ءوز ونىمدەرىمىزدى وگەيسىنبەيىك

سوعىمباسى دەگەن ەت پەن اڭگىمەنى سوعىپ, وتكەن-كەتكەندى ايتىپ, شەر تارقاتۋعا تاپتىرمايتىن ورىن عوي. قايبىر كۇنى ءبىر دوسىمىزدىڭ ۇيىندە قوناقتا بولىپ, داستارقان باسىنداعى اڭگىمە ادەتتەگىدەي ەلدىڭ قازىرگى جاعدايىنا قاراي ويىسقاندا بۇل ورتا اجەپتەۋىر پىكىرلەر الاڭىنا اينالدى. ارينە, اركىم كورگەن-بىلگەنىن ايتادى. ەلىمىزدىڭ ءاربىر ءساتتى قادامىنا قۋانىپ, تىلەۋىن تىلەپ, قايتسەم سوعان ءوز ۇلەسىمدى قوسامىن دەپ جۇرگەندەر كوپ. دەگەنمەن, «بارلىق تاۋاردى شەتەلدەن ساتىپ الامىز, ەشقانداي ءونىم وندىرمەيمىز, ءتىپتى ازىق-ت ۇلىككە دەيىن كورشى ەلدەردەن تاسىمالدانادى», دەگەن دە اڭگىمەلەردىڭ ايتىلعانى جاسىرىن ەمەس. وسى اڭگىمە مەنى قاتتى ويعا قال­دىردى. تاۋەلسىزدىگىمىزگە شيرەك عاسىر­دان اسقان ۋاقىتتا شىنىندا ءوز قولىمىز ءوز اۋزىمىزعا ءالى كۇنگە جەتپەگەنى مە؟ الدە ءىستىڭ كوزىن تابا المايتىن, دايىنعا تاپ بولىپ, سونى عانا قاناعات تۇتاتىن كەرجالقاۋ بولعانىمىز با؟ ەل مەرەيىن تاسىتىپ, ءۇمىتىن وياتقان, بويىنا كۇش-قۋات, سەنىم بەرگەن جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ءبارى قايدا قالدى سوندا؟ مىنە, وسى سۇراقتار كوپكە دەيىن مازا بەرمەدى. قايبىر كۇنى جۇمىستان كەلسەم, كەلىنشەگىم دە سىرتتان ورالىپ, سۋپەرماركەت بەرگەن ازىق-ت ۇلىگىنىڭ چەگىنە ءۇڭىلىپ قاراپ وتىر ەكەن. باسىما ءبىر وي ساپ ەتە قالدى. چەكتى الدىم دا, بىرنەشە پاكەتكە سالىنعان تاۋارلاردى ۇستەل ۇستىنە قويىپ, ەرىنبەي, ءبارىنىڭ سىرتقى قاعازىنداعى «ادرەستەرىنە» كوز جۇگىرتىپ شىقتىم. شىنىندا ءبىز ءبارىن شەتەلدەن ساتىپ الامىز با؟ الدە بۇل كورمەي-بىلمەي ايتىپ جۇرگەندەردىڭ اڭگىمەسى مە؟ سونداعى ساتىپ الىنعان تاۋارلاردىڭ ءتىزىمى مىناۋ ەدى: «تسەسنا» ۇنى – استانا, قۇمشەكەر – تاراز, اق نان جانە «بورودينسكوە» قارا نانى – تاراز, «جەتىسۋ» كۇلشەسى – «راحات» فيرماسى, «كرەكەر» كۇلشەسى – الماتى, «ا-پرودۋكت» فيرماسى, قاراقۇمىق – پاۆلودار, اقتاعان س ۇلى كۇلشەسى (وۆسياننوە پەچەنە) – «نيۆا الماتى» فيرماسى, «زاحروما» مايى – قاراعاندى, «ەۆرازيان فۋدس» فيرماسى, «Solena» مايلىق قاعازى – الماتى, كۇرىش – الماتى, «استىق» فيرماسى, «شەدەۆر» كۇنباعىس مايى – الماتى, بۇرشاق – الماتى, «استىق» فيرماسى, قويۋلاتىلعان ءسۇت – الماتى, «ماسلو دەل» جشس, «سۇلتان» سپاگەتتيى – پەتروپاۆل, «ستارت» جۇگەرى قاۋىزى – ۋكراينا, كوسمەتيكالىق ماقتا تاياقشالارى – رەسەي, جۇگەرى تاياقشالارى – قاپشاعاي, «لەسنوي بالزام» ءتىس پاستاسى – رەسەي, «گارنيەر» بوياۋى – رەسەي, «ابسوليۋت» سابىنى – رەسەي, كىر سابىن – ەكاتەرينبۋرگ, تاۋىق