بولاشاق بيوتەحنولوگ

وقۋشىلار اراسىنداعى ءتۇرلى وليمپيادالار مەن عىلىمي بايقاۋلارعا ۇزبەي قاتىسىپ كەلە جاتقان نۇرلاننىڭ ارمانى – بيوتەحنولوگ بولۋ. ونىڭ باسقا سالالارعا قاراعاندا ناتيجەسى ۇزاق ۋاقىتتى كۇتتىرەتىن, مەحناتى مەن بەينەتى مول عىلىم سوقپاعىن تاڭداپ الۋى كەزدەيسوق ەمەس. ءبىر جاعىنان, اۋىلدىق مەكتەپتە بيولوگ بولىپ جۇمىس ىستەيتىن اكە جولىن جالعاستىرۋدى مۇرات تۇتسا, ەكىنشى جاعىنان, عىلىمعا دەگەن قۇشتارلىعىنىڭ ويانۋىنا سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, حيميا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى ۆلاديلەن پولياكوۆ سەبەپ­كەر بولدى. ۆلاديلەن ۆاسيلەۆيچ تەرەك اعا­شى­نىڭ بۇرشىكتەرىنەن ەفير مايىن الۋ جاڭا­لىعىمەن عىلىمي ورتاعا جاقسى تانىس. ول جاس شاكىرتتەرىنىڭ اراسىنان نۇرلاننىڭ ءوز بە­تىمەن ىزدەنگىشتىگىن, ەلگەزەكتىگىن باي­قاپ, تىڭ جوبانى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋعا ەرەك­شە ىقىلاس قويدى. باعىت-باعدارلار بەرىپ, جان­كەشتى, تىنىمسىز ەڭبەك ارقىلى عانا عى­لىم­نىڭ قيا شىڭىنا شىعۋعا بولاتىنىن ۇقتىردى. جۋىردا كوپتەن كۇتكەن قۋانىشتى حابار رەسەيدىڭ بارناۋل قالاسىنان جىل قۇسىنداي ساعىندىرىپ جەتكەندە, قارت عالىم ەرەكشە تولقىدى. فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, ماتەماتيكا پاندەرى بويىنشا وتكەن حالىقارالىق عىلىمي بايقاۋدىڭ العاشقى تۋرىنا 1300-دەن استام وقۋشى قاتىسىپ, سوڭعى سايىسقا 80 ۇمىتكەردىڭ عانا جولداما الۋى باسەكەلەستىك ورتانىڭ اسا تارتىستى بولعانىن بايقاتتى. نۇرلان مۇندا پياز قابىقشاسىنان جاسالعان فيتوپرەپاراتتىڭ بيولوگيالىق اعزالاردىڭ ءوسۋىن جىلدامداتاتىن جانە ولاردى راديواكتيۆتى ساۋلەلەردەن قورعايتىن پايدالىلىعىن ناقتى مىسالدارمەن دالەلدەپ بەردى. ءمۇيىزى قاراعايداي عالىمداردان قۇرالعان قازىلار القاسى ونىڭ عىلىمي جوباسىنىڭ وزەكتىلىگىن جوعارى باعالاپ, ءبىرىنشى ورىنعا لايىق دەپ شەشتى. ەڭ باستى سىيلىق رەتىندە التاي مەملەكەتتىك پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە تەگىن وقۋ مۇمكىندىگى ۇسىنىلدى. – فيتوپرەپاراتتى عىلىم تىلىندە «فلا­ۆو­نويد» دەپ اتايدى. ونى ءتۇزىلۋى ءبىر­­نەشە كەزەڭنەن تۇراتىن كۇردەلى پروتسەسس بولعاندىقتان ءارى حيميالىق جولمەن الىنا­تىندىقتان, تەوريالىق ءبىلىمنىڭ مول­دى­عىن, شىدامدىلىقتى, توزىمدىلىكتى قاجەت ەتە­دى. جەتەكشىم وتە تاجىريبەلى حيميك. مەنى عىلىمنىڭ تىلسىم سىرلارىنا تالماي ۇيرەتىپ كەلەدى, – دەيدى ءا. دوسمۇحامبەتوۆ اتىنداعى وبلىستىق دارىندى بالالارعا مامانداندىرىلعان گيمنازيا-ينتەرناتتىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى ن. جانعاليەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, سارىمساق قابىقشاسى سۋعا قايناتىلعاننان كەيىن فلاۆونويدتىڭ قويمالجىڭ تۇنباسى پايدا بولاتىن كورى­نەدى. ونى سۇيىلتۋ ءۇشىن جارتى ساعاتتاي ەتيل سپيرتىنە ۇستالىنادى. اقىر سوڭىندا قوي­مالجىڭ زات سۋدان ءبولىنىپ الىنىپ, دا­يىن ءونىم تۇزىلەدى. ەفير مايىنا باي سارىمساق قۇرا­مىنان الىنعان ەرەكشە زات وسىمدىك اۋرۋ­لارىنا قارسى قولدانىلسا, زيانكەستىك قاسيەت­تەرىن جوياتىنى, كەرىسىنشە, بيدايدىڭ ءوسۋى جىلدامدايتىنى تاجىريبە ارقىلى قۋات­تالعان. ۇزاق ۋاقىت جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ­لەر ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعىمەن قا­تار, مەديتسينادا, بيولوگيانىڭ وزگە سالالا­رىن­دا دا قولدانۋعا بولاتىنىن كورسەتىپ وتىر. العاشقى اياقالىسىنان مول ءۇمىت كۇت­تىرگەن ءبىلىمدى جاس تاعى ءبىر تىڭ جوبا اياسىندا عىلىمي ىزدەنىسىن جالعاستىرىپ كەلەدى. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى