويتكەنى, ەلدىڭ تۇتاس تاريحى مەن ءومىر سالتى داستاندار مەن قيسسالاردا تاڭبالانىپ, ول اۋىزدان اۋىزعا تاراپ, جازۋ مادەنيەتى قالىپتاسقان زامانعا جەتىپ ەدى. بۇرىن باتىرلار جىرى مەن ەپوس­تاردى جاتقا سوعىپ, تاڭدى تاڭعا جالعاستىرىپ جىرلايتىن جاندار كوپ بولعان. بۇگىندە ولاردىڭ قاتارى سيرەپ كەتتى. سونداي جاس تالاپتىڭ ءبىرى قىزىلوردا قالاسىندا تۇرادى. ول – 16 جاس­تاعى الماس اپپازوۆ. الماس جىر جاتتاۋعا بالا كۇنىنەن اۋەس بولىپتى. باستاۋىش سىنىپتا وقىپ جۇرگەنىندە ۇستازى  گۇلجانات نۇرماحانوۆا بي-شە­شەندەردىڭ شەشەندىك سوزدەرىن جاتتاتقان ەكەن. 3 سىنىپتا وقىپ جۇرگەن كەزىنىڭ وزىندە 20 ولەڭدى جاتتاپ, تۇرماعامبەت وقۋلارىنا قاتىسىپتى. سودان باستاپ جاس تالاپتىڭ قازاق ادەبيەتىنە دەگەن ەرەكشە ىقىلاسى ويانىپ, جىر جاتتاۋمەن تۇپكىلىكتى شۇ­عىلدانا باستاعان. مىسالى, ول ادەبيەتىمىزدىڭ التىن كومبەسى ىسپەتتەس كولەمدى ءارى كۇردەلى «قو­بىلاندى باتىر» جىرىنىڭ 3000 جولىن جاتقا بىلەدى. سونداي-اق, ول قاھارماندىق ەپوستارمەن قاتار قازاق اقىندارىنىڭ ۇزىن سانى 500 ولەڭىن جاتقا وقيدى. ماسەلەن, ۇلى حاكىم ابايدىڭ – 175, شاكارىمنىڭ – 105, ماحامبەتتىڭ – 93, شەرنياز جارىل­قاسىن ۇلىنىڭ – 5, مۇرات موڭكە ۇلىنىڭ – 27, مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ – 30, فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ 25 ولەڭىمەن قاتار, وزگە دە پوەزيا وكىلدەرىنىڭ تۋىندىلارىن تاۋلىكتىڭ قاي كەزىندە سۇراساڭىز دا جاتقا ايتىپ بەرەدى. جىردىڭ كەز كەلگەن شۋماعىنان شاتاسپاي جالعاپ اكەتەتىن ەرەكشە قاسيەتكە يە. – مەنىڭ كىندىك قانىم تامعان جەرىم – قارماقشى اۋدانى, يىركول اۋىلى. بۇل ونەرگە دەگەن قۇشتارلىعىم سول توپىراقتان باستالدى. ويتكەنى, مەنى العاش جىر جاتتاۋعا باۋلىپ, ونەر بايگەسىندە تۇساۋىمدى كەسكەن باستاۋىش سىنىپتاعى گۇلجانات ەسىمدى ۇستازىمنىڭ ورنى بولەك. كەيىننەن قالاعا وتباسىمىزبەن كوشىپ كەلگەن سوڭ دا بۇل ونەردەن الىستاماي, ءارى قاراي جالعاستىرۋدا قازىرگى ۇستازىم مەرەكە ورازاليەۆا ايىرىقشا ەڭبەك ءسىڭىردى, – دەيدى ول. بۇگىندە قالاداعى №3 مەكتەپ-ليتسەيدىڭ 10 سىنىبىندا ءبىلىم الىپ جاتقان الماس زەيىندىلىگىمەن عانا ەمەس, ۇلگىلى تارتىبىمەن دە مەكتەبىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان. ول – سىنىبىنىڭ توپ باسشىسى, وقۋشىلار كەڭەسىنىڭ پرەزيدەنتى. ولەڭ-جىرلاردى جاتقا وقۋمەن قاتار ول ماتەماتيكالىق ەسەپتەردى دە شەمىشكەشە شاعادى. ءبىلىم مەن ونەردى ءبىر بويىنا توعىستىرعان جاس ورەننىڭ تاعى ءبىر ەرەكشە قاسيەتى – «باتىرلار جىرىن» وزىندىك ماقامعا سالىپ وقيدى. بۇل ماقامدى ۇيرە­نۋدە ونەردە جۇرگەن جەر­گىلىكتى تەرمەشى اعالارىنان ءدارىس العان كورىنەدى.  بۇگىندە ول رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردا سىر ەلىنىڭ نامىسىن قورعاپ, مەرەيىن ۇستەم ەتىپ ءجۇر. قازاق حان­دىعىنىڭ 550 جىلدىعىنىڭ قۇرمەتىنە رەسپۋبليكا كولەمىندە العاش رەت ۇيىمداستىرىلعان باتىرلىق ەپوس جىرشىلارى بايقاۋىندا الماس وزا شاۋىپ, باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلاپ قايتتى. ودان كەيىن «بەيبىتشىلىك الەمى» حالىقارالىق قوعامدىق قورىنىڭ باستاماسىمەن وتكەن «تاۋەلسىزدىگىم – تىرەگىم, تەبە­رىگىم» اتتى وبلىستىق بالالار فەستيۆالىندە جۇلدەلى II ورىندى يەلەندى. سەمەيدە وتكەن رەسپۋبليكالىق اباي جانە شاكارىم وقۋلارىندا III ورىنعا لايىق دەپ تانىلدى. – مەن ءۇيدىڭ ۇلكەنى بولعان­دىقتان اتام مەن اجەمنىڭ باۋىرىندا ءوستىم. ءبىر قىزىعى, 6 جارىم ايىمدا دۇنيەگە كەلگەن ماعان, ءۇيدىڭ ۇلكەندەرى قاتتى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپتى. الەمگە ايگىلى تۇلعالاردىڭ كوبىنىڭ شالا تۋىلعاندىعىن ەسكەرسەك, بۇل دا كەزدەيسوق دۇنيە ەمەس شىعار دەپ ويلايمىن. ال اجەم – ۇيدەگى مەنىڭ باستى باپكەرىم. ول مەنىڭ قاتە كەتكەن تۇستارىمدى جوندەپ, اقىل-كەڭەسىن ايتۋدان ەشقاشان شارشاعان ەمەس. جىر جاتتاۋىما وسىلاي اركەز قول ۇشىن بەرىپ وتىرادى, – دەيدى الماس. تەكتى ونەردى وزىنە سەرىك ەتكەن تالاپتى جاستىڭ الدىنا قويعان ارمان-ماقساتى مەن جوس­پارى وتە كوپ. سولاردىڭ ءبىرى – «قوبىلاندى باتىر» جىرىنىڭ التى مىڭ جولىن تولىعىمەن جاتتاپ الۋ. سونداي-اق, ايتىس ونەرىنىڭ التىن دىڭگەگى مەن كولەمى جاعىنان قوماقتى تۋىندى سانالاتىن ءسۇيىنباي مەن قاتاعان ايتىسىن جاتقا وقۋ دا نەگىزگى ماقساتىنىڭ ءبىرى. ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان» قىزىلوردا