ەتى – رەسەي, «3 جەلانيا» كەتچۋبى – قاراعاندى, «ەۆرازيان فۋدس» فيرماسى, «فەيري» ىدىس-اياق جۋاتىن سۇيىقتىعى – ماسكەۋ, «جاس قانات» جۇمىرتقاسى – تاراز, «پرەزيدەنت» قايماعى – الماتى وبلىسى, ىرىمشىك – جامبىل وبلىسى, مەركى اۋدانى, «تسينكاز» توماتى – الماتى, شۇجىق (كولباسا «دوكتورسكايا») – تاراز, «زاۋربەكوۆ» جك, تۇز – قىزىلوردا وبلىسى, «Yuva» اشىتقىسى – الماتى, ۇنتاق جارماسى (ماننايا كرۋپا) – الماتى, «دوستىق» فيرماسى, س ۇلى قاۋىزى (وۆسياننوە حلوپيا) – رەسەي, «تسار» فيرماسى, اس سوداسى – باشقۇرتستان, ارينە, كەلىنشەگىم وزىمىزگە قاجەتتى تاۋارلاردى عانا العان. ايتپەسە وتاندىق تاۋارلاردىڭ ءتىزىمى بۇدان دا ۇزاق بولۋى مۇمكىن ەدى. دەگەنمەن, وسىنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ ەلدە تۇك ىستەلىنبەدى, ازىق-ت ۇلىكتىڭ كوبىن سىرتتان ساتىپ الامىز دەگەن اڭگىمەنى جوققا شىعاراتىنى انىق. راس, جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىندا مۇلدەم ماسەلە جوق دەپ ايتۋعا بولمايدى. بالكىم, كەيبىر تۇستاردا مۇمكىندىكتى پايدالانا الماعان دا بولارمىز. بىراق, «تۇك جوق, تۇك ىستەلىنبەدى» دەپ وزەۋرەي بەرگەنشە نەگە بارىمىزدىڭ وزىمەن ماقتانا بىلمەيمىز؟ ءىرى ساۋدا ورىندارىنا بارساڭىز, وتاندىق تاۋارلاردىڭ ءوز بۇرىشى بار. ەت دەيسىز بە, قۇمشەكەر, قانت دەيسىز بە, سۋسىننىڭ ءتۇر-ءتۇرى, شۇجىق, ۇن, ماي, ءار وتباسىنىڭ كۇندەلىكتى ازىق ەتۋى ءۇشىن كەرەكتى دۇنيەنىڭ ءبارى بار. كەشە عانا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءدۇيىم جۇرتتىڭ الدىندا وتاندىق كوستيۋم-شالبار مەن اياق كيىم كيىپ جۇرگەنىن ماقتانىشپەن ايتتى. مىنە, بۇدان وتاندىق كاسىپكەرلەر قاناتىن كەڭگە جايىپ, بارلىق سالانى قامتىپ, ءوز تاۋارلارىمىزدىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلە جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. ەندەشە «كورمەس, تۇيەنى دە كورمەس» دەگەننىڭ كەرىن كەلتىرىپ, «تۇك جوق, تۇك جوق» دەي بەرگەنشە, نەگە وتاندىق تاۋارلاردىڭ ساۋداسىن قىزدىر­ماي­مىز؟ جامانداۋ وڭاي, جارناما جاساۋ قيىن بول­عانى ما؟ «وتاندىق تاۋاردى پايدالانعانىم – ەلىم­نىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىم» دەگەن تۇسىنىك بىزدە قاشان پايدا بولادى؟ ارينە, سىن دا ايتىلۋى كەرەك, بىراق, كەمشىلىكتى كورسەتە وتىرىپ, جەتىس­تىكتىڭ ءبارىن سىزىپ تاستاۋعا بولمايدى عوي. «جوق» دەگەن ادام جوعالادى, «بار» دەگەن وڭالا­دى» دەگەن, ەندەشە بارىمىزدىڭ ءوزىن ۇقساتىپ, بارىمىزدىڭ ءوزىن باعالاي بىلەيىك, اعايىن. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان» جامبىل وبلىسى